Covid-19: Η ψυχολογία μας μέσα στην καραντίνα

της Πετρούλας Ηλιάδου* 

Μετά την συνεχόμενη αύξηση των θυμάτων καλούμαστε να περιορίσουμε στο ελάχιστο τις κοινωνικές μας συναναστροφές με απώτερο σκοπό τον περιορισμό της εξάπλωσης των κρουσμάτων. Καμπάνιες όπως το ΄΄Μένουμε σπίτι΄΄, η σωστή ενημέρωση, ο ορθολογικός τρόπος σκέψης και η στάση των συνανθρώπων μας βοηθούν και συμβάλλουν στην ψυχική ενδυνάμωση μας. Παρόλα αυτά δεν είναι λίγα τα ερωτήματα (κυρίως το πότε θα γυρίσουμε σε μια κανονικότητα και το πόσο μπορεί να αντέξει κάποιος αποκομμένος χωρίς συναισθηματικές συνέπειες και απώλειες) και τα δυσβάσταχτα συναισθήματα που βιώνουμε (όπως συναισθηματικό άγχος, φόβο, αγωνία, μελαγχολία) τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω της βίαιης αλλαγής της ζωής μας. Η ανθρώπινη ψυχολογία λοιπόν εισέρχεται σε νέα ανεξερεύνητα μονοπάτια και καλείται να βρει διεξόδους ανακούφισης και δύναμης.

Σύμφωνα με έγκυρα ερευνητικά αποτελέσματα οι συνέπειες του κοινωνικού αποκλεισμού περιλαμβάνουν :

Μετατραυματική αγχώδη διαταραχή: είναι μία κατάσταση στην οποία μπορεί να εισέλθει κάποιος έπειτα από ένα τραυματικό γεγονός όπως κάθε μορφή κακοποίησης,  πόλεμο, ατύχημα και γενικότερες απειλές (όπως η πανδημία που βιώνουμε).

Συναισθηματική απομόνωση : όχι εξαιτίας της απροθυμίας ή της ανάγκης για μοναχικότητα αλλά το συναίσθημα του άγχους και της μελαγχολίας είναι αυτά που εμποδίζουν την ομαλή επανένταξη στις συνήθεις συναναστροφές.

Κατάθλιψη και μελαγχολία

Συναισθηματική υπερφαγία : Φαγητό εκτός ελέγχου ως διαφυγή από αυτά που μας απασχολούν και από άσχημες ψυχολογικές καταστάσεις όπως στρες, θυμός, άγχος, μοναξιά, λύπη και πλήξη.

Στροφή στις καταχρήσεις όπως κάπνισμα και αλκοόλ

Νευρικότητα και επιθετική στάση ζωής : ως ένας μηχανισμός άμυνας που αναπτύσσει ο άνθρωπος για την αντιμετώπιση του άγχους και της απειλής.

Συνέπειες καταθλιπτικής συμπεριφοράς : κούραση και αδράνεια, έλλειψη ενεργητικότητας και ενδιαφέροντος ( εργασιακού, σεξουαλικού και δραστηριοτήτων) και κακή ποιότητα ύπνου.

Συναισθηματικός κλονισμός : έντονα αρνητικά συναισθήματα όπως φόβος και αβεβαιότητα, θύμο και νεύρα και υπέρμετρο άγχος. Η απειλή της ανθρώπινης υπόστασης μας και το αβέβαιο οικονομικό μας μέλλον είναι καταστάσεις που πολύ δύσκολα μπορεί κανείς να διαχειριστεί.

Τι κάνουμε λοιπόν ;

Κατανοώ το πρόβλημα

Ένα καλό βήμα θα ήταν να εντρυφήσουμε στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε και να μην το εξετάζουμε μόνο επιφανειακά και ως κάτι που δεν μας αγγίζει ή δεν θα μας αγγίξει. Μόνο έτσι θα δεχτούμε την κοινωνική απομόνωση και τα προστατευτικά της μέτρα. Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε τη σοβαρότητα της κατάστασης και να εξασφαλίσουμε την υγεία μας και την υγεία των συνανθρώπων μας.

Εξωτερικεύω τι νιώθω

Είναι ώρα επίσης να ασχοληθούμε και με τα αρνητικά συναισθήματα που περιγράφτηκαν παραπάνω. Είναι ζωτικής σημασίας να εξωτερικεύουμε τα συναισθήματα μας, να ανοιγόμαστε και να μιλάμε γι΄ αυτά. Όλοι θα μας καταλάβουν και θα μας νιώσουν γιατί πολύ απλά όλοι μας κάνουμε ίδιες σκέψεις και βιώνουμε την ίδια αβεβαιότητα. Ξεκινήστε λοιπόν να επικοινωνείται τα συναισθήματα σας και να ρωτάτε και τους σημαντικούς άλλους της ζωής σας για τα δικά τους συναισθήματα. Χρησιμοποιήστε φράσεις όπως ΄΄πώς νιώθεις γι΄ αυτό;΄΄ ΄΄Τι εννοείς με αυτό που λες;΄΄ ΄΄Θα μπορούσες να μου μιλήσεις περισσότερο γι΄αυτό; Ακούστε τους άλλους ανοιχτά, ενεργητικά και δείξτε ενδιαφέρον. Κάντε ερωτήσεις και ζητήστε διευκρινήσεις. Δεν φαντάζεστε πόσο όμορφα θα κάνατε τον συνομιλητή σας να νιώσει και πόση ανακούφιση θα προσφέρεται απλά και μόνο επειδή τον ακούσατε και τον καταλάβατε. Με άλλα λόγια γίνεται οι ίδιοι σύμβουλοι για αυτούς που αγαπάτε.

Αλλάζω τις σκέψεις

Επιπλέον θα μπορούσαμε να αλλάξουμε και να ελέγξουμε, ως ένα βαθμό, τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Αλλαγή σκέψεων λοιπόν. Κατανοώ πως δεν μπορούμε πια να κάνουμε όσα κάναμε και έχει αλλοιωθεί και η ποιότητα της ζωής μας, αλλά μπορούμε να σκεφτούμε διαφορετικά. Είναι σίγουρο πως πολλές φορές στη ζωή μας βρεθήκαμε κάτω από έντονη πίεση και στρες. Ας δούμε τα πράγματα και το χρόνο που χάνουμε από μία άλλη οπτική, αυτή της δημιουργικότητας και της αλλαγής.

Ενημερώνομαι σωστά

Αναμφισβήτητα η επαρκής και έγκυρη πληροφόρηση είναι βοηθητική. Ωστόσο απόφυγε να διαβάζεις άρθρα και να επισκέπτεσαι ιστοσελίδες που σου προκαλούν ταραχή και επιπρόσθετο στρες. Βάλε φίλτρα στην ενημέρωση σου και επέλεξε έγκυρες πήγες. Είναι γεγονός πως η υπερπληροφόρηση προκαλεί ψυχική ανισορροπία και αίσθημα πανικού.  Αντίθετα γίνε επιλεκτικός και βάλε πρόγραμμα (ακόμη και χρονικό) στον τρόπο που ενημερώνεσαι.

Κάνω επικοινωνία

Το να συνδέεσαι με του άλλους είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Χρησιμοποίησε την τεχνολογία σωστά και επωφελήσου. Ακόμη και σε καθημερινή βάση αναζήτησε τους αγαπημένους σου, μίλα, γέλα και  διασκέδασε μαζί τους. Δεν είσαι μόνος σε όλο αυτό και δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεσαι μόνος.

Οργανώνω το χρόνο μου

Αυτό αποσκοπεί στο να διαμορφωθεί μία ρουτίνα ανάλογη με εκείνη που είχαμε πριν τα μέτρα. Είναι άκρως βοηθητικό να έχουμε ένα καθημερινό πρόγραμμα και όχι να βάλουμε τη ζωή μας σε μία παύση. Οργανώστε τη μέρα σας λοιπόν. Μην ξυπνάτε πολύ αργά και διατηρήστε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα ύπνου. Επίσης κάντε πρόγραμμα με τις δουλείες σας ( ψώνια, νοικοκυριό και μαγείρεμα), τις υποχρεώσεις σας (εργασία, ενημέρωση και παροχή φροντίδας) και τις ευχάριστες δράσεις σας (παιχνίδι, άθληση και ψυχαγωγία). Θυμηθείτε πως η ενασχόληση με τα παιδιά, κάνονας ευχάριστες δραστηριότητες, θα γεμίσει τη μέρα σας εποικοδομητικά ενώ τα μικρά σας θα είναι ΄΄γεμάτα΄΄. Τι πιο σημαντικό; Να θυμάστε πως κάθε οικογένεια είναι μοναδική και δεν υπάρχει ένα απόλυτο και καθολικό μοτίβο που πρέπει να ακολουθήσετε. Απλά ακολουθήστε αυτό που εξυπηρετεί τη δομή της δική σας οικογένειας και αυτό με το οποίο αντλείτε εσείς ικανοποίηση.

Φροντίζω εμένα

Τώρα είναι η στιγμή να κάνουμε αυτά που θέλαμε και δεν υπήρχε ο χρόνος. Φροντίδα εαυτού λοιπόν. Αυτό μπορεί να σημαίνει άθληση και κίνηση, αισθητική, διατροφή, διάβασμα κ.α. Βρείτε κι εσείς τη θέση σας μέσα σε όλο αυτό και η διάθεση και η αυτοπεποίθηση σας θα σας το ανταποδώσουν.

Φροντίζω αυτούς που αγαπώ και όχι μόνο

Το να παρέχετε βοήθεια και φροντίδα στους άλλους έχει ευεργετικά αποτελέσματα σε εσάς τους ίδιους. Έχεις προσέξει πως όταν κάνεις μία πράξη καλοσύνης νιώθεις μετά πολύ καλύτερα; Βοήθεια μπορεί να σημαίνει μία μερίδα φαγητό που προσφέραμε, μία εξυπηρέτηση που κάναμε , μία ουσιαστική επικοινωνία που είχαμε ή μία καλή ιδέα που δώσαμε. Μένουμε λοιπόν κοντά ο ένας με τον άλλον και προσφέρουμε ότι μπορούμε. Με τον ίδιο τρόπο θα μας φροντίσουν και οι άλλοι τις στιγμές που θα το έχουμε εμείς ανάγκη.

ΘΥΜΑΜΑΙ

Μένουμε μέσα ναι αλλά δεν βάζουμε τη ζωή μας σε παύση λειτουργίας.

Μένουμε μέσα και οργανώνουμε τη ζωή μας με βάση τις νέες συνθήκες.

Μένουμε μέσα και κοντά ο ένας με τον άλλον.

* Η Πετρούλα Ηλιάδου είναι ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια, Πολιτική Επιστήμων