Εξοικονομώ-μαμούθ 2,1 δισ. ευρώ για 62.000 νοικοκυριά

Ρεπορτάζ
Μαρινα Ξυπνητου

Από τη δέσμη έργων, ξεχωρίζουν ιδιαίτερα τα προγράμματα «Εξοικονομώ» που θα έρθουν μέσα στο 2027 συνολικού προϋπολογισμού 2,1 δισ. ευρώ, που είναι το μεγαλύτερο ποσό που έχει δοθεί ποτέ σε αντίστοιχη δράση.

Το πρώτο πρόγραμμα, που θα λειτουργήσει με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που μέχρι σήμερα είχε καθιερωθεί, είναι το «Εξοικονομώ» για κατοικίες, ύψους 1.190 εκατ. ευρώ.

Στην υλοποίησή του θα παίξουν καθοριστικό ρόλο οι ενεργειακοί πάροχοι που θα βάλουν… πλάτη για τις ενεργειακές παρεμβάσεις που θα επιλέξουν οι καταναλωτές. Στόχος της κυβέρνησης είναι να θωρακιστούν ενεργειακά 62.000 νοικοκυριά, με τα ποσοστά ενίσχυσης των επενδύσεων να ξεπερνούν το 80%, με επιδότηση και του ΦΠΑ.

Πιο συγκεκριμένα, αν ένα νοικοκυριό επιλέξει να κάνει παρεμβάσεις συνολικής αξίας 24.800 ευρώ (συμπερ. ΦΠΑ), θα λάβει ως επιδότηση συνολικά 19.800 ευρώ, δηλαδή θα καταβάλει μόλις 5.000 ευρώ.

Στο διαδικαστικό κομμάτι, το πρόγραμμα θα τρέξει μέσω των παρόχων και του εργαλείου «on-bill financing», το οποίο προβλέπει τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων από τις εταιρίες, με τη σταδιακή στη συνέχεια εξόφληση των σχετικών δαπανών τμηματικά μέσω των λογαριασμών.

Στην ουσία το συγκεκριμένο σχήμα αφορά ένα είδος έμμεσης δανειοδότησης, που θα επιτρέπει σε νοικοκυριά να προχωρούν σε αναβαθμίσεις, χωρίς να καλύπτουν εκείνα σε πρώτη φάση τα έξοδα.

Οπως και στα προηγούμενα «Εξοικονομώ», έτσι και σε αυτό, οι πολίτες θα μπορούν να προχωρήσουν στις εξής παρεμβάσεις: αντικατάσταση κουφωμάτων, τοποθέτηση/αναβάθμιση θερμομόνωσης, αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης/ψύξης, σύστημα ζεστού νερού χρήσης με χρήση ΑΠΕ, λοιπές παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας (εγκατάσταση έξυπνου συστήματος διαχείρισης (smart home), έξυπνα συστήματα διαχείρισης ηλεκτρικών φορτίων, έξυπνα συστήματα ελέγχου της θέρμανσης/ψύξης, έξυπνα συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου και παρακολούθησης).

Το έτερο πρόγραμμα που αναμένεται να ξεκινήσει επίσης μέσα στο 2027 είναι το «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», ύψους 930 εκατ. ευρώ. Στόχος της κυβέρνησης είναι να εγκαταστήσουν αντλίες θερμότητας τουλάχιστον 170.000 νοικοκυριά και 110.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Πιο συγκεκριμένα, παρέχεται η δυνατότητα επιλογής είτε αντλίας θερμότητας είτε ηλιακού θερμοσίφωνα είτε και των δύο, ενώ εκτός από το κόστος αγοράς των συσκευών θα ενισχύονται και οι απαιτούμενες εργασίες εγκατάστασης. Τα ποσοστά ενίσχυσης μπορεί να φτάνουν έως 80%.

Για παράδειγμα, αν ένα νοικοκυριό προμηθεύεται αντλία θερμότητας (κόστους 6.200 ευρώ με ΦΠΑ, επιδότηση 80%) και ηλιακό θερμοσίφωνα (1.240 ευρώ με ΦΠΑ, επιδότηση 40%), θα λάβει συνολική ενίσχυση 5.450 ευρώ και θα χρειαστεί να δαπανήσει μόλις 2.000 ευρώ.

Κατασκευή 2.750 διαμερισμάτων για κοινωνική κατοικία

Άλλο ένα σημαντικό πρόγραμμα που αναμένουν οι πολίτες μέχρι την εκπνοή του 2026 είναι η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών.

Η κυβέρνηση, μέσω συνεργασίας των υπουργείων Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και Εθνικής Αμυνας, υλοποιεί μια σειρά ενεργειών για να λάβουν τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις οι εγκαταστάσεις τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με απώτερο στόχο τη δημοσίευση δημόσιου διαγωνισμού για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων.

Θα ακολουθήσει η διάθεση των διαμερισμάτων σε ευάλωτα νοικοκυριά με βάση μια νομοθετική μεταρρύθμιση και παρέμβαση που προετοιμάζεται από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναζήτηση δημόσιων κτιρίων που δύνανται να μετατραπούν σε κτίρια οικιστικής χρήσης με στόχο να προκύψουν επιπλέον περίπου 400 κοινωνικές κατοικίες.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατ. ευρώ.

Ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρήσεων

Στη λογική των «Εξοικονομώ» εντάσσεται και η ενίσχυση 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, με προϋπολογισμό 395 εκατ. ευρώ, η οποία επίσης ξεκινά μέχρι το τέλος του 2026.

Ετσι, το υπουργείο Ανάπτυξης έχει στα σκαριά την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, όπως και αλλαγή θερμοσιφώνων με ηλιακούς.

Ο σχεδιασμός συγκεκριμένα προβλέπει ότι η επιχείρηση θα έχει τη δυνατότητα να ενισχυθεί τόσο για τις δαπάνες του κτιριακού κελύφους όσο και για την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού με ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα υλοποίησης των παρεμβάσεων χωρίς να επιβαρύνεται δραστικά η ρευστότητα της επιχείρησης.

Ποιες παρεμβάσεις ξεκινούν από φέτος

Μέχρι την εκπνοή του 2026 αναμένεται να βγει στον αέρα σειρά παρεμβάσεων, όπως η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών και η ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων. Σημαντικό κεφάλαιο του Κλιματικού Ταμείου αφορά και τις μεταφορές. Για φέτος θα ξεκινήσουν τα εξής:

– Κοινωνικό Leasing για τη μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων: Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επεξεργάζεται ήδη τη δημοσίευση του μέτρου της μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων για ευάλωτα νοικοκυριά με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους και πολύ χαμηλό μίσθωμα το οποίο δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ μηνιαίως. Τα ωφελούμενα νοικοκυριά, επιδοτούμενα με μέγιστο ποσό τις 12.500 ευρώ (προσαυξημένο κατά 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ) θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν μέσω μίσθωσης για τα επόμενα 4 χρόνια ένα ηλεκτρικό όχημα, το οποίο θα επιλέγεται από συγκεκριμένη λίστα, ενώ επίσης θα ληφθεί μέριμνα μελλοντικά για την απόκτηση του οχήματος μετά το πέρας της περιόδου μίσθωσης. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 170 εκατ. ευρώ με στόχο τα 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά.

– Ενίσχυση του στόλου αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη: Παράλληλα, το ΥΠΟΜΕ προετοιμάζει ήδη δημόσιο διεθνή διαγωνισμό για την προμήθεια ηλεκτρικών λεωφορείων τα οποία θα ενταχθούν στον στόλο του ΟΑΣΑ και του ΟΑΣΘ. Πιο συγκεκριμένα 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, τα 101 στην Αθήνα και τα 110 στη Θεσσαλονίκη, θα ενισχύσουν τις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες, αντικαθιστώντας παλαιά οχήματα, κατά προτεραιότητα στις αστικές γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε Ι.Χ., όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Ο συνολικός προϋπολογισμός που θα διατεθεί από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα φτάνει τα 129 εκατ. ευρώ.

– Αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά: Η πρωτοβουλία του ΥΠΟΜΕ προβλέπει επιδότηση 20.000 ευρώ για την αλλαγή συμβατικού οχήματος ΤΑΞΙ με ηλεκτρικό (αρχικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη), διαθέτοντας συνολικά μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα 68 εκατ. ευρώ. Το ύψος της επιδότησης για οχήματα ΤΑΞΙ που είναι προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία ΕΔΧ ΤΑΞΙ θα είναι αυξημένο (29.000 ευρώ).

Οι δράσεις του 2027

Το νέο έτος θα ξεκινήσει με την εφαρμογή των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» και τη σκυτάλη θα πάρουν οι εξής δράσεις:

Δημιουργία 13 one stop shops, ένα ανά Περιφέρεια, μέσω των οποίων θα παρέχονται πληροφορίες, ενημέρωση και συμβουλές σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση και τη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά.

Δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά όλα τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.

Εκσυγχρονισμός φοιτητικών εστιών, για συνολικά 15 κτίρια σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα, Κομοτηνή, εξασφαλίζοντας σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης σε περίπου 5.600 φοιτητές.

Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους ετησίως που λαμβάνουν επίδομα θέρμανσης. Από το 2027 θα λάβουν επιπλέον 100 ευρώ τον χρόνο για την περίοδο 2027-2032, με στόχο να απορροφάται ένα σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το υγραέριο για θέρμανση.

Επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης Ατόμων με Αναπηρία, με το μέτρο να προβλέπει 100% επιδότηση για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία, καθώς και για τετραπληγικά ή παραπληγικά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ασφαλισμένα ή μη.

Αναβάθμιση 10 συρμών του μετρό και αναβάθμιση των σταθμών της γραμμής 1 του μετρό της Αθήνας με στόχο τη διασφάλιση πλήρους προσβασιμότητας και στους 24 σταθμούς της Γραμμής, εξυπηρετώντας την απρόσκοπτη χρήση τους από ΑμεΑ.

Προμήθεια 12 νέων συρμών για την εξυπηρέτηση των γραμμών 2 και 3 του μετρό Αθηνών.

Ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους. Πρόκειται για μια ευέλικτη υπηρεσία τοπικής συγκοινωνίας που θα εξυπηρετεί μετακινήσεις που γίνονται κυρίως από ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους.

Κάλυψη αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη & ορεινές και νησιωτικές περιοχές.

Αναβάθμιση υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ.

Απόκτηση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων, μέσω μίσθωσης ή αγοράς, από πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και εγκατάσταση φορτιστών για ιδιωτική χρήση στις επιχειρήσεις.

Εγκατάσταση Δημόσια Προσβάσιμων Σημείων Επαναφόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων με στόχο την ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, σε περιοχές όπου σήμερα η αγορά δεν αναπτύσσει επαρκώς σχετικές υποδομές.

ATHENS MOVE – Δημοτική Συγκοινωνία Δήμου Αθηναίων, μέτρο που δημιουργεί 4 νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας (Νέος Κόσμος–Πετράλωνα–Κεραμεικός / Κάτω Πατήσια–Σεπόλια–Κεραμεικός / Προμπονά–Ανω Πατήσια–Κυψέλη / Αττική–Κυψέλη).

eleftherostypos.gr