Δίκτυο Κέντρων Μαστού σε 7 νοσοκομεία του ΕΣΥ: Από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην ολοκληρωμένη φροντίδα

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θάνατοι καταγράφονται ετησίως στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/WHO).

Με αφορμή τον Οκτώβριο, μήνα ευαισθητοποίησης για τη νόσο, το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευθύνθηκε στην Όλγα Μπαλαούρα, διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας και συντονίστρια του Δικτύου Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, καθώς και στην Ελένη Γαλάνη, παθολόγο-ογκολόγο, ιδρυτικό μέλος του δικτύου «Γυναίκες στην Ογκολογία», για τον ρόλο των οργανωμένων Κέντρων Μαστού και τις προκλήσεις στη φροντίδα των ασθενών.

Το Δίκτυο, που αναπτύσσεται σε επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ, έξι στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη, φιλοδοξεί να εξασφαλίσει συντονισμένη, διεπιστημονική φροντίδα, ενώ, όπως επισημαίνει η κ. Γαλάνη, ζητούμενο είναι να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας.

Από τη διάγνωση στη θεραπεία: Ο δύσκολος δρόμος των ασθενών

Η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου του μαστού σηματοδοτεί την αρχή μιας απαιτητικής διαδρομής. «Η γυναίκα που μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο του μαστού δεν έρχεται αντιμέτωπη μόνο με τη διάγνωση. Καλείται μέσα σε λίγες μέρες να διαχειριστεί την αγωνία , το φόβο και την αβεβαιότητα της νέας πραγματικότητας, ενώ παράλληλα πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις χωρίς να γνωρίζει ποια ειδικότητα πρέπει να αναζητήσει πρώτη, ποιος είναι ο κατάλληλος γιατρός, σε ποιο νοσοκομείο μπορεί να απευθυνθεί, πόσο θα περιμένει μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος και να αρχίσει η θεραπεία. Η ασθενής αναγκάζεται να αναλάβει η ίδια τον συντονισμό της φροντίδας της.

Η πρώτη σημαντική πρόκληση είναι η πρόσβαση σε μία εξειδικευμένη ομάδα ιατρών δεδομένου ότι η σύγχρονη ογκολογία δεν βασίζεται μόνο σε ένα γιατρό. Στην πράξη όμως, η πρόσβαση σε αυτή την οργανωμένη φροντίδα δεν είναι αυτονόητη για κάθε γυναίκα. Η διαδρομή του ασθενούς στο ΕΣΥ δεν είναι θεσμικά οργανωμένη με αποτέλεσμα οι ασθενείς να αισθάνονται αλλά και πραγματικά να είναι, πελαγωμένοι και χαμένοι στο απαιτητικό αυτό ταξίδι. Η ποιότητα ενός συστήματος υγείας δεν κρίνεται μόνο από τις σύγχρονες θεραπείες που διαθέτει, αλλά και από το πόσο γρήγορα, ισότιμα και οργανωμένα μπορεί τις να προσφέρει.

Βασικός άξονας του Εθνικού Σχέδιου Δράσης για τον Καρκίνο αποτελεί η οργάνωσή της ολοκληρωμένης διαδρομής του ογκολογικού ασθενή στο ΕΣΥ», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Γαλάνη, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια οργανωμένη διαδρομή των ασθενών στο ΕΣΥ.

Σε ποια νοσοκομεία και πότε θα είναι έτοιμα τα Κέντρα

Σύμφωνα με την κ. Μπαλαούρα, το Δίκτυο περιλαμβάνει επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ με μακρά εμπειρία στην ογκολογική και γυναικολογική φροντίδα: «Ο 'Αγιος Σάββας», «Οι 'Αγιοι Ανάργυροι», «Μεταξά», «Αλεξάνδρα», «Έλενα Βενιζέλου», «Ιπποκράτειο» και το «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη.

Το έργο χρηματοδοτείται από το υπουργείο Υγείας και ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026. «Η πλήρης ανάπτυξη του Δικτύου έχει ορίζοντα περίπου δυο ετών. Βασικό μας ορόσημο είναι η πιστοποίηση των ωριμότερων Κέντρων από την ευρωπαϊκή εταιρεία EUSOMA εντός του επόμενου ετους», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.

Ολοκληρωμένη φροντίδα για κάθε γυναίκα, από τη διάγνωση έως την αποκατάσταση

Η κ. Μπαλαούρα εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το στόχο του Δικτύου:

«Στόχος του Δικτύου είναι μια ποιοτική και ισότιμη φροντίδα, που καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή της γυναίκας: από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση έως τη θεραπεία, την αποκατάσταση, την παρακολούθηση και τη μακροχρόνια επιβίωση. Τα Ολοκληρωμένα Κέντρα Μαστού αποτελούν πλέον διεθνώς το πρότυπο παροχής φροντίδας, και στόχος μας είναι κάθε γυναίκα που διαγιγνώσκεται να αντιμετωπίζεται σε ένα οργανωμένο, πιστοποιημένο Κέντρο, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Στην πράξη, η γυναίκα δεν θα χρειάζεται να μετακινείται μόνη της από υπηρεσία σε υπηρεσία. Χειρουργοί μαστού, ογκολόγοι, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, ακτινοθεραπευτές, πλαστικοί χειρουργοί, εξειδικευμένοι νοσηλευτές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας εργάζονται σε μία δομή, και κάθε περιστατικό αξιολογείται συνολικά από τη διεπιστημονική ομάδα. Αυτό σημαίνει έγκαιρη διάγνωση, σαφές θεραπευτικό πλάνο και συντονισμένη παρακολούθηση, χωρίς καθυστερήσεις και αποσπασματικότητα».

Κοινά πρωτόκολλα και συντονισμός για ενιαία φροντίδα των ασθενών

«Η 1η ΥΠΕ είναι ο κεντρικός συντονιστής. Κάθε Κέντρο διατηρεί τη λειτουργική και κλινική του ταυτότητα, αλλά λειτουργεί ως μέρος ενός ενιαίου Δικτύου, με κοινά πρότυπα ποιότητας. Η 1η ΥΠΕ στηρίζει τα νοσοκομεία με κοινά πρότυπα τεκμηρίωσης, οδηγούς εργασίας, κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένες κλινικές διαδρομές και μηχανισμούς παρακολούθησης της προόδου. Κάθε Κέντρο λειτουργεί με σαφείς ρόλους και διεπιστημονικά ογκολογικά συμβούλια, ενώ καταγράφουμε και αξιολογούμε συστηματικά δείκτες ποιότητας. Οι τακτικές συναντήσεις του Δικτύου επιτρέπουν την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών. Στόχος μας είναι η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στις υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής», τονίζει η κ. Μπαλαούρα.

Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα υποστήριξης των ασθενών

«Η αβεβαιότητα της αναμονής είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι. Γι' αυτό κάθε ασθενής θα έχει δίπλα της εξειδικευμένη νοσηλεύτρια-συντονίστρια (nurse navigator), που οργανώνει τα ραντεβού της και την καθοδηγεί σε κάθε βήμα. Τα πρότυπα της EUSOMA, στα οποία προσαρμοζόμαστε, προβλέπουν υποχρεωτική εξέταση κάθε περιστατικού από διεπιστημονικό συμβούλιο και έκδοση ιστολογικού αποτελέσματος εντός 10 ημερών», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.

Προσθέτει ότι «η ψυχολογική υποστήριξη είναι ενσωματωμένη στη φροντίδα από την πρώτη στιγμή και συνεχίζεται στη μακροχρόνια παρακολούθηση».

Συμπληρώνει ότι για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο έργο ένας σύλλογος ασθενών έχει ενεργό ρόλο. «Με μνημόνιο συνεργασίας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «'Αλμα Ζωής» συμμετέχει στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση του Δικτύου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η φροντίδα του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των γυναικών που τη βιώνουν. Οι ανάγκες, οι αγωνίες και οι προσδοκίες τους γίνονται έτσι μέρος της λειτουργίας των Κέντρων. Το μήνυμά μας είναι απλό: καμία γυναίκα δεν είναι μόνη της σε αυτή τη διαδρομή».

Από τον προληπτικό έλεγχο στην έγκαιρη διάγνωση χωρίς καθυστερήσεις

«Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Το Δίκτυο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς: όταν ένας προληπτικός έλεγχος δείξει ύποπτο εύρημα, η γυναίκα πρέπει να ξέρει πού θα απευθυνθεί και να εξεταστεί γρήγορα από εξειδικευμένη ομάδα. Γι' αυτό συζητάμε τη διασύνδεση του προγράμματος "Προλαμβάνω" με τα Κέντρα Μαστού, ώστε μια γυναίκα με ύποπτο εύρημα στη μαστογραφία να περνά απευθείας και χωρίς καθυστέρηση στη διαγνωστική διερεύνηση. Παράλληλα, επενδύουμε στην ενημέρωση, μαζί με τους συλλόγους ασθενών, όπως στο φετινό Race for the Cure, όπου οι επαγγελματίες υγείας των επτά νοσοκομείων περπάτησαν δίπλα στις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα εμπιστεύεται ότι πίσω από τον έλεγχο υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα, είναι πιο πρόθυμη να τον κάνει», καταλήγει η κ. Μπαλαούρα.

Από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην οργανωμένη φροντίδα του καρκίνου του μαστού

Ως μια ιδιαίτερα σημαντική μεταρρύθμιση με την προϋπόθεση να εφαρμοστεί με υψηλά και ενιαία πρότυπα ποιότητας, αξιολογεί τη δημιουργία Δικτύου Κέντρων Μαστού στο ΕΣΥ, η κ. Γαλάνη.

« Η σύγχρονη αντιμετώπιση και αξιολόγηση της ασθενούς με καρκίνο του μαστού οφείλει να γίνεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Το ζητούμενο είναι τα κέντρα μαστού να οργανώσουν τη διαδρομή της ασθενούς ώστε να παραπέμπεται έγκαιρα στο ογκολογικό συμβούλιο, να ολοκληρώνει τον αναγκαίο διαγνωστικό έλεγχο χωρίς καθυστερήσεις και να αντιμετωπίζεται από τους κατάλληλους ειδικούς. Είναι σημαντικό να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας».

Εξατομικευμένη ενημέρωση και ουσιαστική επικοινωνία μετά τη διάγνωση

Σύμφωνα με την κ. Γαλάνη, η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου τού μαστού είναι μία από τις πιο απαιτητικές στιγμές στην επικοινωνία ογκολόγου-ασθενούς.

«Η ενημέρωση που λαμβάνει μία ασθενής που διαγιγνώσκεται με καρκίνο του μαστού οφείλει να είναι εξατομικευμένη ανάλογα με την προσωπικότητα, την ψυχολογία, τις προσδοκίες και τους φόβους της. Η εξατομίκευση δεν αφορά μόνο τη θεραπεία αλλά και την επικοινωνία με την ασθενή. Εδώ θα επικαλεστώ τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, είναι σημαντικό να εκμαιεύουμε από την ασθενή αυτά που γνωρίζει και πάνω σε αυτή τη γνώση, να βασίζουμε την πληροφόρηση μας βήμα, βήμα αφουγκραζόμενοι την ασθενή δίνοντας της χρόνο, αφήνοντας τη να μας κατευθύνει. Λέμε την αλήθεια, απαντάμε στις ερωτήσεις με απλό κατανοητό λόγο αναγνωρίζοντας τη συναισθηματική βαρύτητα της διάγνωσης. Η εξατομικευμένη προσέγγιση πλαισιωμένη με ψυχολογική υποστήριξη συντελεί στη βέλτιστη διαχείριση της νέας πραγματικότητας».

Εφη Φουσέκη ΑΠΕ-ΜΠΕ