Η επίσκεψη Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο, η Τουρκία και το νέο γεωπολιτικό σκηνικό

Η τριήμερη παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επανέρχεται στο προσκήνιο, με φόντο τις τουρκικές κινήσεις για θαλάσσια πάρκα, τις νέες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τις αυξημένες δραστηριότητες της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας στο Αιγαίο.

Ο πρωθυπουργός έφτασε στο ακριτικό νησί την Παρασκευή και θα παραμείνει μέχρι την Κυριακή, προκειμένου να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο από την απελευθέρωση της Μεγίστης. Η διάρκεια της επίσκεψης είναι ασυνήθιστα μεγάλη για επίσκεψη πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο και προσδίδει στην παρουσία του ξεχωριστό συμβολισμό.

Στο πλευρό του Κυριάκου Μητσοτάκη βρίσκεται και ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Δημήτριος Χούπης, παρουσία που ενισχύει περαιτέρω το μήνυμα της επίσκεψης σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο έντονων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Το μήνυμα Μητσοτάκη από το Καστελλόριζο και η τουρκική πίεση

Η παρουσία του πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο δεν περιορίζεται στον εορταστικό χαρακτήρα των εκδηλώσεων. Το ακριτικό νησί βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης εδώ και χρόνια και κάθε επίσκεψη Έλληνα πρωθυπουργού αποκτά εκ των πραγμάτων ιδιαίτερο γεωπολιτικό συμβολισμό.

Στην παρούσα συγκυρία, η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να παραμείνει για τρεις ημέρες στη Μεγίστη μπορεί να ερμηνευθεί ως μήνυμα αποφασιστικότητας και παρουσίας του ελληνικού κράτους σε ένα από τα πλέον απομακρυσμένα σημεία της ελληνικής επικράτειας.

Το μήνυμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τη χάραξη από την Άγκυρα θαλάσσιου πάρκου στα διεθνή ύδατα γύρω από το σύμπλεγμα της Μεγίστης. Η ελληνική πλευρά έχει αντιδράσει στην τουρκική κίνηση, η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των διαφορών των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα, στην ευρύτερη περιοχή αναμένεται να πραγματοποιηθούν τους επόμενους μήνες οι βυθομετρικές έρευνες που συνδέονται με το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, γνωστό ως GSI. Η εξέλιξη αυτή προσθέτει μία ακόμη σημαντική παράμετρο στο ήδη σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον της περιοχής.

Η επίσκεψη του πρωθυπουργού έρχεται επίσης μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για το Καστελλόριζο. Ο Τούρκος πρόεδρος είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «αν φωνάξουμε, μας ακούν», παραπέμποντας στη μικρή απόσταση που χωρίζει το σύμπλεγμα της Μεγίστης από τις τουρκικές ακτές.

Η συγκεκριμένη ρητορική επανέφερε στο προσκήνιο μια περίοδο κατά την οποία το Καστελλόριζο βρισκόταν συχνά στο επίκεντρο των τουρκικών απειλών και των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τουρκικά F16 στο Αιγαίο και δύο εμπλοκές με ελληνικά μαχητικά

Την ίδια στιγμή, η ένταση δεν περιορίζεται στο επίπεδο των δηλώσεων.

Τουρκικά F16 πραγματοποίησαν μαζικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, ιδιαίτερα στην περιοχή μεταξύ Λέσβου και Χίου. Συνολικά καταγράφηκαν δέκα παραβιάσεις από τέσσερα οπλισμένα τουρκικά F16, ενώ δύο από αυτές τις περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε εμπλοκές με ελληνικά μαχητικά.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα και η Άγκυρα επιχειρούν να διαχειριστούν τις διαφορές τους χωρίς να οδηγηθούν σε νέα μεγάλη κρίση.

Η επιστροφή των τουρκικών αεροσκαφών σε αυξημένη δραστηριότητα στο Αιγαίο, σε συνδυασμό με τη σκληρή ρητορική που καταγράφεται στην Τουρκία, δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο αποκτά ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό.

Παράλληλα, το Καστελλόριζο εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς στη διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες. Η τουρκική πλευρά αμφισβητεί την πλήρη επήρεια των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, ενώ η ελληνική θέση είναι ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Η πολιτική διάσταση της επίσκεψης και το μήνυμα στο εσωτερικό

Η επιλογή του Καστελλόριζου έχει όμως και εσωτερική πολιτική διάσταση.

Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη κριτική για τους χειρισμούς της στα εθνικά ζητήματα, ιδιαίτερα από τα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας.

Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς έχει καταστήσει τα εθνικά θέματα κεντρικό στοιχείο της πολιτικής του αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση, ενώ η Ελληνική Λύση και άλλα μικρότερα κόμματα επιχειρούν να εμφανίσουν την κυβέρνηση ως υπερβολικά μετριοπαθή ή εφεκτική έναντι της Τουρκίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο λειτουργεί και ως μήνυμα προς το εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο. Η κυβέρνηση επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η πολιτική της απέναντι στην Τουρκία δεν συνδέεται με απουσία παρουσίας ή αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ταυτόχρονα, η επίσκεψη αποτελεί και έναν συμβολικό σταθμό στην πολιτική διαδρομή του πρωθυπουργού. Το Καστελλόριζο είχε συνδεθεί πολιτικά με την έναρξη της περιόδου των μνημονίων, όταν τον Απρίλιο του 2010 ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου είχε προαναγγείλει από το ακριτικό νησί την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης.

Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη σήμερα στο ίδιο νησί μπορεί επομένως να ιδωθεί και ως προσπάθεια συμβολικού κλεισίματος ενός πολιτικού κύκλου που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από 16 χρόνια.

Η Hürriyet και η τουρκική ανάγνωση της επίσκεψης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει η τουρκική πλευρά την επίσκεψη.

Η τουρκική εφημερίδα Hürriyet έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο, στέλνοντας μάλιστα δημοσιογραφική αποστολή στο νησί πριν από την άφιξη του Έλληνα πρωθυπουργού.

Η εφημερίδα παρουσίασε την επίσκεψη ως «προεκλογικό σόου», εστιάζοντας στο γεγονός ότι το Καστελλόριζο έχει περίπου 500 κατοίκους και βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τις τουρκικές ακτές, με το Κας να είναι ορατό με γυμνό μάτι.

Παράλληλα, η Hürriyet επανέφερε στο προσκήνιο τη διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες, προβάλλοντας την πάγια τουρκική θέση περί περιορισμένης επήρειας των νησιών.

Η ελληνική θέση, αντίθετα, είναι ότι το Καστελλόριζο, όπως και τα υπόλοιπα ελληνικά νησιά, διαθέτει δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική εφημερίδα Milliyet φιλοξένησε σενάρια σχετικά με ένα υποθετικό ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου με την Τουρκία. Ο διευθυντής της εφημερίδας, Οζάι Εσεντίρ, αναφέρθηκε σε σενάριο σύμφωνα με το οποίο η συγκεκριμένη τριάδα θα μπορούσε να επιχειρήσει να αποκτήσει πλεονέκτημα σε μια σύντομη σύγκρουση και στη συνέχεια να οδηγήσει την Τουρκία σε διαπραγματεύσεις υπό διεθνή πίεση για κατάπαυση του πυρός.

Η συγκεκριμένη αρθρογραφία καταδεικνύει το ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα που εξακολουθεί να επικρατεί στον τουρκικό δημόσιο διάλογο γύρω από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η τριήμερη παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο αποκτά πολλαπλές διαστάσεις. Είναι ταυτόχρονα συμμετοχή σε μια εθνική επέτειο, μήνυμα προς την Τουρκία, απάντηση στην εσωτερική πολιτική κριτική και συμβολική επιβεβαίωση της παρουσίας της ελληνικής πολιτείας στο ακριτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης.

Η χρονική συγκυρία, με τις τουρκικές παραβιάσεις, τις δηλώσεις Ερντογάν, τις συζητήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις επικείμενες έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, καθιστά την επίσκεψη μία από τις πλέον φορτισμένες πολιτικά παρουσίες Έλληνα πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο τα τελευταία χρόνια.

πηγή: indicator.gr