Κομισιόν: Νέο ευρωπαϊκό «φρένο» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις

Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να δώσει περισσότερα εργαλεία στα κράτη μέλη και στις πόλεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλές τιμές και περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών.

Ο προτεινόμενος Νόμος για την Προσιτή Στέγαση, Affordable Housing Act, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δυνατότητα εύρεσης οικονομικά προσιτής κατοικίας εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο, περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων θεωρούν τη στέγαση άμεσο και επείγον πρόβλημα στην περιοχή όπου ζουν.

Η Κομισιόν συνδέει μάλιστα τη στεγαστική κρίση όχι μόνο με το κόστος ζωής αλλά και με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Όταν εργαζόμενοι και φοιτητές δεν μπορούν να βρουν κατοικία κοντά στον τόπο εργασίας ή σπουδών τους, περιορίζεται η κινητικότητα και δημιουργούνται πρόσθετα εμπόδια στην οικονομική δραστηριότητα.

Τι αλλάζει για τις περιοχές με στεγαστική πίεση

Κεντρικός στόχος της πρότασης είναι να δημιουργηθεί για πρώτη φορά ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση μέτρων που αφορούν τη στέγαση και ενδέχεται να επηρεάζουν την ενιαία αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση για το εάν θα ληφθούν μέτρα και ποια μορφή θα έχουν παραμένει στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να προσφέρει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις αρχές που θέλουν να παρέμβουν σε περιοχές όπου οι στεγαστικές πιέσεις έχουν γίνει ιδιαίτερα έντονες.

Οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να προσδιορίζουν τις λεγόμενες περιοχές υπό στεγαστική πίεση με τη χρήση κοινής μεθοδολογίας. Παράλληλα, κάθε περιορισμός στη χρήση κατοικιών θα πρέπει να συνδέεται με πραγματικές τοπικές ανάγκες και να είναι στοχευμένος, αναγκαίος και αναλογικός.

Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου ένα μέρος του οικιστικού αποθέματος χρησιμοποιείται για σκοπούς διαφορετικούς από την κύρια κατοικία.

Στο επίκεντρο οι βραχυχρόνιες μισθώσεις

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, όταν αυτές περιορίζουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση.

Η Κομισιόν δεν προτείνει οριζόντιους περιορισμούς σε όλες τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Αντίθετα, προβλέπει ότι οι τοπικές αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν πως συγκεκριμένες δραστηριότητες συμβάλλουν στις στεγαστικές πιέσεις πριν προχωρήσουν σε περιορισμούς.

Μάλιστα, πριν επιβληθούν περιορισμοί, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει προκαλέσει σημαντική αρνητική επίπτωση στην οικονομική προσιτότητα ή στη διαθεσιμότητα κατοικιών για τουλάχιστον τρία χρόνια.

Παράλληλα, οι αρχές θα πρέπει να εξετάζουν εάν η ίδια επιδίωξη μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο περιοριστικά μέτρα.

Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει επίσης να εφαρμόζεται ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων καταχώρισης και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης μη συμμορφούμενων καταχωρίσεων.

Όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία από τον συγκεκριμένο Κανονισμό, οι αρχές θα μπορούν να τα αξιοποιούν για να τεκμηριώνουν τις αποφάσεις τους.

Τι προβλέπεται για δεύτερες κατοικίες και κενά ακίνητα

Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζεται στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Το νέο πλαίσιο καλύπτει και άλλες μορφές χρήσης κατοικιών που μπορούν να επιδεινώσουν τις στεγαστικές πιέσεις, όπως η κατοχή δεύτερης κατοικίας ή η παρατεταμένη αδράνεια ακινήτων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τη νομική ασφάλεια των ιδιοκτητών. Οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων δεν μπορούν να έχουν αναδρομική ισχύ, ενώ θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.

Παράλληλα, τα μέτρα που αφορούν ακίνητα τα οποία παραμένουν κενά για μεγάλο χρονικό διάστημα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη δικαιολογημένες περιόδους μη χρήσης.

Με αυτόν τον τρόπο η Κομισιόν επιχειρεί να δημιουργήσει ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης και στην προστασία της νομικής ασφάλειας ιδιοκτητών και επενδυτών.

Η Κομισιόν ζητά περισσότερα σπίτια και ταχύτερες άδειες

Παράλληλα με τους κανόνες για τη χρήση των υφιστάμενων κατοικιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση της προσφοράς.

Η πρόταση συνοδεύεται από σύσταση για την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα κατοικιών στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Μεταξύ άλλων, προτείνεται η επιτάχυνση του πολεοδομικού σχεδιασμού και της αδειοδότησης νέων κατασκευών, η ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων και η αλλαγή χρήσης ακινήτων, αλλά και η διευκόλυνση επενδύσεων στον στεγαστικό τομέα.

Οι εθνικές και τοπικές αρχές ενθαρρύνονται επίσης να οργανώσουν τις παρεμβάσεις τους μέσω Σχεδίων Επιτάχυνσης της Στέγασης.

Η λογική της Κομισιόν είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, οι περιοχές με έντονες στεγαστικές πιέσεις θα πρέπει να μπορούν να λαμβάνουν πιο στοχευμένα μέτρα. Από την άλλη, η αντιμετώπιση της κρίσης δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε περιορισμούς, αλλά απαιτεί σημαντική αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.

Φον ντερ Λάιεν: Η στέγαση είναι ζήτημα δικαιοσύνης

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση της οικονομικής προσιτότητας της κατοικίας αποτελεί δέσμευση της Κομισιόν.

Όπως ανέφερε, η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης αφορά πλέον μεγάλο αριθμό Ευρωπαίων, καθώς εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δυσκολεύονται να ζήσουν στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.

Η ίδια χαρακτήρισε το ζήτημα πρωτίστως θέμα δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι η νέα πρωτοβουλία επιδιώκει να προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια και στήριξη στις τοπικές αρχές, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την κατοικία

Ο Νόμος για την Προσιτή Στέγαση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τους νέους κανόνες κρατικών ενισχύσεων για την οικονομικά προσιτή στέγαση και την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Κατασκευή Κατοικιών.

Η κατεύθυνση που διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σαφής. Οι πόλεις και οι περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη στεγαστική πίεση αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης, αλλά τα μέτρα θα πρέπει να στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα, να είναι αναλογικά και να συνοδεύονται από πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά κατοικιών.

Για τους ιδιοκτήτες και τους επενδυτές που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία τοπικές αγορές, το νέο πλαίσιο επιχειρεί παράλληλα να δημιουργήσει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα ως προς τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.

Η στεγαστική κρίση περνά έτσι σε μια νέα φάση ευρωπαϊκής πολιτικής, με την Κομισιόν να επιχειρεί να συνδυάσει την προστασία της πρόσβασης σε κατοικία με την ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις, νέες κατασκευές και σαφείς κανόνες για τη χρήση των ακινήτων.