Η απλότητα ως ψυχική στάση: λιγότερα «πρέπει», περισσότερη ζωή...του Γιάννη Ξηντάρα

Η απλότητα ως ψυχική στάση: λιγότερα «πρέπει», περισσότερη ζωή.

Η απλότητα δεν έρχεται στην αρχή.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

Δεν είναι επιλογή ζωής που παίρνεις από θέση άνεσης, ούτε αισθητική προτίμηση.Έρχεται όταν κουραστείς να προσποιείσαι.Όταν εξαντληθείς από το να προσπαθείς να είσαι κάτι για τους άλλους, να χωρέσεις σε ρόλους, να ανταποκριθείς σε προσδοκίες που ποτέ δεν ήταν πραγματικά δικές σου.

Στην ψυχοθεραπεία, η απλότητα δεν τίθεται ως στόχος. Δεν λέμε στον άνθρωπο «γίνε πιο απλός». Γιατί η απλότητα δεν κατακτάται με προσπάθεια. Αντίθετα, εμφανίζεται όταν η προσπάθεια χαλαρώνει. Είναι αποτέλεσμα μιας εσωτερικής μετατόπισης: τη στιγμή που ο άνθρωπος σταματά να διορθώνει τον εαυτό του και αρχίζει, για πρώτη φορά, να τον ακούει.

Εκεί αλλάζει κάτι θεμελιώδες.Η ζωή παύει να οργανώνεται γύρω από το «πρέπει» και αρχίζει να δομείται γύρω από το «είμαι».Αλλά αυτό δεν είναι εύκολο. Γιατί το «πρέπει» προσφέρει μια ψευδαίσθηση ελέγχου. Μας λέει πώς να φερόμαστε, τι να νιώθουμε, πότε να αντέχουμε. Το «είμαι», αντίθετα, είναι απρόβλεπτο. Περιλαμβάνει αδυναμίες, όρια, φόβους, επιθυμίες που δεν ταιριάζουν πάντα με την εικόνα που έχουμε χτίσει για τον εαυτό μας.

Απλότητα σημαίνει να μην απαντάς σε κάθε εσωτερική φωνή.

Να μην υπακούς αυτόματα σε κάθε σκέψη που εμφανίζεται στο μυαλό σου.

Να διακρίνεις ότι δεν είναι όλες οι σκέψεις αλήθειες και δεν αξίζουν όλες την ίδια ενέργεια.Σημαίνει να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μην είναι τέλειος.Να μην προλαβαίνει, να μην είναι πάντα διαθέσιμος, να μην εξηγείται συνεχώς.

Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η στάση μοιάζει επικίνδυνη. Φοβούνται ότι αν χαλαρώσουν, αν απλοποιήσουν, αν σταματήσουν να πιέζουν τον εαυτό τους, «θα καταρρεύσουν» ή «θα τα χάσουν όλα». Όμως η ψυχολογική εμπειρία δείχνει το αντίθετο: αυτό που καταρρέει δεν είναι ο εαυτός, αλλά το προσωπείο.Και αυτή η κατάρρευση, όσο επώδυνη κι αν είναι αρχικά, φέρνει ανακούφιση.

Ψυχολογικά, η απλότητα συνδέεται άμεσα με τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος.

Όταν ο άνθρωπος ζει σε συνεχή εσωτερική υπερδιέγερση, με διαρκείς απαιτήσεις, αυτοκριτική, άγχος επίδοσης… το σώμα παραμένει σε κατάσταση συναγερμού. Δεν ξεκουράζεται. Δεν ησυχάζει. Δεν νιώθει ασφάλεια.Όταν όμως μειώνονται τα εσωτερικά αιτήματα, όταν ο άνθρωπος επιτρέψει στον εαυτό του να είναι «αρκετός» χωρίς να αποδεικνύει διαρκώς την αξία του, τότε το σώμα αρχίζει να κατεβάζει ρυθμούς. Η αναπνοή βαθαίνει. Η ένταση υποχωρεί. Το νευρικό σύστημα βιώνει αυτό που έχει μεγαλύτερη ανάγκη: αίσθηση ασφάλειας.Και μόνο τότε μπορεί να υπάρξει πραγματική αλλαγή.Όχι αλλαγή συμπεριφοράς από υποχρέωση, αλλά αλλαγή από επαφή.

Η απλότητα δεν είναι παραίτηση.

Δεν είναι αδιαφορία, ούτε εγκατάλειψη στόχων. Είναι ωριμότητα. Είναι το σημείο όπου ο άνθρωπος δεν χρειάζεται πια να αποδεικνύει την αξία του μέσα από βάρη και μάσκες. Δεν χρειάζεται να υποδύεται ρόλους για να αγαπηθεί. Δεν χρειάζεται να υπερλειτουργεί για να δικαιούται χώρο.

Όταν τα βάρη ελαφρύνουν και οι μάσκες χαλαρώνουν, τότε κάτι ουσιαστικό συμβαίνει: ο άνθρωπος αρχίζει να ζει με περισσότερη παρουσία. Είναι εκεί στις στιγμές του. Δεν τρέχει συνεχώς μπροστά. Δεν παλεύει διαρκώς με τον εαυτό του.

Και ίσως, αυτό να είναι τελικά το βαθύτερο νόημα της ψυχοθεραπείας: Όχι να γίνεις κάποιος άλλος.Όχι να «φτιάξεις» τον εαυτό σου, αλλά να επιστρέψεις σε αυτόν που ήσουν πριν αρχίσεις να προσπαθείς τόσο πολύ.

Πριν οι μάσκες γίνουν αναγκαίες.Πριν τα βάρη θεωρηθούν αυτονόητα.Πριν η ζωή γίνει αγώνας απόδειξης.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας