Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η ΔΕΥΑ Αλμωπίας, με τη δημοτική αρχή και τη διοίκηση της επιχείρησης να καλούνται να πάρουν δύσκολες –και ενδεχομένως πολιτικά επώδυνες– αποφάσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά της τα επόμενα χρόνια.

Το μέλλον της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Αλμωπίας βρέθηκε στο επίκεντρο της πρόσφατης ειδικής συνεδρίασης Λογοδοσίας της Δημοτικής Αρχής στο Δημοτικό Συμβούλιο Αλμωπίας. Η συζήτηση ανέδειξε ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια μιας απλής οικονομικής διαχείρισης: αφορά το νερό, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή και τελικά την καθημερινότητα κάθε δημότη.

Η πραγματικότητα που έχει μπροστά της η διοίκηση δεν είναι εύκολη. Από τη μία υπάρχουν οι οικονομικές υποχρεώσεις και τα χρέη που έρχονται από το παρελθόν και λειτουργούν ως βραχνάς για την επιχείρηση. Από την άλλη, υπάρχει η ανάγκη για νέες επενδύσεις σε ένα δίκτυο που πρέπει να εκσυγχρονιστεί, αλλά και η κοινωνική απαίτηση το κόστος του νερού να παραμείνει σε ανεκτά επίπεδα.

Ψηφιακά ρολόγια και πραγματικός έλεγχος της κατανάλωσης

Μία από τις παρεμβάσεις που πρέπει να εξεταστούν σοβαρά είναι η μετάβαση στα ψηφιακά – «έξυπνα» υδρόμετρα.

Η τεχνολογία μπορεί να δώσει στη ΔΕΥΑ τη δυνατότητα να γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική κατανάλωση, να εντοπίζει εγκαίρως ασυνήθιστες καταναλώσεις και πιθανές διαρροές και να περιορίζει τις απώλειες νερού.

Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνολογική αναβάθμιση. Πρόκειται για ένα εργαλείο ελέγχου και ορθολογικής διαχείρισης ενός αγαθού που, ιδιαίτερα σε περιόδους λειψυδρίας και αυξημένων αναγκών, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Η δύσκολη συζήτηση για τα τέλη

Στο τραπέζι βρίσκεται αναπόφευκτα και το οικονομικό σκέλος.

Εφόσον τα σημερινά έσοδα δεν επαρκούν για να καλύψουν το πραγματικό κόστος λειτουργίας, συντήρησης και επενδύσεων, η διοίκηση θα κληθεί να εξετάσει και το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής των τελών.

Εδώ, όμως, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.

Οι πολίτες βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος ζωής και οποιαδήποτε νέα επιβάρυνση πρέπει να είναι απολύτως τεκμηριωμένη, δίκαιη και να συνοδεύεται από ένα ξεκάθαρο σχέδιο εξυγίανσης της επιχείρησης.

Δεν μπορεί η εύκολη λύση να είναι απλώς «αυξάνουμε τα τέλη».

Πριν ζητηθεί μεγαλύτερη συνεισφορά από τον δημότη, η ίδια η επιχείρηση οφείλει να αποδείξει ότι περιορίζει κάθε περιττή δαπάνη, ελέγχει τις απώλειες και βάζει τάξη στα οικονομικά της.

Το μεγάλο ζήτημα με τις πομώνες

Υπάρχει όμως και μία ιδιαιτερότητα που στην Αλμωπία δεν μπορεί να αγνοηθεί: η αγροτική παραγωγή και οι πομώνες.

Η Αλμωπία είναι ένας κατεξοχήν αγροτικός Δήμος. Χιλιάδες οικογένειες συνδέουν άμεσα ή έμμεσα το εισόδημά τους με τη γη και την παραγωγή.

Επομένως, οποιαδήποτε απόφαση αφορά τη χρήση του νερού, τις γεωτρήσεις, τις πομώνες, την κατανάλωση και το κόστος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο λογιστικά.

Χρειάζεται συνολικό σχέδιο που να λαμβάνει υπόψη τόσο τη βιωσιμότητα της ΔΕΥΑ όσο και την ανάγκη να παραμείνει βιώσιμη η ίδια η αγροτική παραγωγή.

Και εδώ ίσως βρίσκεται μία από τις δυσκολότερες εξισώσεις που θα κληθεί να λύσει η διοίκηση.

Η διοίκηση πρέπει να «σπάσει αυγά»

Η επόμενη ημέρα της ΔΕΥΑ Αλμωπίας δεν μπορεί να οικοδομηθεί με αναβολές.

Η διοίκηση καλείται, με απλά λόγια, να «σπάσει αυγά».

Να προχωρήσει σε αποφάσεις που πιθανόν να δημιουργήσουν αντιδράσεις, αλλά ταυτόχρονα να δείξει ότι οι αλλαγές δεν θα επιβαρύνουν μονόπλευρα τους πολίτες.

Χρειάζεται έλεγχος των δαπανών, περιορισμός της σπατάλης, καλύτερη είσπραξη των οφειλών, αξιοποίηση της τεχνολογίας και κυρίως ένα συγκεκριμένο επενδυτικό πρόγραμμα.

Γιατί εξυγίανση δεν σημαίνει μόνο περικοπές.

Σημαίνει και υποδομές.

Επενδύσεις σήμερα για να υπάρχει ΔΕΥΑ αύριο

Το μεγάλο στοίχημα είναι η δημιουργία υποδομών που θα μειώσουν το λειτουργικό κόστος της επιχείρησης σε βάθος χρόνου.

Αντικατάσταση προβληματικών τμημάτων του δικτύου, περιορισμός διαρροών, σύγχρονα συστήματα τηλεμετρίας και ελέγχου, ψηφιακοί μετρητές και καλύτερη ενεργειακή διαχείριση μπορούν να αποτελέσουν κομμάτια ενός συνολικού σχεδίου.

Η ΔΕΥΑ δεν μπορεί να λειτουργεί διαρκώς αντιμετωπίζοντας μόνο τις βλάβες και τις ανάγκες της ημέρας.

Χρειάζεται να σχεδιάσει την επιχείρηση της επόμενης δεκαετίας.

Και για να γίνει αυτό απαιτείται διεκδίκηση χρηματοδοτικών εργαλείων και προγραμμάτων, ώστε το βάρος των αναγκαίων επενδύσεων να μη μεταφερθεί αποκλειστικά στους δημότες.

Ο βραχνάς των χρεών του παρελθόντος

Παράλληλα, υπάρχει μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να διαγραφεί με μία απόφαση: οι οικονομικές εκκρεμότητες και τα χρέη προηγούμενων ετών.

Τα χρέη του παρελθόντος αποτελούν βαρίδι για το παρόν και το μέλλον της επιχείρησης.

Η σημερινή διοίκηση, ανεξάρτητα από το πότε και υπό ποιες συνθήκες δημιουργήθηκαν, καλείται να τα διαχειριστεί.

Ωστόσο, η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντληθεί στο ποιος ευθύνεται για το χθες. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν με διαφάνεια ποια είναι η πραγματική οικονομική κατάσταση, ποιες υποχρεώσεις υπάρχουν, ποιο είναι το κόστος λειτουργίας και –κυρίως– ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο για την έξοδο από το πρόβλημα.

Η ώρα των αποφάσεων

Η συζήτηση στη Λογοδοσία έδειξε ότι το ζήτημα της ΔΕΥΑ Αλμωπίας δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.

Οι επιλογές δεν είναι εύκολες.

Ψηφιακά ρολόγια. Έλεγχος της κατανάλωσης. Περιορισμός της σπατάλης. Αντιμετώπιση των χρεών. Επανεξέταση των τελών με κοινωνικά κριτήρια. Λύση για τις πομώνες που θα λαμβάνει υπόψη τον αγροτικό χαρακτήρα της Αλμωπίας. Νέες υποδομές και επενδύσεις.

Όλα αυτά πρέπει να αποτελέσουν κομμάτια ενός ενιαίου σχεδίου και όχι αποσπασματικές κινήσεις.

Η διοίκηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική πραγματικότητα και στην κοινωνική ευθύνη. Να πάρει δύσκολες αποφάσεις χωρίς να μεταφέρει απλώς το πρόβλημα στους δημότες. Να περιορίσει πρώτα τις παθογένειες και τις σπατάλες και ταυτόχρονα να επενδύσει εκεί όπου χρειάζεται.

Γιατί στο τέλος το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίζει το νερό αύριο.

Είναι αν η Αλμωπία θα διαθέτει μία οικονομικά υγιή, σύγχρονη και αποτελεσματική ΔΕΥΑ, ικανή να εξασφαλίζει επαρκές και ποιοτικό νερό για τους πολίτες και να στηρίζει έναν τόπο όπου η αγροτική παραγωγή εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.

Και αυτό είναι ένα στοίχημα που αφορά ολόκληρη την Αλμωπία.