Η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για να χρηματοδοτήσει την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση, την καινοτομία και τις νέες υποδομές – Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, από το Eurofi Financial Forum στο Δουβλίνο, έθεσε στο επίκεντρο την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.

Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια δεν είναι μόνο το πού πρέπει να επενδύσει, αλλά κυρίως το πώς θα βρει και θα κινητοποιήσει τα κεφάλαια που απαιτούνται.

Ενέργεια, Τεχνητή Νοημοσύνη, ψηφιακές υποδομές, καινοτομία και πράσινη μετάβαση δημιουργούν τεράστιες νέες επενδυτικές ανάγκες, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία καλείται παράλληλα να ενισχύσει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά της.

Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της ομιλίας του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρου του Eurogroup Κυριάκου Πιερρακάκη στο Eurofi Financial Forum στο Δουβλίνο.

Πρόσθετες επενδύσεις 800 δισ. ευρώ τον χρόνο

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επικαλέστηκε την κατεύθυνση που έχει θέσει ο Μάριο Ντράγκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και αναφέρθηκε σε μια ιδιαίτερα μεγάλη κλίμακα επενδυτικών αναγκών: 800 δισ. ευρώ πρόσθετων επενδύσεων κάθε χρόνο.

Το κεφάλαιο αυτό απαιτείται για να περιοριστεί το χάσμα καινοτομίας και να ενισχυθεί η παραγωγική δυναμική της Ευρώπης, σε μια εποχή κατά την οποία τεχνολογία, ενέργεια και οικονομική ισχύς συνδέονται όλο και περισσότερο με τη γεωπολιτική επιρροή.

Οι δημόσιοι προϋπολογισμοί, ωστόσο, δεν μπορούν από μόνοι τους να καλύψουν μια τόσο μεγάλη ανάγκη.

Και εδώ βρίσκεται το ευρωπαϊκό παράδοξο: σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Eurogroup, η Ευρώπη διαθέτει τις αποταμιεύσεις, αλλά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα τις διοχετεύει αποτελεσματικά προς τις επιχειρήσεις, την καινοτομία και τις παραγωγικές επενδύσεις.

Από τις αποταμιεύσεις στις βιώσιμες επενδύσεις

Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποκτά έτσι κεντρική σημασία.

Η φιλοσοφία είναι να δημιουργηθούν βαθύτερες και περισσότερο ενοποιημένες ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές, ώστε μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων κεφαλαίων να κατευθύνεται σε επενδύσεις.

Για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η συγκεκριμένη συζήτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η ενεργειακή μετάβαση, τα δίκτυα, η αποθήκευση ενέργειας, οι καθαρές τεχνολογίες, η ψηφιοποίηση της οικονομίας και η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτούν κεφάλαια σε κλίμακα που δύσκολα μπορεί να εξασφαλιστεί αποκλειστικά μέσω κρατικών πόρων.

Το ζητούμενο επομένως είναι να δημιουργηθούν οι μηχανισμοί που θα μπορούν να μετατρέπουν την ευρωπαϊκή αποταμίευση σε παραγωγική και μακροπρόθεσμη επένδυση.

Οι τράπεζες εξακολουθούν να χρηματοδοτούν το 70% της οικονομίας

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας προέρχεται από τις τράπεζες.

Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς έναν ανταγωνιστικό και περισσότερο ενοποιημένο τραπεζικό τομέα, συνδέοντας άμεσα την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης με την αναπτυξιακή στρατηγική της Ευρώπης.

Παρά την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών τραπεζών τα τελευταία χρόνια, ο τραπεζικός τομέας παραμένει, όπως σημείωσε, σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένος στα εθνικά σύνορα.

Ενδεικτικό είναι ότι μόλις περίπου 16% του εταιρικού δανεισμού στην Ευρωζώνη είναι διασυνοριακό.

230 δισ. ευρώ δυνητικής ρευστότητας

Στην ομιλία παρουσιάστηκε και μία ακόμη οικονομική διάσταση της ενοποίησης.

Σύμφωνα με εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλέστηκε ο Πρόεδρος του Eurogroup, η άρση συγκεκριμένων περιορισμών θα μπορούσε να απελευθερώσει 230 δισ. ευρώ σε ρευστά στοιχεία ενεργητικού υψηλής ποιότητας, ενώ το κόστος συμμόρφωσης με εποπτικές απαιτήσεις και υποβολής αναφορών εκτιμάται περίπου στα 24 δισ. ευρώ.

Ο ίδιος έθεσε ως στόχο ένα απλούστερο και περισσότερο αναλογικό πλαίσιο, χωρίς υποχώρηση από την ανάγκη χρηματοπιστωτικής ανθεκτικότητας, συνοψίζοντας την προσέγγισή του στη φράση «καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση».

AI και κυβερνοασφάλεια αλλάζουν και τις τράπεζες

Η τεχνολογία αποτελεί πλέον σημαντικό τμήμα και της χρηματοπιστωτικής ανταγωνιστικότητας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αναλογικά με το ενεργητικό τους, οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν στην τεχνολογία πάνω από δυόμισι φορές περισσότερο από τις ευρωπαϊκές.

Η απόσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, των ψηφιακών πληρωμών και της κυβερνοασφάλειας.

Η ψηφιακή μετάβαση του χρηματοπιστωτικού συστήματος δεν αφορά μόνο την ταχύτητα των συναλλαγών. Συνδέεται με τη δυνατότητα των τραπεζών να διαχειρίζονται δεδομένα, να αντιμετωπίζουν νέους κινδύνους, να χρηματοδοτούν καινοτόμες επιχειρήσεις και να παραμένουν ανταγωνιστικές διεθνώς.

Μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, αλλά και χρηματοδότηση των ΜμΕ

Η μεγαλύτερη τραπεζική ενοποίηση δεν σημαίνει, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Eurogroup, ότι πρέπει να εξαφανιστεί η τοπική διάσταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υποστήριξε την ανάγκη να υπάρχουν αφενός μεγάλοι ευρωπαϊκοί τραπεζικοί όμιλοι με δυνατότητα διεθνούς ανταγωνισμού και αφετέρου ισχυρές περιφερειακές και τοπικές τράπεζες, οι οποίες γνωρίζουν τις τοπικές οικονομίες και μπορούν να χρηματοδοτούν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Όπως το έθεσε, το ευρωπαϊκό σύστημα χρειάζεται «κλίμακα στην κορυφή και εγγύτητα σε τοπικό επίπεδο».

Η ισορροπία αυτή είναι κρίσιμη και για τη βιώσιμη μετάβαση, καθώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα χρειαστούν σημαντικά κεφάλαια για ενεργειακές αναβαθμίσεις, ψηφιακό μετασχηματισμό, νέο εξοπλισμό και προσαρμογή σε ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο.

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα ως υποδομή της πράσινης μετάβασης

Η συζήτηση για την Τραπεζική Ένωση μπορεί να φαίνεται τεχνική, όμως πίσω από αυτή βρίσκεται ένα πολύ ευρύτερο ζήτημα: ποιος θα χρηματοδοτήσει την ευρωπαϊκή οικονομία της επόμενης δεκαετίας.

Η πράσινη μετάβαση και η ψηφιακή οικονομία δεν μπορούν να στηριχθούν μόνο σε επιδοτήσεις. Απαιτούν ένα χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα ικανό να μεταφέρει κεφάλαια από εκεί όπου υπάρχουν διαθέσιμες αποταμιεύσεις προς εκεί όπου δημιουργείται παραγωγική αξία.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έθεσε τρεις βασικούς άξονες για την επόμενη φάση: περισσότερη ενοποίηση και κλίμακα, ενίσχυση της εμπιστοσύνης και των κοινών δικλείδων ασφαλείας και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Και έστειλε μήνυμα επιτάχυνσης, επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς ανταγωνιστές, οι επενδύσεις και η τεχνολογία δεν περιμένουν.

Για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αυτή είναι ίσως η ουσία της συζήτησης: η Ευρώπη διαθέτει κεφάλαια, επιστημονικό δυναμικό και επιχειρήσεις. Η πρόκληση είναι να τα συνδέσει αρκετά γρήγορα ώστε να χρηματοδοτήσει την ενεργειακή, πράσινη και ψηφιακή οικονομία της επόμενης γενιάς.

Η θεματική συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 7 για Καθαρή και Προσιτή Ενέργεια, 8 για Αξιοπρεπή Εργασία και Οικονομική Ανάπτυξη, 9 για Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές και 13 για τη Δράση για το Κλίμα.