Ανακοίνωση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναζωπυρώνει τα σενάρια για την πυρόσφαιρα στα Τέμπη

Απολύτως εκτεθειμένο αφήνει ο φορέας διερεύνησης των Τεμπών ΕΟΔΑΣΑΑΜ τον πρώην επικεφαλής του Σιδηροδρομικού του Τομέα Χρήστο Παπαδημητρίου, σε «επετειακή» ανακοίνωση που εκδόθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, ξυπνώντας μνήμες από την επεισοδιακή έκδοση του πορίσματος πριν ένα χρόνο και τη διαμάχη σχετικά με τα αίτια της πυρόσφαιρας που εκδηλώθηκε στην τραγωδία των Τεμπών.

Η ανακοίνωση ξεκινά με μια αναδρομή στην πορεία της διερεύνησης αναφέροντας και το γεγονός ότι όταν συνέβη το δυστύχημα, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ (Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων Ασφάλειας Μεταφορών) δεν είχε καν συσταθεί. Φαινομενικά, το κείμενο που υπογράφεται από τη Διοίκηση του φορέα χωρίς να αναφέρεται κάποιο συγκεκριμένο όνομα, έχει στόχο να πει πόσο καλά ολοκληρώθηκε η διερεύνηση.

Δεν υπάρχει δηλαδή καμία αναφορά στην αμφισβήτηση που αναπτύχθηκε από την πρώτη κιόλας μέρα σχετικά με το κομμάτι του πορίσματος που αναφέρεται στα αίτια της πυρόσφαιρας, λέγοντας ότι δεν οφείλεται στην ανάφλεξη των ελαίων σιλικόνης αλλά «η προέλευση της πυρόσφαιρας που συνάδει με μερικούς τόνους εύφλεκτου πτητικού καυσίμου πρέπει να αναζητηθεί αλλού».

Το συμπέρασμα αυτό είχε στηριχθεί στη γνωμάτευση του καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιου Κωνσταντόπουλου. Όμως από τις πρώτες ώρες ήταν εμφανές πως προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση της κυβέρνησης, η οποία απέρριπτε κάθε αναφορά σε μεταφορά παράνομου φορτίου.

Ο Παπαδημητρίου, οι «πιέσεις» και οι «απειλές»

Ο τότε αναπληρωτής πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και αρμόδιος για τον Σιδηροδρομικό Τομέα, Χρήστος Παπαδημητρίου, ξεκίνησε έναν καταιγισμό εμφανίσεων στα μέσα ενημέρωσης, δεχόμενος συνέχεια ερωτήσεις για το συγκεκριμένο θέμα της πυρόσφαιρας και του «άγνωστου εύφλεκτου πτητικού καυσίμου».

Ενώπιον αυτής της πίεσης, ο κ. Παπαδημητρίου απαντούσε πως το συγκεκριμένο θέμα απαιτεί «πιστοποίηση» και για τον λόγο αυτό θα υπάρξει συνεργασία με μεγάλα ιδρύματα του εξωτερικού, όπως αναφερόταν και μέσα στο πόρισμα. Οι διαβεβαιώσεις αυτές του κ. Παπαδημητρίου ερμηνεύτηκαν ως ακύρωση του πορίσματος σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα και επανεξέτασή του.

Καθώς περνούσαν οι μέρες και ο κ. Παπαδημητρίου συνέχιζε να δίνει συνεντεύξεις, το κλίμα άρχιζε να αλλάζει και ο τότε αναπληρωτής πρόεδρος ξεκίνησε να μιλάει για πιέσεις που ασκήθηκαν στον ίδιο για να βγει το πόρισμα με αυτόν τον τρόπο. Η όξυνση κορυφώθηκε στις 7 Απριλίου 2025 όταν ο κ. Παπαδημητρίου βγήκε στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση του ΣΚΑΪ λέγοντας ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ θα προχωρήσει στην απόσυρση από το πόρισμα κάθε αναφοράς γύρω από την πυρόσφαιρα.

Τα βέλη του κ. Παπαδημητρίου στρέφονταν ιδιαιτέρως κατά του Βέλγου Μπαρτ Ακού, ο οποίος ήταν μέλος στην Επιτροπή που συνέταξε το πόρισμα και ταυτόχρονα, υψηλόβαθμο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA). O X.Παπαδημητρίου ανέφερε ότι ο κ.Ακού πίεζε, παρά τις αντιρρήσεις, να δημοσιευθεί το πόρισμα με τις συγκεκριμένες διαπιστώσεις για την πυρόσφαιρα και απειλούσε, αν δεν συμβεί αυτό, να προχωρήσει μόνος του σε συνέντευξη Τύπου.

Επιπρόσθετα, ο κ. Παπαδημητρίου επιβεβαίωσε φήμες ότι είχε δεχθεί απειλές για τη ζωή του: «Από την ημέρα της παρουσίασης του πορίσματος δέχθηκα απειλές, γιατί συνεχίζω να το ψάχνω. Απειλές ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός και τα στελέχη που ήρθαν στην Ελλάδα θα διαφοροποιηθούν από αυτό που λέω και θα με εκθέσουν ότι και καλά πάω να παρέμβω στο έργο τους. Από τον κ. Ακού, μάλιστα, ειπώθηκαν ενώπιον πενταμελούς συμβουλίου με πτεράρχους εν αποστρατεία και ανώτατους αξιωματικούς της Πολεμικής Αεροπορίας», έλεγε ο κ.Παπαδημητρίου.

Η παραίτηση Παπαδημητρίου και οι «ισορροπίες»

Από την πλευρά του Βέλγου πραγματογνώμονα δεν υπήρξε κάποια απάντηση, ούτε τότε αλλά ούτε και στους μήνες που ακολούθησαν. Το συμβούλιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν προχώρησε στην απόσυρση του τμήματος για την πυρόσφαιρα και οι σχετικές αναφορές παραμένουν αυτούσιες στο πόρισμα που είναι αναρτημένο στο site του φορέα.

Όμως, το ίδιο συμβούλιο, δύο μέρες αργότερα, στις 9 Απριλίου 2025, ανακοίνωσε την παραίτηση του Χρ. Παπαδημητρίου από τη θέση του αναπληρωτή προέδρου. Στο σχετικό κείμενο επιχειρήθηκε κάποια ισορροπία. Σε ένα σημείο του ανέφερε: «Οι δημόσιες τοποθετήσεις σε μέσα μαζικής ενημέρωσης μετά την παρουσίαση του πορίσματος για το δυστύχημα των Τεμπών, δημιουργούν εντυπώσεις που όχι μόνο πλήττουν το κύρος του Οργανισμού, αλλά αδικούν την αξιόλογη δουλειά 18 μηνών της Επιτροπής Διερεύνησης, όπως αποτυπώνεται στο πόρισμα για τη τραγωδία των Τεμπών».

Σε άλλο σημείο, όμως έγραφε: «Το κεφάλαιο για την πυρόσφαιρα στις σελίδες 95-108 του πορίσματος, αναφέρει ευθύς εξαρχής ότι η διερεύνηση δεν είναι οριστική και πως θα επιδιωχθεί περαιτέρω πιστοποίηση από ακαδημαϊκό ίδρυμα εγνωσμένου κύρους, καθώς τα στοιχεία των πραγματογνωμόνων δεν ήταν επαρκή για να καταλήξουν σε τεκμηριωμένο και ασφαλές συμπέρασμα».

Στους μήνες που ακολούθησαν η κυβέρνηση και τα φιλικά προς εκείνη μέσα ενημέρωσης, καλλιέργησαν συστηματικά την εντύπωση ότι το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ έχει αλλάξει, με τη βοήθεια και των γνωματεύσεων που βγήκαν από άλλους καθηγητές και άφηναν κάποια περιθώρια να οφείλεται η πυρόσφαιρα στα έλαια σιλικόνης.

Μεσολάβησαν όμως εξελίξεις και σε δικαστικό επίπεδο. Ο Χρήστος Παπαδημητρίου κατέθεσε στον εφέτη ανακριτή και σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, προχώρησε σε αποκαλύψεις για πρόσωπα και καταστάσεις για το πώς συντάχθηκε το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ σχετικά με το θέμα της πυρόσφαιρας. Επίσης, κατόπιν παρέμβασης της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γ. Αδειλίνη, η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών κλήθηκε να διερευνήσει το σκέλος της παρέμβασης στη σύνταξη του πορίσματος του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) σχετικά με το «άγνωστο καύσιμο».

Έπειτα από όλα τα παραπάνω, ήρθε αυτή η ανακοίνωση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στην οποία δεν υπάρχει καμία αναφορά στο όνομα του Χρ. Παπαδημητρίου παρά το γεγονός ότι γίνεται εκτενής ανασκόπηση του κοπιώδους έργου της διερεύνησης για τα Τέμπη.

Αντιθέτως, περιλαμβάνονται «ιδιαίτερες ευχαριστίες» στον Μπαρτ Ακού ως εξέχον μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων για την «καθοριστικής σημασίας συνδρομή και υποστήριξή του». Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται επίσης και προς τον Καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιο Κωνσταντόπουλο, «για την αφιλοκερδή και ουσιαστική συνεισφορά του στην ανωτέρω διερεύνηση».

Το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ:

Με αφορμή την συμπλήρωση τριών ετών από το πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών, δύο ετών ουσιαστικής λειτουργίας του Σιδηροδρομικού Τομέα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.) και ενός έτους από την έκδοση της Έκθεσης για το δυστύχημα, η Διοίκηση του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. επιθυμεί, πρωτίστως, να εκφράσει τη βαθιά της συμπαράσταση προς τους συγγενείς των θυμάτων του τραγικού αυτού συμβάντος.

Παράλληλα, θεωρούμε υποχρέωσή μας να ενημερώσουμε την κοινή γνώμη σχετικά με τον ρόλο και το θεσμικό πλαίσιο του Οργανισμού, προβαίνοντας σε μια σύντομη αναφορά στο ιστορικό της έκθεσης για το δυστύχημα των Τεμπών. Ειδικότερα:

Ο Σιδηροδρομικός Τομέας του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. αποτελεί τον ανεξάρτητο Εθνικό Φορέα Διερεύνησης ατυχημάτων και συμβάντων στο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας.

Η έρευνα του Οργανισμού πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με:

Την Οδηγία (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2016 σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.

Τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2020/572 της Επιτροπής της 24ηςΑπριλίου 2020 σχετικά με τη δομή που πρέπει να ακολουθείται για τις εκθέσεις διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων και συμβάντων.

Το Νόμο 5014/2023 του Ελληνικού Κοινοβουλίου της 23/1/2023 για το «Θεσμικό πλαίσιο για τη διερεύνηση αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων για την ασφάλεια των μεταφορών και άλλες διατάξεις», όπως έχει τροποποιηθεί από τους Νόμους 5167/2024 και 5220/2025 και ισχύει.

Το πλαίσιο διερεύνησης χωρίς διατύπωση κατηγορίας, η διαφάνεια και η προσέγγιση βελτίωσης της ασφάλειας αυτής της έρευνας, αναφέρεται στην Σιδηροδρομική Οδηγία (ΕΕ) 2016/798 που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, και ειδικότερα στις παραγράφους (38) έως (41) του προοιμίου και στα άρθρα 20 και 26, από τα οποία επισημαίνουμε τα ακόλουθα:

Σκοπός των διερευνήσεων που διεξάγει ο Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. είναι η βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας, μέσω της ανάδειξης των αιτίων και των παραγόντων που συνέβαλαν στα συμβάντα, καθώς και της έκδοσης συστάσεων για την αποφυγή παρόμοιων ατυχημάτων στο μέλλον. Οι έρευνες και οι εκθέσεις του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. δεν αποσκοπούν στην απόδοση ευθυνών ή νομικής υπαιτιότητας. Αυτό αντικατοπτρίζεται στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την εκπόνησή τους, στην επιλογή των δεδομένων που συλλέγονται, στη φύση των ερωτημάτων που τίθενται και στις έννοιες που χρησιμοποιούνται. Επιπλέον, οποιαδήποτε Σύσταση Ασφαλείας που εκδίδεται αφορά τη βελτίωση του σιδηροδρομικού συστήματος και δεν δημιουργεί τεκμήριο υπαιτιότητας ή νομικής ευθύνης για το διερευνηθέν ατύχημα ή συμβάν.

Τα τεκμηριωμένα ευρήματα αυτής της έκθεσης συνιστούν τη διατύπωση μιας αμερόληπτης θέσης ως αποτέλεσμα επιστημονικών, τεχνικών αξιολογήσεων όλων των διαθέσιμων στοιχείων και δεδομένων.

Τα συμπεράσματα αυτής της Έκθεσης και οι Συστάσεις Ασφαλείας δημοσιοποιούνται με ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Οργανισμού, η οποία αποτελεί και το αποκλειστικό μέσο έκφρασης των επίσημων θέσεων του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.

Κατά τον χρόνο που συνέβη το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, ο Οργανισμός και ειδικότερα ο Σιδηροδρομικός Τομέας του ήταν ουσιαστικά ανενεργός και για το λόγο αυτό η Ελληνική Πολιτεία ζήτησε την σύμπραξη του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA), ο οποίος και ανταποκρίθηκε πλήρως με την συνδρομή του Επικεφαλής του ευρωπαϊκού τομέα έρευνας σιδηροδρομικών ατυχημάτων κ. Bart ACCOU και του μέλους του ίδιου Οργανισμού κ. Fabrizzio CARPINELLI. Με την καθοριστικής σημασίας συνδρομή και υποστήριξη των δύο ως άνω ειδικών εμπειρογνωμόνων, κατέστησαν δυνατές τόσο η διεξαγωγή της ιδιαίτερα απαιτητικής αυτής έρευνας και η σύνταξη της σχετικής Έκθεσης διερεύνησης, όσο και η θεσμική εγκαθίδρυση και εξέλιξη του σιδηροδρομικού Τομέα του Οργανισμού μας. Είναι επίσης σημαντικό να επισημανθεί ότι το κόστος που απαιτήθηκε για τη συμμετοχή των εν λόγω στελεχών στην έρευνα καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από τον ERA. Το μοναδικό κόστος που βάρυνε τον Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. για την έρευνα ανήλθε στο ποσό των είκοσι οκτώ χιλιάδων ευρώ ευρώ (28.000€) και αφορούσε: α) στη σύμβαση με το Ινστιτούτο RISE (ποσού 10.000€), β) στη σύμβαση με το Πανεπιστήμιο της Γάνδης (ποσού 15.000€) και γ) στη σύμβαση με το εργαστήριο RST Rail Systems Testing (ποσού 3.000€).

Για τους παραπάνω λόγους, επιθυμούμε να εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστίες μας σε όσους συνέβαλαν καθοριστικά στη διερεύνηση του δυστυχήματος, η οποία κατέληξε στη διατύπωση 18 ουσιαστικών Συστάσεων Ασφαλείας, οι οποίες αποτελούν το εφαλτήριο για την ασφαλή ανάταξη του σιδηροδρομικού συστήματος της χώρας και την εφαρμογή των οποίων ο Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. παρακολουθεί με σχετική ενημέρωση ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται προς τα προαναφερθέντα εξέχοντα μέλη του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως και προς τον Καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιο Κωνσταντόπουλο, για την αφιλοκερδή και ουσιαστική συνεισφορά του στην ανωτέρω διερεύνηση.

πηγή: efsyn.gr