Αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές: Τι κρίνεται στην κάλπη της 3ης Νοεμβρίου και τα τέσσερα πιθανά σενάρια

Φωτογραφία AP

ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ

Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου αποτελούν κρίσιμο τεστ για τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς το αποτέλεσμά τους θα καθορίσει τους συσχετισμούς στο Κογκρέσο και τα περιθώρια κινήσεων του προέδρου για το υπόλοιπο της θητείας του, με παγκόσμιες προεκτάσεις.

Δύο χρόνια μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν εάν οι Ρεπουμπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο και των δύο νομοθετικών Σωμάτων -Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων- ή εάν οι Δημοκρατικοί θα καταφέρουν να ανακτήσουν έδαφος, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να λειτουργήσει υπό διαφορετικούς πολιτικούς συσχετισμούς.

Τι είναι οι ενδιάμεσες εκλογές και τι κρίνεται

Οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια, στο μέσο της τετραετούς προεδρικής θητείας. Στις 3 Νοεμβρίου οι Αμερικανοί θα εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τους 100 γερουσιαστές, σε μια διαδικασία που θα διαμορφώσει τη σύνθεση του 120ού Κογκρέσου των ΗΠΑ.

Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν οριακή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, με 219 έδρες έναντι 214 των Δημοκρατικών, ενώ δύο έδρες είναι κενές, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παραθέτει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε σχετική του έκθεση για την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση.

Στη Γερουσία οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν πλειοψηφία 53-47, με τους μόλις δύο ανεξάρτητους γερουσιαστές να συντάσσονται με τους Δημοκρατικούς.

Η διατήρηση ή η απώλεια αυτών των πλειοψηφιών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα της κυβέρνησης να περνά νομοθεσία.

Οικονομία, κόστος ζωής και πολιτική Τραμπ

Το κόστος ζωής, ο πληθωρισμός, η στέγαση, η υγειονομική περίθαλψη και η απασχόληση βρίσκονται ανάμεσα στα ζητήματα που απασχολούν περισσότερο τους ψηφοφόρους, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις. Στην προεκλογική συζήτηση προστίθενται οι επιπτώσεις της ανάπτυξης των κέντρων δεδομένων για την τεχνητή νοημοσύνη, ιδιαίτερα ως προς την μεγάλη κατανάλωση ενέργειας και νερού που απαιτούνται.

Παράλληλα, οι εκλογές διεξάγονται σε ένα περιβάλλον έντονης πόλωσης και αυξημένης σημασίας της χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών. Οι αλλαγές στους εκλογικούς χάρτες, οι διαφορές μεταξύ των πολιτειών και η συμμετοχή των ψηφοφόρων μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση σε κρίσιμες περιφέρειες.

Οι ενδιάμεσες εκλογές λειτουργούν παραδοσιακά ως αποτίμηση της πορείας του προέδρου. Η απώλεια έστω ενός σώματος του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς θα επέτρεπε στους Δημοκρατικούς να ελέγχουν τις κοινοβουλευτικές επιτροπές και να εντείνουν τις ακροάσεις και τις έρευνες για τις κυβερνητικές αποφάσεις. Μια δημοκρατική πλειοψηφία στη Γερουσία θα μπορούσε, επίσης, να μπλοκάρει διορισμούς σε σημαντικές κυβερνητικές θέσεις.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο πρόεδρος θα έχανε όλες τις δυνατότητές του. Ο Τραμπ θα διατηρούσε το δικαίωμα του βέτο και τη δυνατότητα έκδοσης εκτελεστικών διαταγμάτων, τα οποία υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Οι πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις καταγράφουν προβάδισμα των Δημοκρατικών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου. Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι προτιμούν τους Δημοκρατικούς έναντι των Ρεπουμπλικανών για τη Βουλή με ποσοστά 43% έναντι 35%, διαφορά οκτώ ποσοστιαίων μονάδων.

Ωστόσο, το Reuters επισημαίνει ότι η διαφορά αυτή δεν εγγυάται μια ευρεία εκλογική νίκη, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα και ο αριθμός των πραγματικά ανταγωνιστικών περιφερειών στη Βουλή είναι περιορισμένος. Αν, για παράδειγμα, οι Δημοκρατικοί προηγούνται κατά 8 μονάδες πανεθνικά, αυτό δεν σημαίνει ότι θα κερδίσουν αυτομάτως πολλές επιπλέον έδρες. Μπορεί να συγκεντρώνουν πολύ υψηλά ποσοστά σε περιφέρειες που ήδη ελέγχουν, ενώ σε άλλες περιφέρειες οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν ασφαλές προβάδισμα.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει η Washington Post, η οποία στις 8 Οκτωβρίου ανέφερε ότι οι Δημοκρατικοί προηγούνται κατά περίπου οκτώ μονάδες στην πανεθνική πρόθεση ψήφου για τη Βουλή και εμφανίζουν προβάδισμα σε κρίσιμες κρίσιμες αναμετρήσεις για τη Γερουσία που ελέγχουν σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί.

Η εφημερίδα, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι παραμένουν ερωτήματα για την ακρίβεια των δημοσκοπήσεων, καθώς σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις είχε υποτιμηθεί η υποστήριξη προς τους Ρεπουμπλικανούς. Επομένως, παρότι τα ευρήματα δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, η έκβαση θα εξαρτηθεί από τις επιδόσεις των υποψηφίων στις κρίσιμες πολιτείες και από τη συμμετοχή των ψηφοφόρων.

Όπως επισημαίνουν τα δημοσκοπικά ευρήματα, αυτές οι ενδιάμεσες εκλογές φαίνεται πως θα έχουν αυξημένη συμμετοχή του εκλογικού σώματος σε σχέση με αντίστοιχες αναμετρήσεις, μια παράμετρος που θα μπορούσε να ανατρέψει τα δεδομένα.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τέτοιες κρίσιμες πολιτείες είναι οι εξής:

Για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, το Reuters επισημαίνει ότι περίπου 50 από τις 435 εκλογικές αναμετρήσεις θεωρούνται ανταγωνιστικές. Ανάμεσα στις περιφέρειες που αξίζει να παρακολουθήσουμε είναι η 17η της Νέας Υόρκης, όπου ο Ρεπουμπλικανός Μάικ Λόουλερ αντιμετωπίζει τη Δημοκρατική Κέιτ Κόνλεϊ, η 1η του Οχάιο, όπου ο Ρεπουμπλικανός Μαξ Μίλερ βρίσκεται αντιμέτωπος με ισχυρή πρόκληση, καθώς και η 1η του Νιου Χάμσαϊρ και η 3η της Νεβάδα. Σημαντικές μάχες καταγράφονται επίσης στην Αϊόβα, στην Πενσιλβάνια και σε περιφέρειες του Τέξας, όπου οι νέοι εκλογικοί χάρτες έχουν μεταβάλει τις ισορροπίες

Για τη Γερουσία, η μάχη επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες πολιτείες όπως οι Βόρεια Καρολίνα, Μέιν, Οχάιο, Αλάσκα, Αϊόβα, Τέξας, Τζόρτζια, Μίσιγκαν και Νιου Χάμσαϊρ. Σύμφωνα με το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων, αυτές είναι οι βασικές αναμετρήσεις που θα μπορούσαν να καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει το σώμα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν πολιτείες που ψήφισαν τον Τραμπ το 2024, αλλά στις οποίες οι Δημοκρατικοί διεκδικούν πλέον έδρες των Ρεπουμπλικανών.

Τα τέσσερα πιθανά σενάρια της Washington Post

Σε πρόσφατη ανάλυσή της, η Washington Post εξετάζει τέσσερις πιθανές εκβάσεις, από μια μεγάλη εκλογική νίκη των Δημοκρατικών έως το ενδεχόμενο συνταγματικής κρίσης γύρω από τη διεξαγωγή των εκλογών.

Το πρώτο σενάριο αναφέρει ότι οι Δημοκρατικοί κερδίζουν και τα δύο σώματα. Σε αυτό το πιθανό ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί ανακτούν τη Βουλή και καταφέρνουν να εξασφαλίσουν και την πλειοψηφία στη Γερουσία. Μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα του Τραμπ να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα και θα άνοιγε τον δρόμο για εντατικότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης.

Η εφημερίδα επισημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί διευρύνουν τις εκλογικές τους διεκδικήσεις ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές περιφέρειες, ενώ οι δημοσκοπήσεις και η ιστορική τάση των ενδιάμεσων εκλογών δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για αυτούς. Ως ιστορική τάξη των ενδιάμεσων εκλογών εννοείται η ενίσχυση της αντιπολίτευσης, όπως συνηθίζεται.

Στο δεύτερο σενάριο οι Δημοκρατικοί κερδίζουν τη Βουλή, αλλά όχι τη Γερουσία. Πρόκειται για ένα αποτέλεσμα που θα οδηγούσε σε διχασμένο Κογκρέσο. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν τον έλεγχο της Βουλής και των κοινοβουλευτικών επιτροπών της, έχοντας τη δυνατότητα να διεξάγουν έρευνες και να δυσκολεύουν την έγκριση κυβερνητικών νομοσχεδίων. Οι Ρεπουμπλικανοί, ωστόσο, θα διατηρούσαν την πλειοψηφία στη Γερουσία και, μαζί της, σημαντικές αρμοδιότητες, όπως η εξέταση και έγκριση διορισμών. Αυτό θα περιόριζε τις κινήσεις του προέδρου χωρίς να ανατρέπει πλήρως τους υφιστάμενους συσχετισμούς.

Παρά τις ενδείξεις υπέρ των Δημοκρατικών, οι Ρεπουμπλικανοί θα μπορούσαν να διατηρήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων. Αυτό είναι το τρίτο, επίσης πιθανό, σενάριο που παραθέτει η Washington Post. Μάλιστα αναφέρει ως πιθανούς παράγοντες τη χρηματοδοτική υπεροχή των Ρεπουμπλικανών, τις αλλαγές στους εκλογικούς χάρτες που ευνοούν το ρεπουμπλικανικό κόμμα σε ορισμένες περιφέρειες και την πιθανότητα οι δημοσκοπήσεις να μην αποτυπώσουν με ακρίβεια τη πιθανά αυξημένη συμμετοχή των ψηφοφόρων.

Οι Ρεπουμπλικανοί ελπίζουν επίσης ότι ορισμένοι υποψήφιοί τους θα μπορέσουν να συγκεντρώσουν μεγαλύτερη υποστήριξη από εκείνη που καταγράφει η δημοτικότητα του προέδρου. Μια τέτοια έκβαση θα επέτρεπε στον Τραμπ να συνεχίσει να προωθεί την πολιτική του με ευνοϊκότερους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.

Το τέταρτο σενάριο αφορά όχι τόσο την κομματική σύνθεση του Κογκρέσου όσο τον κίνδυνο παρεμβάσεων και αμφισβήτησης της εκλογικής διαδικασίας.

Η αμερικανική εφημερίδα καταγράφει ανησυχίες εκλογικών αξιωματούχων για κυβερνοεπιθέσεις, απειλές και διαταραχές στα εκλογικά τμήματα, αλλά και για πιθανή παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης σε διαδικασίες που οργανώνονται από τις πολιτείες. Ειδικότερα, επισημαίνεται η ανησυχία για ενδεχόμενη επίκληση έκτακτων εξουσιών με στόχο την παρέμβαση στις εκλογές ή την αμφισβήτηση του αποτελέσματος. Το σενάριο αυτό, το οποίο παραπέμπει σε μια κατάσταση συνταγματικής κρίσης, είναι το λιγότερο πιθανό. Αλλά στο πολωμένο αμερικανικό σκηνικό, τίποτα δεν αποκλείεται.

Ανεξάρτητα από την έκβαση της αναμέτρησης, οι ενδιάμεσες εκλογές θα αποτελέσουν σημείο αναφοράς για την υπόλοιπη προεδρική θητεία του Τραμπ και για την προετοιμασία των κομμάτων ενόψει του 2028. Το αποτέλεσμα θα αποτυπώσει τη διάθεση των ψηφοφόρων απέναντι στην κυβέρνηση, θα επηρεάσει τη στρατηγική των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών και θα διαμορφώσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες θα κινηθούν οι πιθανοί διεκδικητές του προεδρικού χρίσματος.<

 iefimerida.gr