Ο Lorca στα Γιαννιτσά/Μουσική. Ποίηση. Δημοκρατία

Μουσική. Ποίηση. Δημοκρατία

Ο Lorca στα Γιαννιτσά*

της María García Esperón**

"...του Φεντερίκο,

του μεγαλύτερου ποιητή,

του Φεντερίκο

του οποίου οι στίχοι έφταναν στο

άπειρο..."

(Sevillanas a Federico García Lorca,

A. Cintas - R. Jaén)

Στην καλλιτεχνική δημιουργία και έκφραση, ο ελληνισμός βασίζεται σε τρία στοιχεία: το βυζαντινό τραγούδι, τη λαϊκή ποίηση και τη δημοκρατική παράδοση. Αυτό διατυπώθηκε από τον Έλληνα δημιουργό Μίκη Θεοδωράκη και επιβεβαιώθηκε από τον μουσικό και μουσικολόγο Ιωάννη Ανδρόνογλου στη συναυλία που αφιέρωσε το Αλεξάνδρειο Δημοτικό Ωδείο Γιαννιτσών Πέλλας στην αθάνατη μορφή του Federico García Lorca στις 11 Μαΐου στο Πνευματικό Κέντρο της πόλης.

Η σημασία αυτής της συναυλίας του Μαΐου 2026 στα Γιαννιτσά θα πρέπει να αποτιμηθεί από την οπτική γωνία της παγκοσμιότητας του πολιτισμού και της τέχνης. Νέοι Έλληνες μουσικοί και τραγουδιστές πρόσφεραν στο κοινό τους την εξαιρετική ελληνική μεταστοιχείωση του δημιουργικού πνεύματος ενός Ισπανού ποιητή. Κάποιου που καταλάβαινε και έζησε το τοπικό ως παγκόσμιο, και για τον οποίο οι τραγουδιστές του φλαμένκο δήλωναν —τραγουδώντας, φυσικά— ότι ήταν ο μεγαλύτερος ποιητής, επειδή οι στίχοι του έφταναν στο άπειρο.

Στο άπειρο των ποιητών, που είναι ο παρών και αιώνιος χρόνος της ανθρώπινης ψυχής, της μυστηριώδους συναισθηματικής και πνευματικής ύπαρξης της ανθρωπότητας, οι Έλληνες τιτάνες της ποίησης και της μουσικής —Θεοδωράκης, Ελύτης, Χατζιδάκις και Γκάτσος— τύλιξαν τους στίχους του Lorca στην υπερβατική τους αγκαλιά, στη θεϊκή τους πνοή, στη συνέχεια της ελληνικής ιδιοφυΐας. Τσιγγάνικες Παραλογές (Romancero Gitano) και Ματωμένος Γάμος (Bodas de Sangre). Μεταφράσεις του Ελύτη και του Γκάτσου, μουσικές σκηνές του Θεοδωράκη και του Χατζιδάκι — υψηλή κουλτούρα μέσω της οποίας αυτοί οι δημιουργοί έδωσαν την υπέροχη μορφή ποίησης και μουσικής στον οδυνηρό εικοστό αιώνα, στον οποίο ο μαύρος ταύρος της αδικίας στέρησε τη ζωή του Federico σε έναν ανώνυμο ελαιώνα στη Γρανάδα του.

Της Ισπανίας ω άσπρε τοίχε!

Κι εσύ του πόνου ω μαύρε ταύρε!***

Ωστόσο, αν αυτά τα αριστουργήματα, η κληρονομιά μεγάλων δημιουργών, δεν εκτελεστούν, δεν βιωθούν, δεν ερμηνευθούν... γίνονται παγωμένα μνημεία, έντονες αναφορές, ψυχρά αρχεία της ιστορίας της μουσικής ή της ποίησης. Το Αλεξάνδρειο Δημοτικό Ωδείο Γιαννιτσών έφερε στη ζωή για το κοινό του - και για τον κόσμο - την πλήρη μελοποίηση του κύκλου ποιημάτων από τις Τσιγγάνικες Παραλογές και τον Ματωμένο Γάμο, εκπληρώνοντας τον λόγο ύπαρξής του: να φέρει αυτές τις θεραπευτικές και ζωογόνες δημιουργίες του ανθρώπινου πνεύματος, που ανανεώνουν, εμπνέουν και ενεργοποιούν, και που αφυπνίζουν και καλλιεργούν καλλιτεχνικά ταλέντα, πιο κοντά στην κοινωνία.

Μουσική. Ποίηση. Δημοκρατία. Ελληνική ταυτότητα στην καλλιτεχνική δημιουργία και έκφραση. Η ελληνική ταυτότητα, όπως βιώνεται από την κοινότητα του Δημοτικού Ωδείου Γιαννιτσών, προβάλλεται ως παγκοσμιότητα συνδέοντας, από το παρόν, την ισπανική λαϊκή ποίηση και το δημοκρατικό πνεύμα που είναι εγγενές στο έργο του Lorca. Την επιρροή της βυζαντινής ψαλμωδίας στο βαθύ, ψυχωμένο τραγούδι του φλαμένκο (cante jondo) πρέπει πάντα να θυμόμαστε. Η λαϊκή παράδοση είναι βαθιά, βαθιά, ανεξάντλητη... και μέσα στο άπειρό της, φωτεινό και νεοδημιούργητο, βρίσκονται η μουσική και οι στίχοι συνθετών και ποιητών.

*Esperón, M. G. (2026, Μάιος 6). Música. Poesía. Democracia. María Garcia Esperón: Siempre el pasado me aguarda en el futuro. Le temps revient, https://mariagarciaesperon.blogspot.com/2026/06/musica-poesia-democracia-lorca-en.html.

**Η María García Esperón είναι Μεξικανή συγγραφέας, δημοσιογράφος και σεναριογράφος. Σπούδασε Ανθρωπιστικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο del Claustro de Sor Juana (UCSJ) και Κλασική Φιλολογία στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού (UNAM). Ασχολείται με τη λογοτεχνία για παιδιά και νέους, με έμφαση στα ιστορικά μυθιστορήματα και την ποίηση για παιδιά. Τα έργα της έχουν εκδοθεί στο Μεξικό, την Ισπανία, την Κούβα, την Κολομβία και τον Ισημερινό. Έχει κερδίσει το Βραβείο Barco de Vapor 2004, το Ισπανοαμερικανικό Βραβείο Ποίησης για Παιδιά 2005 και το Λατινοαμερικανικό Βραβείο Νεανικής Λογοτεχνίας Norma Fundalectura 2007. Ένα από τα μυθιστορήματά της επιλέχθηκε για να συμπεριληφθεί στη Λίστα Τιμής IBBY 2016. Εκτός από τη λογοτεχνική της δραστηριότητα, ασχολείται με την προώθηση της ανάγνωσης τόσο στο Μεξικό όσο και στο εξωτερικό και με τη διάδοση της σύγχρονης ποιητικής δημιουργίας στην ισπανική γλώσσα μέσω του έργου της Voz y Mirada de España y América (Enciclopedia de la Literatura en México, 2018).

Enciclopedia de la Literatura en México (2018). María García Esperón. Στο Enciclopedia de la Literatura en México. https://www.elem.mx/autor/datos/110620

***Federico Garcia Lorca. Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας, «Το σκόρπιο αίμα» (απόδοση στα ελληνικά: Νίκος Γκάτσος).