Η δημοκρατία χρειάζεται προστασία και στον τοπικό Τύπο

Η ελευθερία του Τύπου αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα κάθε δημοκρατικής κοινωνίας. Όταν οι δημοσιογράφοι μπορούν να ερευνούν, να ασκούν κριτική και να ενημερώνουν τους πολίτες χωρίς φόβο πιέσεων ή εκφοβισμού, ενισχύεται η διαφάνεια, η λογοδοσία και το κράτος δικαίου. Αντίθετα, κάθε προσπάθεια φίμωσης μέσω καταχρηστικών αγωγών, απειλών ή άλλων μορφών πίεσης δεν πλήττει μόνο τους λειτουργούς της ενημέρωσης, αλλά και το δικαίωμα της κοινωνίας να γνωρίζει.

Οι δικαστικές αποφάσεις που απορρίπτουν στρατηγικές αγωγές φίμωσης (SLAPPs) αναδεικνύουν τη σημασία της προστασίας της δημοσιογραφικής έρευνας και της ενημέρωσης των πολιτών για ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος.

Ωστόσο, η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης και τις υποθέσεις πανελλαδικού ενδιαφέροντος. Αφορά εξίσου – ίσως ακόμη περισσότερο – τους δημοσιογράφους του τοπικού και περιφερειακού Τύπου, οι οποίοι καθημερινά καλούνται να ασκήσουν έλεγχο στην τοπική εξουσία, να αναδεικνύουν προβλήματα και να μεταφέρουν τις ανησυχίες των πολιτών.

Σε πολλές περιπτώσεις, δημοσιογράφοι της περιφέρειας βρίσκονται αντιμέτωποι με πιέσεις, εξώδικα, απειλές για μηνύσεις και αγωγές από εν ενεργεία πολιτικά πρόσωπα. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τέτοιες απειλές διατυπώνονται ορισμένες φορές ακόμη και για δημοσιεύματα που οι ίδιοι δεν έχουν συντάξει, δημιουργώντας ένα κλίμα φόβου και αποτροπής απέναντι στην άσκηση του δημοσιογραφικού λειτουργήματος.

Η προστασία από τις καταχρηστικές αγωγές δεν πρέπει να αποτελεί προνόμιο μόνο των μεγάλων δημοσιογραφικών οργανισμών. Οι δημοσιογράφοι της περιφέρειας διαθέτουν συνήθως περιορισμένους οικονομικούς και νομικούς πόρους, γεγονός που καθιστά μια δικαστική διαμάχη ιδιαίτερα επιβαρυντική, ακόμη και όταν τελικά δικαιωθούν. Αυτό ακριβώς επιδιώκουν συχνά οι στρατηγικές αγωγές φίμωσης: όχι απαραίτητα να κερδίσουν στο δικαστήριο, αλλά να αποθαρρύνουν την ελεύθερη δημοσιογραφική έρευνα.

Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς έναν ελεύθερο, ανεξάρτητο και θαρραλέο τοπικό Τύπο. Η κριτική προς τα δημόσια πρόσωπα, όταν βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία, δημοσιογραφική επιμέλεια και υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, δεν αποτελεί επίθεση αλλά αναπόσπαστο στοιχείο της λογοδοσίας.

Η επικείμενη ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για την αντιμετώπιση των SLAPPs αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία. Η εφαρμογή της πρέπει να διασφαλίσει ότι η προστασία θα φτάσει σε κάθε δημοσιογράφο, είτε εργάζεται σε ένα μεγάλο πανελλαδικό μέσο είτε σε μια μικρή τοπική εφημερίδα ή ενημερωτική ιστοσελίδα. Γιατί η ελευθερία του Τύπου δεν διαχωρίζεται σε «κεντρική» και «περιφερειακή». Είναι μία και αδιαίρετη και αποτελεί θεμέλιο κάθε σύγχρονης δημοκρατίας.