Μελέτη επιβεβαιώνει πως οι κλιματικές και δημογραφικές αλλαγές απειλούν την ευρωπαϊκή γεωργία

Η ευρωπαϊκή γεωργία προσαρμόζεται ήδη σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον που διαμορφώνεται από τις κλιματικές πιέσεις, τις δημογραφικές αλλαγές και τα εξελισσόμενα κανονιστικά πλαίσια.

Μια νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ρίχνει φως στον τρόπο με τον οποίο οι δυνάμεις αυτές επηρεάζουν τα γεωργικά συστήματα σε ολόκληρη την ΕΕ και στους τομείς στους οποίους πραγματοποιείται ήδη προσαρμογή.

Με βάση δεκαπέντε περιπτωσιολογικές μελέτες σε έντεκα κράτη μέλη, η ανάλυση διερευνά συγκεκριμένα τον τρόπο με τον οποίο οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν το γεωργικό εισόδημα, την ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη συμβάλλει άμεσα στο όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα (2025), το οποίο καθορίζει έναν μακροπρόθεσμο χάρτη πορείας προς ένα πιο ανθεκτικό, ανταγωνιστικό, δίκαιο και ανθεκτικό στις μελλοντικές εξελίξεις αγροδιατροφικό σύστημα της ΕΕ με ορίζοντα το 2040.

Προσδιορίζει επίσης πρακτικές οδούς που αναδύονται σε ολόκληρο τον τομέα, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τη στήριξη της μελλοντικής ανάπτυξης πολιτικής.

1. Η κλιματική αλλαγή επιβεβαιώθηκε ως η κύρια κινητήρια δύναμη της αλλαγής

Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η κλιματική αλλαγή είναι ο σημαντικότερος παράγοντας που διαμορφώνει την προσαρμογή της γεωργίας σε όλες τις περιφέρειες και τους τομείς.

Οι γεωργοί αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο ξηρασίες, λειψυδρία, καύσωνες και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, παράλληλα με την αυξανόμενη πίεση από παράσιτα και ασθένειες.

Ταυτόχρονα, η μελέτη επισημαίνει ότι η προσαρμογή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε πολλούς τομείς, με τους γεωργούς να υιοθετούν βελτιωμένη διαχείριση των υδάτων, να μετατοπίζουν τις καλλιεργητικές πρακτικές και να προσαρμόζουν τις επιλογές καλλιεργειών.

Αυτές οι πρώιμες απαντήσεις υπογραμμίζουν τόσο τον επείγοντα χαρακτήρα της πρόκλησης όσο και την ικανότητα του τομέα να καινοτομήσει.

2. Εργασία και ανανέωση των γενεών που διαμορφώνουν το μέλλον της γεωργίας

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι δημογραφικές αλλαγές αναδύονται επίσης ως βασικές διαρθρωτικές προκλήσεις, ιδίως σε τομείς υψηλής έντασης εργασίας, όπως η κηπουρική και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Η γήρανση του γεωργικού πληθυσμού και οι δυσκολίες προσέλκυσης νεότερων γενεών ενισχύουν την ανάγκη στοχευμένης στήριξης για την ανανέωση των γενεών.

Ταυτόχρονα, η μελέτη αναδεικνύει ευκαιρίες για την ενίσχυση της ελκυστικότητας των αγροτικών περιοχών και τη στήριξη βιώσιμων γεωργικών μέσων διαβίωσης, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της συνέχειας και της ζωτικότητας των αγροτικών κοινοτήτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

3. Οικονομικές και κανονιστικές πιέσεις που οδηγούν στην προσαρμογή

Οι γεωργοί κινούνται επίσης σε ένα σύνθετο οικονομικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια των τιμών, παγκόσμιο ανταγωνισμό και εξελισσόμενες κανονιστικές απαιτήσεις.

Ενώ οι αλλαγές αυτές αυξάνουν την πίεση βραχυπρόθεσμα, ενθαρρύνουν επίσης τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, την καινοτομία και την προσαρμογή σε επίπεδο συστήματος.

Προσαρμογή που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε όλα τα γεωργικά συστήματα

Η μελέτη δείχνει ότι η προσαρμογή δεν είναι κάτι νέο για τον τομέα.

Οι γεωργοί εφαρμόζουν ήδη ένα μείγμα από:

βελτίωση της αποδοτικότητας (καλύτερη χρήση των πόρων),

στρατηγικές υποκατάστασης (μεταβαλλόμενες καλλιέργειες ή πρακτικές), και

περισσότερο διαρθρωτικό επανασχεδιασμό των γεωργικών συστημάτων.

Ενώ οι περισσότερες προσπάθειες επικεντρώνονται επί του παρόντος στη βραχυπρόθεσμη προσαρμογή, υπάρχει αυξανόμενη δυναμική για βαθύτερο, μακροπρόθεσμο μετασχηματισμό των γεωργικών μοντέλων.

Εργαλεία της ΚΑΠ για τη στήριξη της μετάβασης

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη στήριξη αυτής της μετάβασης μέσω της στήριξης των επενδύσεων, των εργαλείων σταθεροποίησης του εισοδήματος και των συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Σε τοπικό επίπεδο, η μελέτη επισημαίνει ευκαιρίες για περαιτέρω βελτίωση της στόχευσης και του συντονισμού με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της σαφήνειας για τους γεωργούς.

Η καινοτομία και τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα στηρίζουν επίσης όλο και περισσότερο την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα, ανοίγοντας νέους δρόμους για βιώσιμη ανάπτυξη στον τομέα.

Θετικές προοπτικές για στοχοθετημένη δράση

Συνολικά, η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η γεωργία της ΕΕ βρίσκεται ήδη σε μεταβατικό στάδιο, με την προσαρμογή να πραγματοποιείται σε πολλαπλά μέτωπα.

Επισημαίνει επίσης τους τομείς στους οποίους οι τρέχουσες προσπάθειες μπορούν να υποστηριχθούν και να ευθυγραμμιστούν καλύτερα, ιδίως μέσω της πιο στοχευμένης χρήσης των υφιστάμενων εργαλείων πολιτικής και του ισχυρότερου συντονισμού σε τοπικό επίπεδο.

Αυτό παρέχει μια σαφή βάση για τη βελτίωση των πλαισίων στήριξης στο πλαίσιο της ΚΑΠ και των σχετικών πρωτοβουλιών, διασφαλίζοντας ότι ανταποκρίνονται καλύτερα στην κλίμακα και τον ρυθμό των αλλαγών που αντιμετωπίζει ο τομέας.

agro24.gr