Η ιδιωτικοποίηση του νερού και ο μαρασμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η κυβέρνηση προχωρά στην ιδιωτικοποίηση του νερού, εκχωρώντας τον έλεγχο και την εκμετάλλευση δημόσιων φυσικών πόρων, όπως είναι το νερό, και δημοτική περιουσία στις εισηγμένες στο χρηματιστήριο ανώνυμες εταιρείες, ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, και η Τοπική Αυτοδιοίκηση, δια των θεσμικών εκπροσώπων της, μιλά απλώς για «θεσμικό ατόπημα».

Με μεθοδικά βήματα και με ακριβέστατη συνέπεια προχωρά η κυβέρνηση στην ιδιωτικοποίηση του νερού αγνοώντας προκλητικά και επιδεικτικά την εκπεφρασμένη αντίθετη θέση των δήμων, παρακάμπτοντας – για άλλη μία φορά – το Σύνταγμα αλλά και τις αποφάσεις του ΣτΕ.

Για τέταρτη φορά από το 2023, η κυβέρνηση επιχειρεί να αναδιαμορφώσει τον χάρτη των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης και των Δήμων με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στη δομή τους, με υποχρεωτική εκχώρηση των αρμοδιοτήτων τους και με υφαρπαγή των περιουσιακών τους στοιχείων, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς μελέτες και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.

Αυτή τη φορά δρομολογείται στην πράξη η υπονόμευση της δημοτικής διαχείρισης του νερού και η αγνόηση της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας για το δημόσιο χαρακτήρα του. Αυτή τη φορά, επικαλούμενη τις οικονομίες κλίμακας και τη λειψυδρία, η κυβέρνηση προσπαθεί να κρύψει και να δικαιολογήσει τις ισοπεδωτικές και αντισυνταγματικές παρεμβάσεις της.

Έτσι με το νομοσχέδιο, η συζήτηση του οποίου ξεκίνησε στη Βουλή, ξεκινά η επόμενη φάση της ιδιωτικοποίησης.

Συγκεκριμένα προβλέπεται η υποχρεωτική εκχώρηση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης και των υπηρεσιών ύδρευσης μαζί και όλων των περιουσιακών τους στοιχείων σε Βοιωτία, Εύβοια και Φωκίδα στην ΕΥΔΑΠ και σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική στην ΕΥΑΘ. Σε δύο δηλαδή ανώνυμες εταιρείες, εισηγμένες στο χρηματιστήριο και με μετόχους που η μοναδική τους επιδίωξη είναι κερδοφόρα οικονομική απόδοση κυρίως μέσα από την αύξηση της τιμής του νερού.

Είχε προηγηθεί η απαξίωση και ο οικονομικός στραγγαλισμός των ΔΕΥΑ επικαλούμενοι το χρέος τους προς τους ενεργειακούς παρόχους από το 2021 και μετά. Χρέος που δημιουργήθηκε από την υπέρογκη αύξηση του ενεργειακού τους κόστους, για την οποία δεν φέρουν ουδεμία ευθύνη και για το οποίο ουδέποτε επιδοτήθηκαν από την Πολιτεία ως ενεργοβόρες και κοινωφελείς επιχειρήσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αντίθετα, <strong>η κυβέρνηση ευνοώντας τις δύο μεγάλες εισηγμένες στο χρηματιστήριο Ανώνυμες Εταιρείες Υδάτων, τις επιδότησε από το 2013 έως το 2023</strong> για τα ληξιπρόθεσμα χρέη των δήμων με περισσότερα από 230 εκ. ευρώ την ΕΥΔΑΠ και με περισσότερα από 22 εκ. ευρώ την ΕΥΑΘ αντίστοιχα, μεριμνώντας έτσι να έχουν καθαρό πεδίο, χωρίς οικονομικά βάρη, όταν τους εκχωρηθούν.

Και τώρα που ξεκίνησε η συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, απέκλεισε επιδεικτικά τους θεσμικούς εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ΔΕΥΑ – ΚΕΔΕ και ΕΔΕΥΑ – καθώς ούτε καν τους προσκάλεσε να συμμετέχουν στη διαδικασία ακρόασης φορέων. Αντιθέτως προσκάλεσε μόνο τους «πρόθυμους» φορείς και δημάρχους που συναινούν και στηρίζουν το σχέδιό της.

Πάντως με μία επιστολή έκφρασης «έντονης διαμαρτυρίας» του προέδρου της ΚΕΔΕ προς τον υπουργό ΥΠΕΝ «για την μη πρόσκλησή μας αλλά και της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (Ε.Δ.Ε.Υ.Α.) στη διαδικασία ακρόασης των φορέων που διεξάγεται στη Βουλή», που «συνιστά σοβαρό θεσμικό ατόπημα», δεν εμποδίζει σε τίποτα την κυβέρνηση να προχωρήσει. Άλλωστε το έχει αποδείξει πολλές φορές στο παρελθόν.

Πολλώ δε μάλλον όταν δηλώνεις: «Δεν επιθυμούμε τη σύγκρουση, αλλά τη συνεργασία, αρκεί η συνεργασία αυτή να στηρίζεται στις αρχές της ισοτιμίας, της ειλικρίνειας και του θεσμικού σεβασμού».

Δηλαδή σε «ξαναφτύνουν» και εσύ απλώς θεωρείς ότι βρέχει;</strong> Εκτός και αν καταφεύγεις σε μια προσχηματική αντιπαράθεση ενδεδυμένη με «θεσμικό ένδυμα», επιχειρώντας να υποβαθμίσεις τη σοβαρότητα της κατάστασης όχι κατ΄ ανάγκη από σκοπιμότητα, ίσως από αδυναμία (πολιτικής) αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση. Και εύκολα μπορεί να οδηγηθεί κανείς σε αυτήν τη σκέψη αφού, αυτή τη φορά, ούτε ζητάς την απόσυρση του νομοσχεδίου, ούτε δηλώνεις προσφυγή της Αυτοδιοίκησης στη Δικαιοσύνη για ματαίωση των σχεδίων της κυβέρνησης.

Με δυο λόγια δηλαδή η Αυτοδιοίκηση και οι φορείς που την εκπροσωπούν δείχνει ως θεσμός να έχει απονευρωθεί, να έχει παραιτηθεί από τον πραγματικό και συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο της, εκχωρώντας αδιαμαρτύρητα ουσιαστικές αρμοδιότητες, επιτρέποντας ή και επιδιώκοντας την ιδιωτικοποίηση βασικών υπηρεσιών της. Είναι τυχαίο που τα τελευταία χρόνια δεν έχει υπάρξει ούτε μια ουσιαστική και οργανωμένη αντίδραση για όλα αυτά τα (ανήκουστα για άλλες εποχές) που συμβαίνουν στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;

*Η Ουρανία Σούλτη είναι δημοσιογράφος