«Ανεβάζει στροφές» ο Κάθετος Διάδρομος αερίου -Ώθηση για νέες συμφωνίες

Φωτογραφία: AP

ΚΩΣΤΑΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ

Ευνοϊκές συνθήκες για ενίσχυση της αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου δημιουργεί η νέα συμφωνία της Κομισιόν και των Διαχειριστών των εμπλεκόμενων χωρών.

Έτσι, ευνοείται η σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων για την προμήθεια της περιοχής με αμερικανικό LNG, κατ΄ αρχάς γιατί εισάγονται σταθερά ανταγωνιστικά τέλη διέλευσης για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα μέχρι την Ουκρανία, μέσω της συγκεκριμένης όδευσης.

Τα μειωμένα τέλη διέλευσης, μαζί με τις υπόλοιπες αλλαγές που εισάγει η συμφωνία, ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς, η οποία έχει ήδη αναγνωρίσει ότι ο Vertical Corridor διαθέτει σημαντικές εμπορικές και γεωπολιτικές δυνατότητες, αρκεί να ξεπεραστούν τα ρυθμιστικά εμπόδια που δυσχεραίνουν την αξιοποίησή του.

Σε αυτή την εξέλιξη, καθοριστική υπήρξε η συμβολή της Atlantic SEE LNG Trade, η οποία έχει ήδη προχωρήσει σε πολυετείς συμφωνίες για την εισαγωγή LNG από τις ΗΠΑ, με στόχο την κάλυψη των αναγκών χωρών όπως η Ουκρανία, η Ρουμανία, η Αλβανία, η Βουλγαρία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Όπως έχει επισημάνει επανειλημμένα ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, ο Κάθετος Διάδρομος έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, εφόσον αντιμετωπιστούν τα διαρθρωτικά προβλήματα που σχετίζονται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Ο κ. Εξάρχου έχει τονίσει επίσης ότι η άρση των ρυθμιστικών εμποδίων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση των μακροχρόνιων συμφωνιών εισαγωγής αμερικανικού LNG, γεγονός που θα συμβάλει στην περαιτέρω εμπορική ωρίμανση του έργου. Έτσι, θα καταστεί εφικτή η υλοποίηση κρίσιμων επενδύσεων αναβάθμισης, όπως η δημιουργία ενός δεύτερου FSRU στην Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση της τροφοδοσίας φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη από τα τέλη του 2027 και τη θωράκιση της ενεργειακής ασφάλειας ενόψει της πλήρους διακοπής εισαγωγών από τη Ρωσία.

Μόνιμη μείωση των τελών διέλευσης

Το σημαντικό «κούρεμα» του κόστους χρήστης του Vertical Corridor πιστοποιεί ανάλυση του ICIS, η οποία με βάση στοιχεία των τοπικών Διαχειριστών συγκρίνει τα τέλη διέλευσής του με αυτά των υπόλοιπων οδεύσεων οι οποίες καταλήγουν επίσης στην Ουκρανία. Έτσι, το κόστος διαμορφώνεται στα 7,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα (για τη χρήση της εξόδου του Σιδηρόκαστρου στον άξονα Ελλάδας-Βουλγαρίας), το οποίο είναι αισθητά μεγαλύτερο μόνο από τις οδεύσεις Πολωνία-Ουκρανία (4,9 ευρώ ανά Μεγαβατώρα), Κροατία-Ουγγαρία-Ουκρανία (5,7 ευρώ ανά MWh) και Λιθουανία-Πολωνία-Ουκρανία (6,07 ευρώ ανά MWh).

Παράλληλα, κινείται σε παρόμοια επίπεδα με τις «αρτηρίες» Φινλανδία-Εσθονία-Λιθουανία, Πολωνία, Ουκρανία (7,04 ευρώ ανά MWh), Νορβηγία-Δανία-Πολωνία-Ουκρανία (7,5 ευρώ ανά MWh).

Στον αντίποδα, πιο ακριβή είναι η όδευση Ιταλία-Αυστρία-Ουγγαρία-Ουκρανία (9,2 ευρώ ανά MWh), η οποία προσεγγίζει το κόστος της εναλλακτικής διαδρομής του Κάθετου διαδρόμου (9,6 ευρώ ανά MWh) που χρησιμοποιεί τον Διαβαλκανικό αγωγό αερίου (IGB) για τη μεταφορά στο Κίεβο είτε LNG είτε αζέρικου αερίου που καταφθάνει στην Ελλάδα.

Τέλος στη ρυθμιστική εξαίρεση

Επίσης, ο Κάθετος Διάδρομος είναι φθηνότερος από τις οδεύσεις με αφετηρία τη Γερμανία. Κι αυτό γιατί τόσο η όδευση Γερμανία-Αγωγός Γιαμάλ-Πολωνία-Ουκρανία, όσο και η αρτηρία Γερμανία-Τσεχία-Σλοβακία-Ουκρανία έχουν τέλη διέλευσης 11,2 ευρώ ανά MWh. Με τα νέα δεδομένα, η πιο ακριβή όδευση προς το Κίεβο είναι ο άξονας Ιταλία-Αυστρία-Σλοβακία-Ουκρανία με 12,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, πριν από τη συμφωνία, τα ονομαστικά τέλη διέλευσης των δύο εκδοχών του Κάθετου Διάδρομου ήταν τα υψηλότερα όλων των οδεύσεων που κατέληξαν στο Κίεβο. Έτσι, ο άξονας Ελλάδα-Ουκρανία μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου είχε κόστος 12,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, με τη μείωση να αγγίζει επομένως το 40%. Επίσης, ο ίδιος άξονας (αξιοποιώντας τον αγωγό IGB) είχε τέλος διέλευσης 15,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.

Βέβαια, και στο υφιστάμενο μοντέλο αξιοποίησης του Vertical Corridor εφαρμόζονταν εκπτώσεις από τους Διαχειριστές στα 3 προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας (Route 1,2 και 3). Το πρόβλημα ωστόσο ήταν πως οι εκπτώσεις αυτές παρέχονταν μόνο για τα συγκεκριμένα προϊόντα, υπό καθεστώς εξαίρεσης του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τη χρήση των υποδομών αερίου, εξαιτίας του επείγοντος χαρακτήρα που είχε ο ανεφοδιασμός της Ουκρανίας. Επομένως, ο έκτακτος χαρακτήρας των discount δεν μπορούσε να εγγυηθεί μακροπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα του πρότζεκτ.

Κρίσιμα πλεονεκτήματα

Αντίθετα, πλέον οι μειώσεις αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα, με συνέπεια να είναι συμβατές με το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ και να δημιουργούν ρυθμιστική βεβαιότητα στους traders και προμηθευτές που θα θελήσουν να αξιοποιήσουν τον Κάθετο Διάδρομο. Μάλιστα, το θετικό αυτό στοιχείο συνδυάζεται με άλλα εξίσου κρίσιμα πλεονεκτήματα του νέου μοντέλου λειτουργίας, τα οποία ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη ορατότητα χρήσης του πρότζεκτ.

Προς την κατεύθυνση της μακροπρόθεσμης ορατότητας συντείνει επίσης και διεύρυνση της διάρκειας των προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας, με την «πρεμιέρα» ετήσιων και τριμηνιαίων προϊόντων, παράλληλα με τις προσφορές δέσμευσης μηνιαίας και ημερήσιας διάρκειας.

Επίσης, η διάθεση των νέων προϊόντων θα ακολουθεί τον προγραμματισμό που ισχύει για όλες τις ευρωπαϊκές υποδομές φυσικού αερίου, ενισχύοντας περαιτέρω τη διαφάνεια και τη συμβατότητα με την ενιαία αγορά. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πρώτες δημοπρασίες για ετήσια δέσμευση θα πραγματοποιηθούν τον Ιούλιο, με την έναρξη εφαρμογής να τοποθετείται τον Οκτώβριο, στο νέο έτος αερίου.

«Ασπίδα» και στις γεωπολιτικές κρίσεις

Η επικείμενη απαγόρευση του ρωσικού αερίου είναι κι εκείνη που εξηγεί γιατί ο Κάθετος Διάδρομος έχει γίνει πλέον εξαιρετικά ανταγωνιστικός, ακόμη κι αν δεν είναι η φθηνότερη όδευση που καταλήγει στην Ουκρανία. Κι αυτό γιατί οι άλλες «οδοί» με χαμηλότερα κόστη διέλευσης, που βρίσκονται στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, δεν έχουν αρκετή δυναμικότητα ώστε να καλύψουν πλήρως το κενό που θα αφήσει η απόσυρση του ρωσικού καυσίμου.

Την ίδια στιγμή, η εν εξελίξει σύρραξη στο Ιράν, η οποία μεταξύ άλλων έχει περιορίσει τις εξαγωγικές δυνατότητες LNG από το Κατάρ, δείχνει γιατί η Ευρώπη έχει ανάγκη από υποδομές οι οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να τη θωρακίσουν από γεωπολιτικές κρίσεις που μπορούν να διαταράξουν τον ανεφοδιασμό της με αέριο, ή να την εκθέσουν σε εκτινάξεις των διεθνών τιμών του καυσίμου.

Μία τέτοια κρίσιμη υποδομή είναι οι αποθήκες αερίου στην Ουκρανία, οι οποίες μπορούν να φιλοξενήσουν περίπου 30 bcm αερίου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κρίσιμος ρόλος του Vertical Corridor, για τη θωράκιση των ευρωπαϊκών οικονομικών και κοινωνιών, ξεπερνά ακόμη και την απόσυρση του ρωσικού καυσίμου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μίγμα, ή την υλοποίηση της συμφωνίας ΗΠΑ – ΕΕ για την εισαγωγή αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων συνολικής αξίας 750 δισ. δολαρίων έως το 2028.

iefimerida.gr