Έργα προστασίας και προσβασιμότητας στον ιστορικό Ιερό Ναό Αγίου Ζαχαρία στον Γράμμο

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες για την προστασία, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αντιπλημμυρική θωράκιση του Ιερού Ναού Αγίου Ζαχαρία στον Γράμμο, ενός ιστορικού μνημείου που χρονολογείται στον 16ο–17ο αιώνα.

Την πρόοδο του έργου εξέτασε κλιμάκιο της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς κατά τη διάρκεια αυτοψίας που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 30 Ιουλίου 2026, παρουσία εκπροσώπων της τοπικής Εκκλησίας και στελεχών της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων.

Κατά την επίσκεψη παρουσιάστηκε η πορεία υλοποίησης των παρεμβάσεων, το χρονοδιάγραμμα, τα τεχνικά ζητήματα που αντιμετωπίζονται και οι επόμενες φάσεις του έργου.

Ιστορικό μνημείο σε ορεινή περιοχή

Ο Ιερός Ναός Αγίου Ζαχαρία βρίσκεται στον ορεινό όγκο του Γράμμου, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων και σε απόσταση 63 χιλιομέτρων δυτικά της Καστοριάς.

Έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο και αποτελεί σημείο θρησκευτικής, ιστορικής και πολιτιστικής αναφοράς για την ευρύτερη περιοχή.

Η ορεινή του θέση, ωστόσο, τον καθιστά ευάλωτο σε έντονες βροχοπτώσεις, πλημμυρικά φαινόμενα, διάβρωση και αυξημένη υγρασία. Οι συνθήκες αυτές έχουν επιβαρύνει διαχρονικά τόσο το ίδιο το μνημείο όσο και τον περιβάλλοντα χώρο.

Παρεμβάσεις ύψους 436.480 ευρώ

Το έργο υλοποιείται μέσω Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και της Ιεράς Μητρόπολης Καστοριάς, με συνολικό προϋπολογισμό 436.480 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν:

• τη διαμόρφωση και αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου,
• τη βελτίωση της πρόσβασης προς τον ναό,
• την κατασκευή τοιχίων αντιστήριξης,
• τη δημιουργία αποστραγγιστικού δικτύου,
• την εκτέλεση αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων,
• την ασφαλέστερη διαχείριση των ομβρίων υδάτων.

Με την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων επιδιώκεται να περιοριστούν οι κίνδυνοι από πλημμύρες και διαβρώσεις, να ενισχυθεί η προστασία του μνημείου και να δημιουργηθούν ασφαλέστερες συνθήκες για επισκέπτες και προσκυνητές.

Πολιτιστική κληρονομιά και κλιματική ανθεκτικότητα

Η προστασία ιστορικών και θρησκευτικών μνημείων σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Η αύξηση της έντασης των ακραίων καιρικών φαινομένων καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των υποδομών και τη λήψη προληπτικών μέτρων για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στην περίπτωση του Αγίου Ζαχαρία, οι αντιπλημμυρικές και αποστραγγιστικές παρεμβάσεις δεν αποσκοπούν μόνο στην αντιμετώπιση υφιστάμενων προβλημάτων, αλλά και στη μακροχρόνια ανθεκτικότητα του μνημείου απέναντι σε μελλοντικούς κλιματικούς κινδύνους.

Προσβασιμότητα και βιώσιμος πολιτιστικός τουρισμός

Η βελτίωση της πρόσβασης προς τον ναό μπορεί να ενισχύσει την επισκεψιμότητα, υπό την προϋπόθεση ότι η αξιοποίηση της περιοχής θα πραγματοποιηθεί με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στον χαρακτήρα του μνημείου.

Ο Ιερός Ναός Αγίου Ζαχαρία μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης πολιτιστικής και περιηγητικής διαδρομής στον Γράμμο, μαζί με τον ιστορικό οικισμό, τις Λίμνες Αρρένες, την Ιερά Μονή Τσούκας και το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης.

Η σύνδεση ιστορικών μνημείων με φυσικά τοπία και τοπικές διαδρομές μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού, στη στήριξη των ορεινών περιοχών και στην ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Ολοκλήρωση έως το τέλος του έτους

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, οι εργασίες εξελίσσονται εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος και αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026.

Η ολοκλήρωση του έργου εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την προστασία ενός σημαντικού ιστορικού μνημείου, θα βελτιώσει την ασφάλεια των επισκεπτών και θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για την ήπια και βιώσιμη ανάδειξη του ορεινού όγκου του Γράμμου.