Πέτερ Μάγιαρ, ποιος είναι ο άνθρωπος που εκθρόνισε τον Όρμπαν από την εξουσία, μετά από 16 χρόνια

Η πολιτική σκηνή της Ουγγαρίας γνώρισε μια από τις πιο δραματικές ανατροπές των τελευταίων δεκαετιών με την επικράτηση του Πέτερ Μάγιαρ.

Ένας μέχρι πρότινος «άνθρωπος του συστήματος», κατάφερε να εξελιχθεί στον βασικό αντίπαλο και τελικά εκθρονιστή του Βίκτορ Όρμπαν. Η πορεία του κατέληξε σε μια απρόσμενη αναμέτρηση εκ των έσω, μια ανατροπή που γεννήθηκε μέσα στο ίδιο το οικοδόμημα της εξουσίας της εποχής Όρμπαν.

Ο Μάγιαρ δεν είναι ένας τυχαίος πολιτικός αντίπαλος. Υπήρξε για χρόνια αναπόσπαστο μέρος του κυβερνώντος κόμματος Fidesz, στο οποίο εντάχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Σε καλή φυσική κατάσταση, κομψά ντυμένος και, στα 45 του, περίπου 17 χρόνια νεότερος από τον Όρμπαν, ο Μάγιαρ -το επώνυμό του σημαίνει «Ούγγρος»- κατάγεται από μια εύπορη οικογένεια της Βουδαπέστης.

Ταιριάζει απόλυτα με το κοινό του Όρμπαν. Γιος νομικών -η μητέρα του ήταν ανώτερη δικαστής -ο Μάγιαρ έχει επίσης ως νονό έναν πρώην πρόεδρο της Ουγγαρίας, τον Φέρεντς Μαντλ, και ενδιαφερόταν πολύ για την πολιτική από μικρή ηλικία.

Με σπουδές Νομικής και καριέρα που περιλάμβανε διπλωματικές θέσεις στις Βρυξέλλες και συμμετοχή σε κρατικά διοικητικά συμβούλια, ο Μάγιαρ ανήκει στην ελίτ του ουγγρικού πολιτικού συστήματος.

Φοίτησε σε ένα ελίτ καθολικό γυμνάσιο αρρένων κοντά στο κέντρο της Βουδαπέστης πριν σπουδάσει νομικά σε ένα καθολικό πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης, ενώ ο Όρμπαν υπηρετούσε την πρώτη του θητεία ως πρωθυπουργός από το 1998 έως το 2002.

Η προσωπική του ζωή τον συνέδεε ακόμη πιο στενά με την εξουσία. Ήταν παντρεμένος με την Γιούντιτ Βάργκα, πρώην υπουργό Δικαιοσύνης και ένα από τα πιο προβεβλημένα στελέχη του Fidesz. Το ζευγάρι αποτελούσε σύμβολο της νέας γενιάς του κόμματος, αν και οι δρόμοι τους χώρισαν τελικά το 2023.

Το σκάνδαλο που πυροδότησε την έκρηξη

Οπως ο ίδιος έχει δηλώσει, το κόμμα που γνώρισε το 2002 «δεν έχει καμία σχέση» με αυτό που εξελίχθηκε στη συνέχεια. Η σταδιακή απογοήτευση μετατράπηκε σε ρήξη το 2024, όταν ένα πολιτικό σκάνδαλο συγκλόνισε τη χώρα.

Η παραίτηση της προέδρου Κάταλιν Νόβακ, μετά από αμφιλεγόμενη απονομή χάριτος σε υπόθεση κακοποίησης ανηλίκων, αποτέλεσε σημείο καμπής. Η εμπλοκή της Βάργκα, η οποία είχε συνυπογράψει τη χάρη, οδήγησε και στη δική της αποχώρηση από την πολιτική σκηνή.

Για τον Μάγιαρ, αυτό το γεγονός ήταν η «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», γράφει το BBC. Σε μια κίνηση που αιφνιδίασε το πολιτικό κατεστημένο, εμφανίστηκε σε συνέντευξη στο YouTube, στο αντιπολιτευτικό κανάλι Partizán, όπου κατήγγειλε ανοιχτά το σύστημα εξουσίας.

Η συνέντευξη έγινε viral σε μια χώρα 9,6 εκατομμυρίων κατοίκων, συγκεντρώνοντας περίπου ένα εκατομμύριο θεατές. Για πρώτη φορά, ένας άνθρωπος «εκ των έσω» αποκάλυπτε δημόσια τις δυσλειτουργίες και τις πρακτικές του συστήματος Όρμπαν. Οι πολίτες έγιναν θεατές του πρώτου πολιτικού γεγονότος που θα σηματοδοτούσε μετέπειτα την συγκρότηση ενός νέου πολιτικού πόλου στη χώρα.

Η γέννηση του πολιτικού φαινομένου

Από εκείνη τη διαδικτυακή συνέντευξη και έπειτα, η άνοδος του Μάγιαρ ήταν ραγδαία. Ιδρύοντας και αναλαμβάνοντας το κόμμα Tisza, κατάφερε μέσα σε λίγους μήνες να δημιουργήσει ένα ισχυρό πολιτικό ρεύμα που θα ανέτρεπε τον Όρμπαν.

Το σύνθημά του «Τώρα», εμπνευσμένο από επαναστατικά καλέσματα του 19ου αιώνα, συμπύκνωνε το αίσθημα επείγοντος που επικρατούσε σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Με μια εξαντλητική προεκλογική εκστρατεία -έως και επτά ομιλίες την ημέρα- ο Μάγιαρ διέσχισε τη χώρα, εστιάζοντας όχι μόνο στις μεγάλες πόλεις αλλά και στις παραδοσιακές βάσεις του Fidesz.

Όπως παρατηρεί το BBC, πέρυσι περπάτησε 300 χιλιόμετρα από τη Βουδαπέστη μέχρι τα ρουμανικά σύνορα σε μια εκστρατεία για την «επανένωση» της χώρας, σε μια προσπάθεια να προσελκύσει τους όλο και περισσότερους απογοητευμένους ψηφοφόρους του Fidesz στο πλευρό του.

Η στρατηγική που τον έκανε επικίνδυνο αντίπαλο

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή αντιπολίτευση, ο Μαγιάρ δεν τοποθετήθηκε ως φιλελεύθερος αντίπαλος του Όρμπαν. Αντίθετα, υιοθέτησε στοιχεία κοινωνικού συντηρητισμού, μιλώντας στη «γλώσσα» των ψηφοφόρων του Fidesz.

Αυτό αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας. Αντί να συγκρουστεί ιδεολογικά με τον Όρμπαν, επιχείρησε να τον αποδομήσει από μέσα, κατηγορώντας τον για διαφθορά, κακοδιαχείριση και απομάκρυνση από τις αρχικές αξίες του.

Παράλληλα, απέφυγε επιμελώς να ταυτιστεί πλήρως με τις Βρυξέλλες, γνωρίζοντας ότι αυτό θα τον καθιστούσε εύκολο στόχο. Ωστόσο, υποσχέθηκε την αποκατάσταση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την απελευθέρωση δισεκατομμυρίων ευρώ που είχαν παγώσει λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου.

Κινήθηκε με προσοχή. Κάθε του βήμα, κάθε του δήλωση φαινόταν υπολογισμένη ώστε να διατηρήσει τις λεπτές ισορροπίες στο πολιτικό φάσμα που απευθυνόταν. Και τα κατάφερε.

Η σχεδόν απόλυτη σιωπή του Μάγιαρ σχετικά με την Ουκρανία οδήγησε ορισμένους να υποθέσουν ότι θα παρεμποδίσει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποστηρίξει το Κίεβο. Ωστόσο, ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στην Eurasia Group, μια εταιρεία συμβούλων πολιτικού κινδύνου, δήλωσε ότι πολλοί στις Βρυξέλλες κατάλαβαν ότι ο Μάγιαρ απλώς στόχευε να στερήσει από το Fidesz τα μέσα για να του επιτεθεί, υπογραμμίζει στο CNN.

Η σύγκρουση με τον Όρμπαν

Η κρίσιμη αναμέτρηση μοιραία κατέληξε σε μια προσωπική και σκληρή αντιπαράθεση με τον Βίκτορ Όρμπαν. Ο Όρμπαν τον χαρακτήρισε «μαριονέτα» της ΕΕ και της Ουκρανίας, ενώ κυβερνητικά στελέχη τον κατηγόρησαν για προδοσία.

Από την πλευρά του, ο Μάγιαρ επιτέθηκε ευθέως στον Όρμπαν, κατηγορώντας τον για στενές σχέσεις με τη Ρωσία και για εγκατάλειψη της αντισοβιετικής πολιτικής κληρονομιάς της Ουγγαρίας.

Ενώ ο Όρμπαν χαρακτήριζε τους υποστηρικτές του Μάγιαρ ως «πολεμοκάπηλους» που επιδίδονταν σε «πολεμική πορεία προς τις Βρυξέλλες» για λογαριασμό της Ουκρανίας, ο Μάγιαρ τον χλεύασε ως τον άνθρωπο που το 1989 είχε ζητήσει την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από την Ουγγαρία, αλλά τώρα ήταν «ο πιο πιστός σύμμαχος του Κρεμλίνου».

Η σύγκρουση κορυφώθηκε με παράλληλες πολιτικές συγκεντρώσεις και μια όλο και πιο πολωμένη κοινωνία. Παρά το εχθρικό μιντιακό περιβάλλον - -όπου τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης στηρίζουν την κυβέρνηση -ο Μαγιάρ κατάφερε να διατηρήσει υψηλή απήχηση.

Η εκλογική επιτυχία και το μήνυμα αλλαγής

Στις ευρωεκλογές, το κόμμα του κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η κυριαρχία του Fidesz δεν είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Μέχρι το φθινόπωρο του 2024, οι δημοσκοπήσεις τον έφερναν μπροστά.

Η τελική εκλογική αναμέτρηση οδήγησε σε μια ιστορική ήττα του Όρμπαν, τερματίζοντας 16 χρόνια κυριαρχίας. Στην ομιλία νίκης του, στις όχθες του Δούναβη, ο Μάγιαρ παρουσίασε το όραμά του: Μια Ουγγαρία ανεξάρτητη, με έμφαση στην αξιοκρατία και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.

«Θέλουμε να είμαστε μια χώρα που δεν είναι υποτελής σε κανέναν, όπου μετράει η επιτυχία, και μια χώρα της οποίας οι πολίτες μπορούν να βασίζονται στην κυβέρνησή τους», είπε χαρακτηριστικά, απευθυνόμενος σε χιλιάδες Ούγγρους.

Ο Μάγιαρ είναι ένα πολιτικό παράδοξο. Προέρχεται από την ελίτ, αλλά εμφανίστηκε ως εκφραστής της λαϊκής δυσαρέσκειας. Δεν είναι κλασικός φιλελεύθερος, αλλά ούτε και παραδοσιακός λαϊκιστής. Ωστόσο, τώρα θα κριθεί.

 iefimerida.gr