Πανσέληνος Μαΐου: Το σπάνιο φαινόμενο του… «μπλε φεγγαριού» – Πότε θα είναι ορατό

Το σπάνιο φαινόμενο της μπλε μικροσελήνης κορυφώνεται σήμερα, Κυριακή 31 Μαΐου, με την πανσέληνο, προσφέροντας ένα ιδιαίτερο θέαμα στον νυχτερινό ουρανό. Παρά την ονομασία του, το φεγγάρι δεν θα είναι πραγματικά μπλε, ούτε θα φαίνεται τόσο μικρό όσο μπορεί να φαντάζεται κανείς.

Το φαινόμενο συγκεντρώνει ενδιαφέρον, επειδή συνδυάζει δύο διαφορετικούς αστρονομικούς όρους: το μπλε φεγγάρι και τη μικροσελήνη. Ο όρος «μπλε φεγγάρι» δεν αφορά συνήθως το χρώμα της Σελήνης, αλλά τη χρονική εμφάνιση μιας επιπλέον πανσελήνου μέσα σε συγκεκριμένο διάστημα.

Τι είναι το μπλε φεγγάρι

Υπάρχουν περισσότεροι από ένας ορισμοί για το μπλε φεγγάρι. «Πιθανώς ο πιο κοινός που χρησιμοποιείται αυτή τη στιγμή, ο πιο γνωστός και σίγουρα ο απλούστερος, είναι η λεγόμενη μηνιαία μπλε σελήνη», λέει ο Δρ Γκρεγκ Μπράουν, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς. «Αυτό συμβαίνει όταν έχουμε μια δεύτερη πανσέληνο μέσα σε έναν και μόνο ημερολογιακό μήνα».

Η εμφάνιση αυτή θεωρείται ασυνήθιστη, επειδή η Σελήνη χρειάζεται περίπου 29,5 ημέρες για να ολοκληρώσει τον κύκλο των φάσεών της. Για τον λόγο αυτό, η πανσέληνος εμφανίζεται συνήθως μία φορά τον μήνα. «Αλλά περιστασιακά τυχαίνει να έχουμε δύο, και η δεύτερη αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι», λέει ο Μπράουν, σημειώνοντας ότι αυτός είναι ο τύπος της μπλε Σελήνης που εμφανίζεται αυτό το Σαββατοκύριακο.

Υπάρχει, επίσης, η λεγόμενη εποχιακή μπλε Σελήνη. Σε αυτή την περίπτωση, ο όρος αναφέρεται σε μία επιπλέον πανσέληνο κατά τη διάρκεια μιας αστρονομικής εποχής, δηλαδή της χρονικής περιόδου ανάμεσα σε ένα ηλιοστάσιο και μία ισημερία ή ανάμεσα σε μία ισημερία και ένα ηλιοστάσιο.

«Μέσα σε αυτούς τους περίπου τρεις μήνες αναμένεται να έχουμε τρεις πανσελήνους, αλλά περιστασιακά θα έχουμε τέσσερις», λέει ο Μπράουν. «Και για κάποιο λόγο, η τρίτη είναι αυτή που αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι».

Advertisement

Τι είναι η μικρο-σελήνη (micromoon)

Ο όρος μικροσελήνη αφορά το φαινομενικό μέγεθος της Σελήνης, όπως αυτό φαίνεται από τη Γη. «Η Σελήνη δεν βρίσκεται πάντα σε σταθερή απόσταση από τη Γη. Η τροχιά της γύρω από τη Γη είναι ελλειπτική», σημειώνει ο Μπράουν.

Η απόσταση αυτή επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το φεγγάρι. «Αν μια πανσέληνος τύχει να συμβεί κοντά στο κοντινότερο σημείο της, τότε την ονομάζουμε υπερσελήνη», λέει. «Και αν είναι κοντά στο μακρινότερο σημείο της, τότε την ονομάζουμε μικροσελήνη».

Παρά την ονομασία, η μικροσελήνη δεν εμφανίζεται ως μία μικρή κουκκίδα στον ουρανό. Σύμφωνα με τον Μπράουν, μια μικροσελήνη φαίνεται περίπου 14% μικρότερη από μία υπερσελήνη και περίπου 6% μικρότερη από μία τυπική πανσέληνο.

Πόσο σπάνιο είναι το μπλε φεγγάρι

Το μπλε φεγγάρι εμφανίζεται περίπου κάθε δύο χρόνια, ενώ οι μικροσελήνες καταγράφονται δύο ή τρεις φορές κάθε χρόνο. Ο συνδυασμός των δύο φαινομένων, σύμφωνα με τον Μπράουν, κάνει την μπλε μικροσελήνη ένα φαινόμενο που συμβαίνει περίπου μία φορά κάθε δύο δεκαετίες.

Ωστόσο, το φαινόμενο δεν εμφανίζεται με απόλυτα σταθερή περιοδικότητα. Δύο μπλε μικροσελήνες μπορεί να εμφανιστούν είτε πιο κοντά χρονικά μεταξύ τους είτε με μεγαλύτερη απόσταση. Παράλληλα, οι διαφορές στις ζώνες ώρας και η διεθνής γραμμή αλλαγής ημερομηνίας μπορεί να οδηγήσουν διαφορετικές περιοχές του κόσμου σε διαφορετικό χαρακτηρισμό για την ίδια πανσέληνο.

Είναι όντως μπλε;

Το φεγγάρι, πάντως, δεν θα έχει πραγματικά μπλε χρώμα. Ένα άσχετο ατμοσφαιρικό φαινόμενο μπορεί να το κάνει να φαίνεται γαλαζωπό, όταν υπάρχουν μεγάλες δασικές πυρκαγιές ή ηφαιστειακές εκρήξεις. «Τότε μπορεί να συγκεντρωθεί σκόνη στην ατμόσφαιρα που προκαλεί ένα φαινόμενο σκέδασης, το οποίο παράγει μια γαλαζωπή απόχρωση στο φεγγάρι», λέει ο Μπράουν.

Στο βόρειο ημισφαίριο, σύμφωνα με τον αστρονόμο, το φεγγάρι θα βρίσκεται σχετικά χαμηλά στον ουρανό κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αντίθετα, στο νότιο ημισφαίριο θα εμφανίζεται πολύ ψηλά.

Πότε είναι η καλύτερη στιγμή για να δείτε την μπλε μικροσελήνη

Η σπανιότητα του φαινομένου συνδέεται συχνά με την αγγλική έκφραση «Once in a blue moon», η οποία χρησιμοποιείται για κάτι που συμβαίνει σπάνια. Ο Μπράουν εμφανίζεται επιφυλακτικός για αυτή τη σύνδεση. «Σίγουρα οι μπλε σελήνες είναι κάπως σπάνιες, αλλά το να συμβαίνουν μία φορά κάθε δύο χρόνια δεν είναι παράλογο», λέει.

Ο ίδιος εκτιμά ότι η φράση μπορεί να συνδέεται περισσότερο με τη σπανιότερη γαλαζωπή απόχρωση που μπορεί να πάρει η Σελήνη, όταν ο καπνός ή η τέφρα συγκεντρώνονται στην ατμόσφαιρα. Με αυτόν τον τρόπο, η μπλε μικροσελήνη παραμένει ένα ιδιαίτερο φαινόμενο, όχι λόγω του χρώματός της, αλλά λόγω του σπάνιου συνδυασμού των συνθηκών που τη δημιουργούν.

Πηγή: Guardian