Γιατί δεν μπορούν να «τελειώσουν» τον Έλον Μασκ; Οι (ριζοσπαστικοί) «ψίθυροι» για εθνικοποίηση της Space X

Η ιστορική επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου θέτει σε κίνηση ένα μπαράζ ερευνών κατά του Έλον Μασκ, αναδεικνύοντας όμως παράλληλα ένα δυσεπίλυτο στρατηγικό γρίφο. Παρά την πολιτική βούληση για περιορισμό του κορυφαίου συμμάχου του Ντόναλντ Τραμπ και χρηματοδότη των Ρεπουμπλικάνων, η Ουάσιγκτον αδυνατεί να απεξαρτηθεί εύκολα από το επιχειρηματικό του οικοσύστημα, καθώς οι ΗΠΑ βασίζονται σε κρίσιμο βαθμό στις υποδομές του για την εθνική τους ασφάλεια.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, όπου ακόμη και η κοινοβουλευτική πίεση φαντάζει ανεπαρκής, ζητείται ακόμη και η εθνικοποίηση της SpaceX ή τμήματος αυτής, όπως η Starlink.

Η ηγεσία των Δημοκρατικών έχει ξεκαθαρίσει την πρόθεση να εκκινήσει μπαράζ ερευνών για τον Μασκ και το επιχειρηματικό του οικοσύστημα.

Το σχέδιο περιλαμβάνει εξονυχιστικό έλεγχο για τυχόν αδιαφανή ανάθεση κρατικών συμβολαίων στη SpaceX την τελευταία διετία, καθώς και για πιθανή αθέμιτη πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες κατά τη διάρκεια της θητείας του στο τιμόνι του DOGE — της κυβερνητικής επιτροπής που είχε αναλάβει τη δραστική περικοπή κρατικών δαπανών.

Ήδη προεκλογικά, ο Δημοκρατικός Γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ από το Kονέκτικατ είχε δρομολογήσει έρευνα για τον πρόσφατο αποκλειστικό περιορισμό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από τα δίκτυα Starshield και Starlink στο πεδίο της μάχης, δύο δορυφορικές υπηρεσίες της SpaceX ζωτικής σημασίας για τις στρατιωτικές επικοινωνίες.

Η SpaceX απολαμβάνει de facto μονοπωλιακή ισχύ σε κρίσιμους τομείς της εθνικής ασφάλειας. «Η αμυντική βιομηχανία,είτε υπό τους Ρεπουμπλικάνους είτε υπό τους Δημοκρατικούς, αποφεύγει την εξάρτηση από αποκλειστικούς προμηθευτές», επισημαίνει ο Αρμάν Μιούζι, πρόεδρος της εξειδικευμένης σε δορυφορικά ζητήματα συμβουλευτικής εταιρείας Summit Ridge Group. «Ο Μασκ συγκεντρώνει υπερβολική ισχύ επειδή κατέχει τεχνολογική πρωτοπορία που στερούνται οι ανταγωνιστές, τη στιγμή που η συγκεκριμένη τεχνολογία αποκτά βαρύνουσα στρατηγική σημασία για την παγκόσμια άμυνα. Η κατάσταση θυμίζει τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου ένας μόνο άνθρωπος κατείχε το μυστικό της ατομικής βόμβας».

Σχεδόν το ένα πέμπτο των εσόδων της SpaceX, τα οποία πέρυσι άγγιξαν τα 18,7 δισεκατομμύρια δολάρια, εισερεύσαν από ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Ο κύριος όγκος των χρηματοδοτήσεων αυτών προήλθε από το Πεντάγωνο για προγράμματα όπως οι υπηρεσίες Starshield και οι αποστολές του πυραύλου Falcon 9 που μεταφέρουν φορτία εθνικής ασφάλειας στο διάστημα.

Το Forbes απευθύνθηκε σε οκτώ αναλυτές σχετικά με το μέλλον της εταιρείας υπό το πρίσμα της δημοκρατικής πλειοψηφίας στο Κογκρέσο. Σύμφωνα με τη συγκλίνουσα γνώμη τους, η SpaceX απολαμβάνει υπέρμετρη ισχύ, ενώ η αποδυνάμωσή της κρίνεται εξαιρετικά δυσχερής χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η αμερικανική εθνική ασφάλεια. Επιπλέον, το Κογκρέσο στερείται δικαιοδοσίας για την ανάθεση ή την ακύρωση συμβάσεων, καθώς η συγκεκριμένη αρμοδιότητα αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο της εκτελεστικής εξουσίας. Συνεπώς, τα περιθώρια ελιγμών των νομοθετών για τον περιορισμό της SpaceX παραμένουν στενά.

Βάσει αυτών των δεδομένων, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις θα έχουν σταδιακό και προσεκτικό χαρακτήρα.

Ακόμη και ένα αμιγώς δημοκρατικό Κογκρέσο εμφανίζεται διστακτικό στο να ρισκάρει δραστικές κινήσεις απομάκρυνσης από την εταιρεία στην παρούσα φάση. Σε πληθώρα κρίσιμων εφαρμογών, η SpaceX στερείται ανταγωνισμού.

Ο πύραυλος Falcon 9 πραγματοποιεί εκτοξεύσεις με συχνότητα που εκμηδενίζει τους αντιπάλους, έχοντας εκτελέσει πάνω από το ήμισυ των παγκόσμιων τροχιακών αποστολών κατά το περασμένο έτος. «Παράλληλα, κατέχει τα πρωτεία στους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους, προσφέροντας το χαμηλότερο κόστος μεταφοράς μεγάλων φορτίων στην ιστορία της διαστημικής βιομηχανίας».

Οι ΗΠΑ βασίζονται στις πτήσεις του Falcon 9 για την τροχιακή τοποθέτηση δορυφόρων —από συστήματα πλοήγησης GPS και κατασκοπευτικά δίκτυα μέχρι απόρρητες στρατιωτικές επικοινωνίες— καθώς και για τη δοκιμή πειραματικών τεχνολογιών υψηλής προτεραιότητας για το Πεντάγωνο.

«Αδιαμφισβήτητο γεγονός αποτελεί η καθολική εξάρτηση των ΗΠΑ από τη SpaceX για την πρόσβαση στο διάστημα», επισημαίνει η Βικτόρια Σάμσον, διευθύντρια διαστημικής ασφάλειας και σταθερότητας του Secure World Foundation. «Ενδεχόμενος ολοκληρωτικός αποκλεισμός των συμβολαίων της εταιρείας φαντάζει αδύνατος».

Αν και το Κογκρέσο στερείται δικαιώματος ακύρωσης συμβάσεων, διατηρεί την εξουσία να παγώσει πλήρως τη χρηματοδότηση οποιουδήποτε προγράμματος. Η ηγεσία των Δημοκρατικών εξετάζει ήδη τη διακοπή της κρατικής πρωτοβουλίας Golden Dome, μέσω της οποίας η SpaceX έχει εξασφαλίσει τη μερίδα του λέοντος από τα κονδύλια του δημοσίου, αγγίζοντας τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια — ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ τις επίσημα δημοσιοποιημένες συμβάσεις οποιουδήποτε άλλου αναδόχου.

Εναλλακτικά, οι νομοθέτες προσανατολίζονται στην ενίσχυση των κονδυλίων για ανταγωνιστικά προγράμματα, ικανά να κλονίσουν την τεχνολογική υπεροχή της SpaceX.

Ως έσχατο σενάριο προβάλλει το ενδεχόμενο εθνικοποίησης της SpaceX ή τμήματος αυτής, όπως η Starlink. Οι πιέσεις για ριζοσπαστική παρέμβαση εντάθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες από πρόσωπα μεγάλης επιρροής, όπως ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν και ο πρώην υπουργός Εργασίας Ρόμπερτ Ράιχ.

Αν και η κρατικοποίηση ιδιωτικών ομίλων συνιστά προσφιλή τακτική κυρίως στο εξωτερικό, δεν στερείται ιστορικού προηγουμένου στις ΗΠΑ. Στο εσωτερικό της χώρας, το μέτρο επιστρατεύεται συνήθως σε εμπόλεμες περιόδους ή σε περιπτώσεις εταιρικής αφερεγγυότητας. Προς αυτή την κατεύθυνση, το Κογκρέσο διατηρεί τη νομοθετική ισχύ να ψηφίσει διάταγμα αναγκαστικής εξαγοράς.

Εντούτοις, αναλυτές εκτιμούν ότι το Κογκρέσο δύσκολα θα κατέφευγε σε τόσο ριζοσπαστικές λύσεις.

Φυσικά, κάθε νομοθετική πρωτοβουλία προσκρούει στον κίνδυνο προεδρικού βέτο από τον Ντόναλντ Τραμπ. Για την παράκαμψη του προεδρικού βέτο απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στο Κογκρέσο — συσχετισμός δυνάμεων που υπερβαίνει τις έδρες που εξασφαλίζουν οι Δημοκρατικοί.

naftemporiki.gr