Explainer: Τι σημαίνει για το Ιράν η ανάληψη της ηγεσίας από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν αναλαμβάνει την ηγεσία της χώρας εν μέσω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, εδραιώνοντας την εξουσία των σκληροπυρηνικών.

Όταν εκατομμύρια Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους το 1979 για να τερματίσουν την κυριαρχία του πρώην σάχη, η επανάστασή τους φαινόταν να έχει βάλει τέλος στην πρακτική της μεταβίβασης της εξουσίας από πατέρα σε γιο. Όμως, η πραγματικότητα απείχε πολύ από αυτό…

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο δεύτερος γιος του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ανέλαβε τη θέση που κατείχε ο πατέρας του για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μέχρι το θάνατό του σε αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τώρα βρίσκεται στην κορυφή ενός συστήματος που έχει αποδυναμωθεί σοβαρά, αφού η 88μελής Συνέλευση των Ειδικών έκανε αυτό που πολλοί Ιρανοί ήλπιζαν ότι δεν θα έκανε ποτέ, μετατρέποντας την Ισλαμική Δημοκρατία σε δυναστεία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο διορισμός του Χαμενεΐ ως διαδόχου του πατέρα του θα ήταν «απαράδεκτος» για τον ίδιο.

Η αμερικανο-ισραηλινή επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του σκότωσε επίσης πολλούς συγγενείς του. Η κόρη, ο εγγονός, η νύφη και ο γαμπρός του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκαν όλοι στην επίθεση, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Λίγες μέρες αργότερα, η σύζυγος του αποθανόντος ανώτατου ηγέτη – η μητέρα του Μοτζταμπά – πέθανε επίσης από τα τραύματά της, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Γεννημένος το 1969, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ έλαβε θρησκευτική εκπαίδευση όπως και οι άλλοι αδελφοί του, αν και ποτέ δεν ανέβηκε στο βαθμό του Μουτζταχίντ, το επίπεδο της ισλαμικής νομολογίας που πολλοί υποστηρικτές του καθεστώτος θεωρούν απαραίτητο για το ρόλο του ανώτατου ηγέτη. Είναι παντρεμένος με τη Ζάχρα, κόρη του πρώην προέδρου του κοινοβουλίου και έμπιστου του Χαμενεΐ, Γκολάμ Χαντάντ Αντέλ.

Για χρόνια, ο Μοτζταμπά διατηρούσε χαμηλό προφίλ, αν και από τα παρασκήνια ήταν κεντρική φιγούρα στον τεράστιο κρατικό μηχανισμό του συστήματος του πατέρα του. Καλλιέργησε στενούς δεσμούς με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και τα οικονομικά δίκτυα που στηρίζουν το σύστημα.

Για τους παρατηρητές του Ιράν, η επιρροή του ήταν αδιαμφισβήτητη, ακόμη και χωρίς να κατέχει επίσημη ανώτερη θέση. Τα τελευταία χρόνια, καθώς εργαζόταν στο γραφείο του πατέρα του, τοποθετήθηκε όλο και περισσότερο ως πιθανός διάδοχος και, το 2021, φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν υποστηρικτές να διανέμουν αφίσες στους δρόμους της Τεχεράνης που τον προωθούσαν ανοιχτά ως τον επόμενο ηγέτη.

Πολλοί πιστεύουν ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της εκλογής του σκληροπυρηνικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στις προεδρικές εκλογές του 2005. Ήταν γνωστό ότι κινητοποίησε τα δίκτυα των Φρουρών της Επανάστασης για να ενισχύσει την υποψηφιότητα του τότε δημάρχου της Τεχεράνης, Αχμαντινετζάντ, ο οποίος αντιμετώπιζε τον πιο γνωστό Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί, αντίπαλο του Χαμενεΐ.

Το 2009, όταν εκατομμύρια Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ σε εκλογές που θεωρούσαν νοθευμένες, ήταν σαφές ότι ο Μοτζταμπά δεν ήταν απλώς ο γιος του ηγέτη, αλλά ένας πολιτικός παράγοντας με δική του επιρροή. Η εξέγερση καταστάλθηκε βίαια, σηματοδοτώντας την αρχή του τέλους κάθε πραγματικού εγχώριου μεταρρυθμιστικού κινήματος. Τα γεγονότα εκείνης της χρονιάς έδειξαν την άνοδό του, με τους διαδηλωτές στους δρόμους να φωνάζουν «Mojtaba bemiri Rahbari ro Nabini» που σημαίνει «Μοτζταμπά, ελπίζουμε να πεθάνεις για να μην αναλάβεις ηγετικό ρόλο».

Του επιβλήθηκαν κυρώσεις από τις ΗΠΑ το 2019, αφού το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ τον κατηγόρησε ότι συνεργαζόταν στενά με τον διοικητή των ισχυρών Φρουρών της Επανάστασης για να προωθήσει αυτό που περιέγραψε ως «αποσταθεροποιητικές περιφερειακές φιλοδοξίες και καταπιεστικούς εγχώριους στόχους» του πατέρα του.

Οι ελπίδες για ένα πιο δημοκρατικό μέλλον για το Ιράν μπορεί τώρα να έχουν καταρρεύσει, καθώς η άνοδος του Μοτζταμπά στέλνει ένα σαφές μήνυμα για το πού θέλουν να οδηγήσουν το καθεστώς οι σκληροπυρηνικοί ηγέτες του Ιράν. Αυτό υποδηλώνει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης και οι συμμαχικές τους φατρίες έχουν βγει από την πρώτη φάση του τρέχοντος πολέμου πιο αποφασισμένοι να συνεχίσουν την κληρονομιά και την πολιτική του Αλί Χαμενεΐ.

Ο Μοτζταμπά δεν έχει διοικητικό ιστορικό, καθώς δεν έχει ηγηθεί ποτέ σημαντικής οργάνωσης ή οντότητας. Έχει κάνει λίγες δημόσιες δηλώσεις σχετικά με τις μυριάδες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ήδη η χώρα, ακόμη και πριν από την καταστροφή του ολοκληρωτικού πολέμου. Και η κοσμοθεωρία του έχει διαμορφωθεί υπό την επήρεια του πατέρα του.

Με την επιλογή του, οι ηγέτες του Ιράν θα σηματοδοτούσαν τη «συνέχιση του καθεστώτος», δήλωσε η Μάχα Γιαχιά, διευθύντρια του Κέντρου Κάρνεγκι για τη Μέση Ανατολή με έδρα τη Βηρυτό, στο CNN πριν επιβεβαιωθεί ο Μοτζταμπά. Ο διορισμός θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί ως μήνυμα από το καθεστώς, είπε, ότι η στρατιωτική πίεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ «δεν θα μας κάνει να αλλάξουμε θέση».

eleftherostypos.gr