Εκλογές και Ψυχολογία | PellaNews

Εκλογές και Ψυχολογία

Διανύουμε μια περίοδο που στο επίκεντρο της χώρας μας βρίσκονται  οι εκλογές. Η εκλογική διαδικασία αποτελεί ύψιστη έκφραση δημοκρατίας και δίνει στο λαό τη δυνατότητα όχι μόνο να πει τη γνώμη του αλλά και να καθορίσει τις πολιτικές εξελίξεις. 

Μεγάλες προσπάθειες καταβάλλουν, από τη μεριά τους, και οι υποψήφιοι προκειμένου να παρουσιάσουν τον εαυτό τους όσο καλύτερα γίνεται για να πείσουν τους ψηφοφόρους να τους εμπιστευτούν και να τους ψηφίσουν.

Διαφημιστικό υλικό, συνεντεύξεις, περιοδείες είναι μέρος αυτής της επικοινωνιακής πολιτικής. Ιδιαίτερο όμως ενδιαφέρον παρουσιάζει να  παρατηρήσουμε το ψυχολογικό υπόβαθρο των εκλογών καθώς η ψυχολογία μας επηρεάζει τον τρόπο που ψηφίζουμε.  

Ξεκινώντας μία σύντομη ανάλυση θα αναφερθώ στο φαινόμενο που έχει ονομαστεί ως ''η υπεροχή του πρώτου''. Η κοινωνική ψυχολογία έχει μιλήσει για το φαινόμενο αυτό ως μια τάση των ανθρώπων να θυμούνται αντικείμενα ή κόμματα που βρίσκονται στην κορυφή του καταλόγου και όχι στο τέλος. Ο Asch διεξήγαγε μια έρευνα κατά την οποία παρουσίαζε στο ερευνητικό του δείγμα ορισμένα θετικά ή αρνητικά  χαρακτηριστικά που προσδιόριζαν ένα πρόσωπο. Το συμπέρασμα του λοιπόν ήταν πως το δείγμα του έδινε υψηλότερη βαθμολογία στα πρόσωπα εκείνα που άκουσαν νωρίτερα στη λίστα τα θετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με το δείγμα που άκουσε για το ίδιο πρόσωπο πρώτα τα αρνητικά χαρακτηριστικά. 

Προχωρώντας θα ήθελα να τονίσω την εσωτερική και έμφυτη ανάγκη της ανθρώπινης ύπαρξης να ανήκει κάπου. Για όλους μας επίσης είναι σημαντική η αποδοχή και η αλληλεπίδραση με τους συνανθρώπους μας. Έτσι λοιπόν έχει εύλογα παρατηρηθεί η τάση να ακολουθούμε το πλήθος είτε πρόκειται για σημαντικά είτε για ασήμαντα θέματα. 

Χρωματικοί συμβολισμοί, τραγούδια και σύμβολα που έχουν συνδεθεί άρρηκτα με κόμματα είναι επίσης μορφές επηρεασμού.

Υπάρχει ωστόσο και η μερίδα εκείνη των ψηφοφόρων που παίρνει αδιάφορη θέση ή δεν εκφράζει πολιτική γνώμη. Αυτό κατά πολλούς ερμηνεύετε ως μια τιμωρητική στάση κατά των πολιτικών προσώπων και ως μια ένδειξη θυμού. Το κομμάτι αυτό λοιπόν των ψηφοφόρων επηρεάζεται από τα συναισθήματα του. Συναισθήματα θυμού και απογοήτευσης. Στην περίπτωση αυτή παρουσιάζουν αδυναμία να πάρουν μέρος και επιλέγουν την αποχή ή αλλάζουν ιδεολογία και χαρίζουν την ψήφο τους σε άλλα κόμματα ή πρόσωπα. Θεωρώ πως η ελπίδα τους για κάτι νέο και καλύτερο τους καθοδηγεί.

Συνεχίζοντας θα αναφέρω την ψήφο συνήθειας ή υποχρέωσης. Μελέτες δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι πολλές φορές οδηγούνται στις κάλπες από συνήθεια και χωρίς να υπολογίζουν παρατάξεις και ιδεολογίες. Ψηφίζουν συγγενείς, γείτονες και φίλους επηρεαζόμενοι βαθιά από τα συναισθήματα τους. 

Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω πως πέρα από χρώματα, σύμβολα, ομιλίες, υποσχέσεις το μυαλό μπορεί να επηρεαστεί και από ουσιαστικές ΑΞΙΕΣ. Υπάρχει δηλαδή και η μερίδα εκείνη που καταλήγει να δώσει την ψήφο της έπειτα από βαθιά αξιολόγηση και ισορροπημένη σκέψη. Στην περίπτωση αυτή κερδισμένο είναι μόνο το κοινό καλό.      

*BA, Ψυχολόγος, Πολιτικός Επιστήμων, ΜΑ, Ψυχοθεραπεύτρια

* Η Πετρούλα Ηλιάδου είναι υποψήφια δημοτική σύμβουλος με τη Νέα Πνοή