Παγκόσμιος συναγερμός για το Ορμούζ: Νέα προσπάθεια συμφωνίας ενώ εκτοξεύεται η τιμή του πετρελαίου

Νέα διπλωματική πρωτοβουλία βρίσκεται σε εξέλιξη με στόχο να περιοριστεί η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επανέναρξη της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι κρατών που συμμετέχουν στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) αναμένεται να έχουν τη Δευτέρα συνάντηση με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στο Ομάν, σύμφωνα με τους Financial Times.

Εφόσον η συνάντηση πραγματοποιηθεί, θα πρόκειται για την πρώτη επαφή σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών ανάμεσα στις χώρες του Κόλπου και ανώτατο Ιρανό αξιωματούχο από τότε που ξέσπασε, τον Φεβρουάριο, ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Οι συνομιλίες αναμένεται να φιλοξενηθούν στη Σαλαλάχ, την παράκτια πόλη του Ομάν, όπως ανέφεραν δύο πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων. Παρότι οι τελευταίες λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη κλείσει, οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι αρκετές από τις χώρες έχουν ήδη επιβεβαιώσει την παρουσία τους και ότι η συνάντηση θεωρείται πολύ πιθανό να διεξαχθεί.

Κεντρικό αντικείμενο της συνάντησης αναμένεται να αποτελέσει η αναζήτηση μιας προσωρινής ρύθμισης για τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τους Financial Times. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως, καθώς μέσω αυτού πραγματοποιείται μεγάλο μέρος των διεθνών εξαγωγών ενέργειας.

Περίπου δύο εβδομάδες πριν, το Ιράν και το Ομάν είχαν ανακοινώσει ότι οι διαπραγματεύσεις τους για μια προσωρινή διευθέτηση βρίσκονταν κοντά στην ολοκλήρωσή τους. Η πρόταση προβλέπει ότι τα εμπορικά πλοία θα εισέρχονται στα Στενά από την πλευρά των ιρανικών υδάτων και θα ακολουθούν πορεία εξόδου κυρίως μέσω των ομανικών υδάτων.

Ωστόσο, η προσπάθεια προσκρούει σε ένα μεγαλύτερο γεωπολιτικό πρόβλημα. Η πλήρης επαναφορά της λειτουργίας των Στενών εκτιμάται ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μια ευρύτερη συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.

Για το Ομάν και το Ιράν, ζητούμενο είναι να εξασφαλιστεί η υποστήριξη των κρατών του GCC σε μια προσωρινή διευθέτηση, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην άρση από τις Ηνωμένες Πολιτείες του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Οι χώρες του Κόλπου, από την πλευρά τους, αναζητούν μια λύση που θα επαναφέρει, έστω και προσωρινά, την ασφαλή ναυσιπλοΐα, χωρίς όμως η συγκεκριμένη συμφωνία να μετατραπεί σε μόνιμη ρύθμιση για το καθεστώς των Στενών.

Στο GCC συμμετέχουν η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν. Αν και το Ιράν έχει εξαπολύσει πρόσφατα επιθέσεις εναντίον αραβικών κρατών ως αντίποινα για τους αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς, τόσο το Ριάντ όσο και το Αμπού Ντάμπι έχουν διατηρήσει διπλωματική επικοινωνία με την Τεχεράνη.

Ο Αμπάς Αραγτσί είχε βρεθεί για τελευταία φορά σε σύνοδο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου τον Οκτώβριο του 2024, όταν η συνάντηση είχε πραγματοποιηθεί στη Ντόχα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα στις προσπάθειες διαμεσολάβησης έχει το Ομάν, καθώς τα χωρικά του ύδατα εκτείνονται στα Στενά του Ορμούζ. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης έχει διατηρήσει σχετικά ουδέτερη στάση, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες έχει εντείνει τις επαφές του με την Τεχεράνη.

Στόχος του Μουσκάτ είναι να επιτευχθεί μια προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να χρησιμοποιούν τον στρατηγικό θαλάσσιο δίαυλο χωρίς την επιβολή τελών.

Μια τέτοια διευθέτηση είχε αρχικά αντιμετωπιστεί ως πιθανό πρώτο βήμα για την αναβίωση ενός σύντομης διάρκειας μνημονίου συμφωνίας ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο είχε υπογραφεί τον Ιούνιο. Το συγκεκριμένο μνημόνιο προέβλεπε παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου και θα κάλυπτε, μεταξύ άλλων, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Η συμφωνία, ωστόσο, δεν άντεξε. Ιράν και ΗΠΑ αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση των όρων της, ενώ ο τρόπος με τον οποίο θα πραγματοποιούνταν η διέλευση των πλοίων από τα Στενά εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία αντιπαράθεσης. Η αποτυχία αυτή συνέβαλε στην έναρξη νέου γύρου στρατιωτικών επιθέσεων από τις δύο πλευρές.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η αμερικανική πλευρά έχει διαμηνύσει στους μεσολαβητές πως δεν προτίθεται να επανέλθει στο προηγούμενο μνημόνιο. Η Ουάσινγκτον θα δεχόταν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μόνο μια ευρύτερη συμφωνία, στην οποία θα περιλαμβάνονταν και ζητήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η Τεχεράνη, αντίθετα, ξεκαθαρίζει ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία με το Ομάν για τη διέλευση των πλοίων δεν αρκεί για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών. Η ιρανική πλευρά απαιτεί από τις ΗΠΑ να ικανοποιήσουν συγκεκριμένα αιτήματα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η επαναφορά εξαίρεσης που θα επιτρέπει στο Ιράν να πραγματοποιεί εξαγωγές πετρελαίου και η πρόσβαση σε τμήμα των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Την ίδια στιγμή, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη δεν πραγματοποιούν απευθείας διαπραγματεύσεις. Οι μεσολαβητές εξακολουθούν όμως να κρατούν ενεργούς τους διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές, προσπαθώντας να καταρτίσουν μια νέα πρόταση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανέναρξη των συνομιλιών.

Η κινητικότητα έχει αυξηθεί καθώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί επιπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Το Κατάρ έστειλε την περασμένη εβδομάδα δύο φορές αντιπροσωπεία στην Τεχεράνη, στο πλαίσιο της νέας προσπάθειας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία έχει πλέον εισέλθει στον έβδομο μήνα.

Παρά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά, τα κράτη του Κόλπου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στις εξαγωγές ενέργειας. Παράλληλα, η μεταφορά εμπορευμάτων προς την περιοχή μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες.

Η ανάγκη για άμεση λύση εντείνεται ακόμη περισσότερο μετά την επίθεση των Χούθι στην Υεμένη. Η οργάνωση επιδιώκει να ενισχύσει τον έλεγχό της στην περιοχή της Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενός δεύτερου κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος με ιδιαίτερη σημασία για τις διεθνείς εμπορικές μεταφορές.

Η αναστάτωση που έχει προκληθεί στις δύο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες οδούς έχει ήδη περάσει στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Την Πέμπτη, η τιμή του Brent, του βασικού διεθνούς δείκτη αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, έφτασε τα 105 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η παρατεταμένη διαταραχή στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

newsbeast.gr