Μέγας Αλέξανδρος: Πρόταση από το Ουζμπεκιστάν στην Ελλάδα για κοινή ταινία και έκθεση με θέμα τον Μακεδόνα στρατηλάτη

Τη συνδιοργάνωση έκθεσης αφιερωμένης στον Μέγα Αλέξανδρο καθώς και τη συμπαραγωγή κινηματογραφικής ταινίας με θέμα τον Μακεδόνα στρατηλάτη και τη Ρωξάνη πρότεινε ο υπουργός Πολιτισμού του Ουζμπεκιστάν Ozodbek Nazarbekov στην Ελληνίδα ομόλογό του Λίνα Μενδώνη κατά την τριήμερη επίσκεψή του στη χώρα μας.

Η σχέση του Αλέξανδρου με περιοχές που ανήκουν σήμερα Ουζμπεκιστάν υπήρξε ιδιαίτερα στενή και σημαντική, όχι μόνο όσον αφορά στη στρατιωτική του εκστρατεία αλλά και στην προσωπική ζωή καθώς εκεί γνώρισε και παντρεύτηκε, 327 π.χ., την Ρωξάνη η οποία του χάρισε τον μοναδικό νόμιμο διάδοχό του, τον Αλέξανδρο Δ'. Η Ρωξάνη ήταν από Σογδιανή πρωτεύουσα της οποίας ήταν η Σαμαρκάνδη. Λέγεται μάλιστα πως στην πρώτη του βόλτα στην πόλη ως κατακτητής αναφώνησε εκστασιασμένος: «Οτιδήποτε είχα ακούσει γι' αυτήν είναι τελικά αλήθεια, με εξαίρεση το γεγονός, ότι τελικά είναι πιο όμορφη απ’ ό,τι την είχα φανταστεί».

Ο Μέγας Αλέξανδρος εκστράτευσε κατά της σατραπείας της Σογδιανής την άνοιξη του 326 π.Χ. Στόχος του ήταν να κατακτήσει μια δυσπρόσιτη, βραχώδη τοποθεσία, την «Σογδιανή πέτρα», την οποία είχε οργανώσει πολύ καλά αμυντικά ο τοπικός της ηγεμόνας, ο Οξυάρτης, πατέρας της 16χρονης, τότε, Ρωξάνης. Οταν τα κατάφερε συμμάχησε μαζί του, για να κάμψει τις έντονες αντιδράσεις των συμπατριωτών του, που ξεσηκώνονταν διαρκώς, και στο συμπόσιο που οργανώθηκε για την επισφράγιση της συμφωνίας είδε για πρώτη φορά τη Ρωξάνη και μαγεύτηκε από την ομορφιά της. Σύμφωνα με τον Αρριανό «ήταν η ωραιότερη Ασιάτισσα, που είχε δει μέχρι τότε η στρατιά μετά από τη γυναίκα του Δαρείου». Ο γάμος τους λοιπόν ήταν ένας συνδυασμός ηγεμονικής τακτικής και έρωτα.

Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως πλήθος τεκμήριων του περάσματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη Σαμαρκάνδη και την ευρύτερη περιοχή κάποια εκ των οποίων εκτίθενται στο Μουσείο της πόλης.

Πολιτιστικές συνεργασίες

Η συνάντηση μεταξύ των δύο υπουργών πραγματοποιήθηκε σε θερμό και εποικοδομητικό κλίμα, επιβεβαιώνοντας τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών αλλά και την κοινή βούληση για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στον τομέα του Πολιτισμού.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στις διαχρονικές σχέσεις του ελληνικού κόσμου με την Κεντρική Ασία και στη συμβολή των κοινοτήτων της ελληνικής διασποράς στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η συνεργασία μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω μέσω ανταλλαγών εμπειρογνωμόνων για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών, στους τομείς της προστασίας, της συντήρησης, της αποκατάστασης, της τεκμηρίωσης και της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία μεταξύ μουσείων, με την ανταλλαγή εκθέσεων και κοινών θεματικών δράσεων. Από ελληνικής πλευράς αναφέρθηκαν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη και το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας, ενώ από ουζμπεκικής το Μουσείο Εφαρμοσμένων Τεχνών και το Κρατικό Μουσείο Ιστορίας. Ως πεδία κοινού ενδιαφέροντος αναδείχθηκαν η κληρονομιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Κεντρική Ασία και η διάδοση της ελληνικής τέχνης πέραν της Μεσογείου.

ΚλείσιμοΠαράλληλα, συζητήθηκαν οι προοπτικές συνεργασίας στον οπτικοακουστικό τομέα και στις ψηφιακές εφαρμογές πολιτισμού, μέσω της δημιουργίας εικονικών εκθέσεων και ψηφιακών αρχείων σε δίγλωσση ή πολύγλωσση μορφή. Εξετάστηκε και η διοργάνωση αμοιβαίων πολιτιστικών δράσεων, όπως Ελληνική Πολιτιστική Εβδομάδα στο Ουζμπεκιστάν και Ουζμπεκική Πολιτιστική Εβδομάδα στην Ελλάδα, με στόχο την προβολή της παραδοσιακής μουσικής, της γαστρονομίας, της λαϊκής τέχνης, της λογοτεχνίας και της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Οι δύο υπουργοί εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την αμοιβαία υποστήριξη των υποψηφιοτήτων Ελλάδας και Ουζμπεκιστάν για το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO κατά την περίοδο 2027-2031, επιβεβαιώνοντας τη βούλησή τους να ενισχύσουν τη συνεργασία και στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών.

Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, υπεγράφη Πρόγραμμα Συνεργασίας στους τομείς της Εκπαίδευσης, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την περίοδο 2026-2028. Στον τομέα του πολιτισμού προβλέπονται κοινές δράσεις για την προστασία και τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ανταλλαγές αρχαιολόγων, ειδικών στη συντήρηση και την αποκατάσταση, καθώς και εθνογράφων, διοργάνωση εκθέσεων τέχνης και εθνογραφίας, συνεργασία στον κινηματογράφο και στα οπτικοακουστικά έργα, ενίσχυση των επαφών μεταξύ λογοτεχνικών και εκδοτικών φορέων, καθώς και συνεργασία στους τομείς της μουσικής, του χορού, του θεάτρου, της λαογραφίας, των εικαστικών τεχνών και των πολιτιστικών διαδρομών.