Μετά από πιέσεις η υποχώρηση του Τραμπ; – Πάγωσε τα πλήγματα στο Ιράν λίγο πριν καταρρεύσουν οι αγορές

Λίγο πριν από το άνοιγμα των αγορών στις Ηνωμένες Πολιτείες τη Δευτέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποχώρησε από την απειλή του να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές του Ιράν, σε περίπτωση που η Τεχεράνη δεν θα επαναλειτουργούσε τα Στενά του Ορμούζ εντός 48 ωρών. Η απόφαση αυτή ήρθε υπό την πίεση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας και της αναταραχής στις παγκόσμιες αγορές που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά της Τεχεράνης, αλλά και λόγω της ελπίδας ότι νέες συνομιλίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με πηγές με γνώση των εξελίξεων, η κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ στόχευε εν μέρει στην αποκλιμάκωση των αγορών και είχε άμεσο αντίκτυπο, προκαλώντας σημαντική πτώση στο πετρέλαιο Brent και ανάκαμψη στον δείκτη S&P 500 και στα αμερικανικά ομόλογα. Η απόφαση ελήφθη ενώ σύμμαχοι των ΗΠΑ προειδοποιούσαν ιδιωτικά τον Αμερικανό πρόεδρο ότι η σύγκρουση εξελισσόταν σε καταστροφή, την ώρα που χώρες του Κόλπου τον καλούσαν να μην καταστρέψει κρίσιμες ιρανικές υποδομές, απαραίτητες για τη σταθερότητα της χώρας μετά το τέλος του πολέμου.

Η Ντάνα Στρουλ, πρώην αναπληρώτρια βοηθός υπουργού Άμυνας για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι «ο Τραμπ χρειαζόταν έναν τρόπο να υποχωρήσει από μια απειλή που θα οδηγούσε με βεβαιότητα σε νέο κύμα κλιμάκωσης, περνώντας σε ένα νέο επίπεδο με στόχο ενεργειακές υποδομές πολιτών, κάτι που πιθανότατα θα συνιστούσε έγκλημα πολέμου». Όπως σημείωσε, «δεν είναι τυχαίο ότι η ανακοίνωση για πενθήμερη παύση και συνομιλίες έγινε λίγο πριν ανοίξουν οι αγορές στις ΗΠΑ τη Δευτέρα το πρωί».

Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, υποστήριξε ότι εκπρόσωποι του Ιράν προσέγγισαν την αμερικανική πλευρά για την έναρξη συνομιλιών, καθώς επιθυμούσαν συμφωνία. Όπως ανέφερε, σε συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή μεταξύ ανώνυμου Ιρανού αξιωματούχου, του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, και του συμβούλου, Στιβ Γουίτκοφ, η Τεχεράνη συμφώνησε να παραδώσει πυρηνικό υλικό και να μην επανεκκινήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Πρόσθεσε ότι οι διαπραγματεύσεις αναμενόταν να συνεχιστούν τηλεφωνικά τη Δευτέρα. Το Ιράν διέψευσε ότι πραγματοποιήθηκαν τέτοιες συνομιλίες.

«Θα δούμε πώς θα εξελιχθεί αυτό και, αν πάει καλά, θα καταλήξουμε σε συμφωνία», δήλωσε ο Τραμπ. «Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε τους βομβαρδισμούς».

Η απόφαση για αναστολή των σχεδιαζόμενων επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις θεωρείται ευρέως ως προσπάθεια διαχείρισης των τιμών του πετρελαίου, με τον ίδιο τον Τραμπ να αναγνωρίζει τη σύνδεση. «Η τιμή του πετρελαίου θα πέσει κατακόρυφα μόλις ολοκληρωθεί η συμφωνία. Νομίζω ότι ήδη πέφτει σήμερα. Έχουμε πολύ σοβαρές πιθανότητες για συμφωνία», δήλωσε.

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, απορρίπτοντας ότι υπήρξαν συνομιλίες και ισχυριζόμενη ότι ο Τραμπ υποχώρησε υπό την απειλή αντιποίνων. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars, που επικαλείται ανώνυμη πηγή, «υποχώρησε όταν άκουσε ότι οι στόχοι μας θα ήταν όλα τα εργοστάσια ενέργειας στη Δυτική Ασία». Μετά τη δημοσίευση, το πετρέλαιο ανέκτησε περίπου το μισό των αρχικών απωλειών του, καθώς ορισμένοι επενδυτές εξέφρασαν αμφιβολίες για την ακρίβεια των δηλώσεων Τραμπ.

Η επιμονή του Αμερικανού προέδρου ότι υπάρχουν απευθείας επαφές αντιμετωπίστηκε με επιφυλακτικότητα από πολλούς συμμάχους των ΗΠΑ, οι οποίοι τηρούν στάση αναμονής, παραμένοντας σκεπτικοί λόγω των επανειλημμένων ανατροπών θέσεων κατά τη διάρκεια της τρίωρης σύγκρουσης.

Ο Τραμπ παραδέχτηκε ότι οι συνομιλίες δεν έγιναν με τον Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος ανέλαβε ανώτατος ηγέτης μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, σε πλήγματα. Ανέφερε ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν άμεση επικοινωνία με τον νέο ηγέτη και δεν ήταν βέβαιο αν είναι εν ζωή, αλλά εκτιμούν, βάσει πληροφοριών, ότι οι Γουίτκοφ και Κούσνερ συνομιλούν με το πραγματικό κέντρο εξουσίας στο Ιράν.

Παρά την παύση, υπάρχει ο κίνδυνος η εξέλιξη αυτή να ενισχύσει τη στάση της Τεχεράνης, ιδιαίτερα αν οι συνομιλίες δεν αποδώσουν. Ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος εθνικών πληροφοριών για τη Μέση Ανατολή, σημείωσε ότι «υπάρχει κίνδυνος να επιβεβαιωθεί στην αντίληψη της Τεχεράνης ότι, αν απειλήσει, ειδικά ενεργειακές υποδομές, μπορεί να αναγκάσει τις ΗΠΑ να υποχωρήσουν». Όπως πρόσθεσε, «το Ιράν θεωρεί ότι όχι μόνο κερδίζει, αλλά ότι τέτοιες ενέργειες ενισχύουν την αποτρεπτική του ισχύ».

Την ίδια στιγμή, δεν έχει διευκρινιστεί αν οι ΗΠΑ θα απέχουν από πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους κατά τη διάρκεια της πενθήμερης παύσης. Το Ισραήλ δεν διακρίνει άμεσο τέλος στον πόλεμο και σχεδιάζει τη συνέχιση των επιχειρήσεων, αποφεύγοντας ενεργειακές υποδομές, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο. Μάλιστα, ο στρατός του Ισραήλ ανακοίνωσε ότι έπληξε την «καρδιά» της Τεχεράνης μέσα σε μία ώρα από την ανακοίνωση Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι ο πόλεμος συνεχίζεται.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι είχε επικοινωνία με το Ισραήλ σχετικά με τις διαπραγματεύσεις και εξέφρασε την εκτίμηση ότι θα στηρίξει μια ενδεχόμενη συμφωνία. «Νομίζω ότι το Ισραήλ θα είναι πολύ ικανοποιημένο με αυτό που έχουμε. Μιλήσαμε μαζί τους πριν από λίγο. Πιστεύω ότι θα είναι πολύ ευχαριστημένοι. Αυτό θα είναι ειρήνη για το Ισραήλ, μακροπρόθεσμη ειρήνη, εγγυημένη ειρήνη, αν συμβεί», δήλωσε.

Παρασκηνιακές συνομιλίες

Παράλληλα, χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν, συμμετείχαν τις τελευταίες δύο εβδομάδες σε παρασκηνιακές συνομιλίες με το Ιράν, με στόχο την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την εξέλιξη «θετική» για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τα πιο ενεργά κανάλια επικοινωνίας με την Τεχεράνη πριν από την ανακοίνωση Τραμπ ήταν αυτά που συντόνιζαν η Τουρκία και το Ομάν, ενώ μηνύματα διακινούνταν επίσης μέσω Ριάντ, Νέου Δελχί και Καΐρου. Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποια ήταν η επίδραση αυτών των επαφών στην τελική απόφαση.

Την ίδια στιγμή, χώρες του Κόλπου που επιδιώκουν να μείνουν εκτός σύγκρουσης έχουν σκληρύνει τη στάση τους απέναντι στο Ιράν, μετά από εβδομάδες βομβαρδισμών. Η Σαουδική Αραβία ενημέρωσε τις ΗΠΑ ότι είναι έτοιμη να πλήξει το Ιράν εάν στοχοποιηθούν οι δικές της ενεργειακές και υδάτινες υποδομές, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δηλώσει ότι θα υπερασπιστούν τον εαυτό τους απέναντι σε ιρανική επιθετικότητα.

newsbeast.gr