Η ιστορική αλήθεια δεν παραχαράσσεται – Η καθοριστική συμβολή του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας στην επιστροφή του Τιμίου Σταυρού και του Ιερού Ευαγγελίου

Υπήρξε ένας από τους πλέον φλογερούς Ιεράρχες του Ποντιακού Ελληνισμού. Ένας άνθρωπος που δεν αντιμετώπιζε τον Πόντο ως μια απλή αναφορά στην καταγωγή, αλλά ως μνήμη, πίστη, ιστορικό χρέος και καθημερινό αγώνα.

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Δράμας Παύλος συνέδεσε ολόκληρη την εκκλησιαστική του πορεία με την Παναγία Σουμελά και με την προσπάθεια διατήρησης της ιστορικής μνήμης των Ελλήνων του Πόντου. Και μία από τις σημαντικότερες σελίδες αυτής της διαδρομής ήταν ο αγώνας για την επιστροφή δύο ανεκτίμητων κειμηλίων, του Τιμίου Σταυρού και του Ιερού Ευαγγελίου, στην Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο.

Σήμερα, όταν γίνεται αναφορά στην ιστορική επιστροφή των κειμηλίων, υπάρχει ένα όνομα που δεν μπορεί και δεν πρέπει να απουσιάζει: Παύλος.

Ο Παύλος δεν ήταν απλώς παρών – ήταν πρωτεργάτης

Την περίοδο 1991-2005, όταν υπηρετούσε ως Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά στην Καστανιά Βερμίου και ως Αντιπρόεδρος του Ιερού Ιδρύματος, ο μετέπειτα Μητροπολίτης Δράμας είχε θέσει έναν μεγάλο στόχο: τα τρία ιερά σύμβολα του Ποντιακού Ελληνισμού –η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Σουμελά, ο Τίμιος Σταυρός και το Ιερό Ευαγγέλιο– να βρεθούν και πάλι μαζί.

Για εκείνον δεν επρόκειτο για μία τυπική διοικητική διεκδίκηση. Ήταν υπόθεση πίστης και ιστορικής δικαιοσύνης.

Έθεσε το ζήτημα στο Διοικητικό Συμβούλιο και, με τη σύμφωνη γνώμη του αείμνηστου Προέδρου του Ιερού Ιδρύματος Παναγίας Σουμελά, Παναγιώτη Τανιμανίδη, και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, καθώς και με τις ευλογίες του τότε Μητροπολίτη Βεροίας, Καμπανίας και Ναούσης Παύλου, γέροντά του, ξεκίνησε έναν επίμονο αγώνα σε εκκλησιαστικό και διοικητικό επίπεδο.

Ένας αγώνας με επιμονή και πίστη

Ο μακαριστός Παύλος ανέλαβε συντονισμένες πρωτοβουλίες, επιμένοντας προς κάθε κατεύθυνση για την επιστροφή των κειμηλίων.

Στο πλαίσιο εκείνης της προσπάθειας υπήρξε συνεργασία με την τότε κρατική ηγεσία και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, καθώς και με την Ντόρα Μπακογιάννη, ώστε να ξεπεραστούν οι γραφειοκρατικές και μουσειακές αντιρρήσεις και να ανοίξει ο δρόμος για την οριστική επιστροφή τους.

Το επιχείρημα του Παύλου ήταν ξεκάθαρο και βαθιά εκκλησιαστικό: ο Τίμιος Σταυρός και το Ιερό Ευαγγέλιο δεν ήταν απλώς μουσειακά αντικείμενα. Ήταν ζωντανά κειμήλια πίστης και λατρείας, άρρηκτα δεμένα με την Παναγία Σουμελά και την ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Ο φυσικός τους χώρος, σύμφωνα με αυτή τη θέση, ήταν δίπλα στη Σουμελιώτισσα.

Και γι' αυτό αγωνίστηκε.

Ο Ιεράρχης που κουβαλούσε τον Πόντο μέσα του

Όσοι γνώρισαν τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο γνωρίζουν ότι η σχέση του με τον Ποντιακό Ελληνισμό ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια των επετειακών εκδηλώσεων.

Ο Πόντος ήταν κομμάτι της ίδιας του της ύπαρξης.

Η Παναγία Σουμελά, η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, η ιστορική μνήμη, οι παραδόσεις και η ανάγκη μεταλαμπάδευσής τους στις επόμενες γενιές αποτέλεσαν σταθερούς άξονες της δημόσιας παρουσίας και της ποιμαντικής του διακονίας.

Ήταν ένας φλογερός Ιεράρχης, με λόγο που πολλές φορές συγκινούσε και άλλοτε αφύπνιζε. Δεν έκρυβε το πάθος του όταν μιλούσε για τον Πόντο και δεν δίσταζε να υπερασπιστεί όσα θεωρούσε ιστορικά δίκαια του Ποντιακού Ελληνισμού.

Αυτό ακριβώς το πάθος μετέφερε και στον αγώνα για τα κειμήλια της Σουμελά.

Δεν αναζήτησε την προσωπική προβολή

Ιδιαίτερη σημασία έχει και μία άλλη πλευρά της ιστορίας.

Ο Παύλος δεν επιχείρησε να μετατρέψει αυτή την προσπάθεια σε μέσο προσωπικής προβολής. Δεν αναζήτησε τίτλους ούτε επιχείρησε να «εξαργυρώσει» τον αγώνα του.

Εργάστηκε με την επιμονή ενός ανθρώπου που πίστευε ότι υπηρετούσε κάτι πολύ μεγαλύτερο από τον ίδιο.

Γι' αυτό και οποιαδήποτε ιστορική αναδρομή στην επιστροφή των κειμηλίων της Παναγίας Σουμελά οφείλει να αποδίδει τη συμβολή όλων όσοι εργάστηκαν για την επίτευξη του στόχου, χωρίς να παραλείπει τον άνθρωπο που έδωσε έναν μεγάλο προσωπικό αγώνα για αυτή την υπόθεση.

Γιατί η ιστορία δεν μπορεί να προσαρμόζεται στις ανάγκες της εκάστοτε συγκυρίας ή διοίκησης.

Η ιστορική αλήθεια δεν παραχαράσσεται

Η επιστροφή του Τιμίου Σταυρού και του Ιερού Ευαγγελίου στην Παναγία Σουμελά αποτελεί μια ξεχωριστή σελίδα για τον Ποντιακό Ελληνισμό.

Πίσω όμως από τις αποφάσεις, τις υπογραφές και τις διοικητικές διαδικασίες υπήρξαν άνθρωποι που πίστεψαν στον σκοπό και πάλεψαν γι' αυτόν.

Ανάμεσά τους δεσπόζει η μορφή του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας Παύλου.

Του Ιεράρχη που υπηρέτησε την Παναγία Σουμελά.

Του Πόντιου που δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του.

Του εκκλησιαστικού άνδρα που έκανε την ιστορική μνήμη προσωπικό χρέος.

Του φλογερού Ιεράρχη του Ποντιακού Ελληνισμού.

Η μνήμη του παραμένει ζωντανή στις καρδιές χιλιάδων Ποντίων. Και μαζί της παραμένει ζωντανή και η προσφορά του.

Γιατί πρόσωπα μπορεί να φύγουν και εποχές να αλλάξουν. Η ιστορική αλήθεια, όμως, δεν παραχαράσσεται.