Διπλωματική πρόοδος ΗΠΑ–Ιράν στην Ελβετία: Οδικός χάρτης δύο μηνών και συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Επιμέλεια Ειρήνη Ντυρμίση

Ο πρώτος κύκλος επαφών ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για την εξεύρεση μόνιμης λύσης που θα οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης ολοκληρώθηκε, με τους διαμεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν να κάνουν λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο».

Οι διαπραγματεύσεις έλαβαν χώρα την Κυριακή στη Λουκέρνη της Ελβετίας και αποτέλεσαν συνέχεια της αρχικής συμφωνίας που είχαν επιτύχει οι δύο χώρες την περασμένη εβδομάδα.

Σε κοινό ανακοινωθέν τους, το Κατάρ και το Πακιστάν γνωστοποίησαν ότι μια «Υψηλού Επιπέδου Επιτροπή» κατέληξε σε έναν «οδικό χάρτη», ο οποίος προβλέπει την ολοκλήρωση μιας τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Παράλληλα, εξέφρασαν την ικανοποίησή τους προς την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη για τη διατήρηση της διπλωματικής διαδικασίας.

Οι δύο πλευρές αναμένεται να συνεχίσουν τις επαφές τους σε τεχνικό επίπεδο κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών.

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάι δήλωσε ότι σημειώθηκε «σημαντική πρόοδος» όσον αφορά την εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί από την άλλη πλευρά. Τόνισε ακόμη ότι το Ιράν επέμεινε στην ανάγκη να σταματήσουν οι εχθροπραξίες σε όλα τα μέτωπα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου.

Όπως ανέφερε ο ίδιος, στις συνομιλίες εξετάστηκαν επίσης ζητήματα που αφορούν την έκδοση αδειών για εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, καθώς και την αποδέσμευση οικονομικών πόρων της χώρας που βρίσκονται στο εξωτερικό. Επιπλέον, υπήρξε συμφωνία για τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού που θα διασφαλίζει την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Στην κοινή τους ανακοίνωση, το Κατάρ και το Πακιστάν, τα οποία διαδραμάτισαν ρόλο διαμεσολαβητή στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Ελβετία, χαρακτήρισαν το κλίμα των επαφών ως «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα».

Τα βασικά θέματα της διαπραγμάτευσης

Όπως αποκάλυψε Αμερικανός αξιωματούχος που συμμετείχε στις επαφές, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην «αποσαφήνιση ορισμένων συγκεχυμένων μηνυμάτων από το Ιράν» αναφορικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την εφαρμογή της συμφωνημένης κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο.

Παράλληλα, στην κοινή ανακοίνωση των διαμεσολαβητών επισημαίνεται ότι συστάθηκε «γραμμή επικοινωνίας», με σκοπό να αποτρέπονται εντάσεις ή παρερμηνείες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Την πολιτική καθοδήγηση της διαδικασίας θα έχει η Επιτροπή Υψηλού Επιπέδου, η οποία θα ασκεί «πολιτική εποπτεία» στις διαπραγματεύσεις.

Οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών θα ενημερώνουν συστηματικά την επιτροπή, ενώ παράλληλα θα συντονίζουν ειδικές ομάδες εργασίας που θα ασχοληθούν με το πυρηνικό πρόγραμμα, το καθεστώς των κυρώσεων, τον μηχανισμό παρακολούθησης και διευθέτησης διαφορών, καθώς και με πρόσθετα ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης.

Συμφωνία για χρονοδιάγραμμα δύο μηνών

Οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ένα σχέδιο ενεργειών διάρκειας 60 ημερών, το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξη οριστικής συμφωνίας.

Στο μεταξύ, οι τεχνικές διαβουλεύσεις θα συνεχιστούν στην Ελβετία κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και θα αφορούν «όλα τα ζητήματα».

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσαν οι μεσολαβητές, Πακιστάν και Κατάρ, κατά την πρώτη συνάντηση των αμερικανικών και ιρανικών αντιπροσωπειών υπήρξε συμφωνία σε «οδικό χάρτη» που προβλέπει την ολοκλήρωση μιας συνολικής συμφωνίας εντός 60 ημερών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Όπως αναφέρεται στην κοινή δήλωση του Ισλαμαμπάντ και της Ντόχα, οι δύο πλευρές «συμφωνούν σε οδικό χάρτη με σκοπό να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, θέτοντας έτσι τις βάσεις για την άμεση έναρξη νέων τεχνικών συνομιλιών», οι οποίες θα συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες στην Ελβετία.

Στο επίκεντρο και το πυρηνικό πρόγραμμα

Σημαντικό μέρος των επαφών αφιερώθηκε και στο πυρηνικό ζήτημα. Όπως ανέφερε ο Αμερικανός διπλωμάτης, εξετάστηκαν «στοιχεία» που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας μελλοντικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Ο ίδιος σημείωσε ότι τα συμπεράσματα της πρώτης ημέρας θα αξιοποιηθούν ως αφετηρία για τις επόμενες τεχνικές διαπραγματεύσεις.

Η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Μηχανισμός αποκλιμάκωσης για τον Λίβανο

Η προκαταρκτική συμφωνία που είχε επιτευχθεί την προηγούμενη εβδομάδα προέβλεπε τον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας στα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται νέα κλιμάκωση στο νότιο Λίβανο, με ανταλλαγές πυρών ανάμεσα στη Χεζμπολάχ και τις ισραηλινές δυνάμεις, ενώ έχουν σημειωθεί και αεροπορικές επιδρομές.

Σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές, οι επιθέσεις έχουν στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά. Η επιδείνωση της κατάστασης οδήγησε την Ουάσινγκτον στην ανακοίνωση νέας εκεχειρίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ. Παρ’ όλα αυτά, η συνέχιση των εχθροπραξιών ώθησε το Ιράν να ανακοινώσει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αν και στοιχεία παρακολούθησης έδειξαν ότι η ναυσιπλοΐα δεν διακόπηκε πλήρως.

Στην ανακοίνωση των δύο μεσολαβητριών χωρών γίνεται επίσης αναφορά στη δημιουργία «κυττάρου αποσυμφόρησης», στο οποίο θα συμμετέχουν οι εμπλεκόμενες πλευρές και ο Λίβανος, με στόχο τη διατήρηση της εκεχειρίας.

Ο μηχανισμός αυτός θα έχει ως αποστολή την παρακολούθηση των εξελίξεων στο πεδίο και την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Στο σχετικό κείμενο επισημαίνεται ότι «Τα μέρη συμφωνούν για τη δημιουργία πυρήνα διαχείρισης συγκρούσεων, στον οποίο θα συμμετέχουν τα μέρη και η δημοκρατία του Λιβάνου» και θα παίζουν ρόλο «οι μεσολαβητές», με σκοπό «να υπάρξουν εγγυήσεις για την τήρηση του τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο».

Άμεση επικοινωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Κατά τις συνομιλίες συμφωνήθηκε επίσης η δημιουργία μίας απευθείας «γραμμής επικοινωνίας» ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.

Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη διέλευση εμπορικών πλοίων από το Στενό του Ορμούζ και να αποφεύγονται περιστατικά που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένταση στην περιοχή.

Οι μεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ υπογράμμισαν ότι ο μηχανισμός αυτός θα λειτουργεί ως εργαλείο άμεσης συνεννόησης μεταξύ των δύο χωρών.

Πλοία και σκάφη στα Στενά του Ορμούζ, ανοικτά των ακτών του Μουσαντάμ, στο Ομάν. Πηγή: REUTERS

Αραγτσί: «Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος»

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι κατά τις συνομιλίες καταγράφηκε «σημαντική πρόοδος».

Όπως ανέφερε, μεταξύ των θεμάτων στα οποία υπήρξαν εξελίξεις συγκαταλέγονται η σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων, η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό, καθώς και η διευκόλυνση των εξαγωγών πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.

Παράλληλα, συζητήθηκαν τρόποι για τον περιορισμό της έντασης στον Λίβανο.

Το μήνυμα Βανς εκ μέρους Τραμπ

Κατά την έναρξη των επαφών, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς μετέφερε μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ προς τους διαπραγματευτές, καλώντας τους να «ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο».

Ο Βανς σημείωσε ακόμη ότι εφόσον η Τεχεράνη εγκαταλείψει τον ρόλο του «παράγοντα περιφερειακής αποσταθεροποίησης» και τις «πυρηνικές φιλοδοξίες μακροπρόθεσμα», η Ουάσινγκτον είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε μια νέα εποχή στις διμερείς σχέσεις.

Οι επόμενες κινήσεις

Με βάση όσα έχουν συμφωνηθεί μέχρι στιγμής, οι δύο πλευρές επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις μέσα στους επόμενους δύο μήνες, ενώ παράλληλα θα συνεχιστούν οι τεχνικές επαφές.

Η πορεία των συνομιλιών θεωρείται καθοριστική τόσο για τη διατήρηση της εκεχειρίας στον Λίβανο όσο και για τη σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

eleftherostypos.gr