«Πνίγηκε» η Κρήτη στην αφρικανική σκόνη: Ιστορικό ρεκόρ ρύπανσης

Η αφρικανική σκόνη «έπνιξε» την Κρήτη με τιμές – ρεκόρ, εκτοξεύοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση σε επίπεδα δεκάδες φορές πάνω από τα όρια προστασίας της ανθρώπινης υγείας, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν για συνέχιση του επεισοδίου και σήμερα. Οι αρχές και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα του νησιού βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, εκδίδοντας διαρκώς συστάσεις προς τους πολίτες.

Σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα εκτινάχθηκε η συγκέντρωση αφρικανικής σκόνης στην Κρήτη την 1η Απριλίου, λόγω ισχυρού επεισοδίου μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα, όπως ανακοίνωσε το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Θυελλώδεις νότιοι άνεμοι, που έφτασαν ακόμη και τα 140 χλμ/ώρα στη Φινοκαλιά Λασιθίου, μετέφεραν σε σύντομο χρόνο τεράστιες ποσότητες σκόνης από τις ερημικές περιοχές της ανατολικής Λιβύης προς το νησί, καλύπτοντας πόλεις και χωριά με ένα αποπνικτικό πέπλο. Η ορατότητα μειώθηκε σημαντικά, με τις εικόνες από την Κρήτη και τις Κυκλάδες να δείχνουν έναν ουρανό βαμμένο σε κόκκινες και πορτοκαλί αποχρώσεις, θυμίζοντας σκηνικό από δυστοπική ταινία.

Οι μετρήσεις του Δικτύου «ΣΧΕΔΙΑ» στην Κρήτη κατέγραψαν ωριαίες τιμές – σοκ, που έφτασαν τα 3.826 μg/m3 στο Ηράκλειο, 3.402 μg/m3 στο Ακρωτήρι Χανίων, 3.211 μg/m3 στα Χανιά και 1.555 μg/m3 στη Φινοκαλιά, όταν το θεσμοθετημένο όριο για την ανθρώπινη υγεία είναι 50 μg/m3 (μέση ημερήσια τιμή). Σύμφωνα με ειδικούς, στιγμιαίες τιμές της τάξης των 800 μg/m3 θεωρούνται ήδη εξαιρετικά υψηλές και επιβαρυντικές για τη δημόσια υγεία, γεγονός που δείχνει το μέγεθος του φαινομένου που έπληξε την Κρήτη. Το επεισόδιο της 1ης Απριλίου δοκίμασε ακόμα και τα όρια του πληροφοριακού συστήματος του δικτύου, καθώς οι τόσο υψηλές συγκεντρώσεις απορρίπτονταν αρχικά αυτόματα ως «μη ρεαλιστικές», μέχρι την επικαιροποίηση των αποδεκτών ορίων.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Κρήτης εξέδωσαν επείγουσες συστάσεις, καθώς οι μετεωρολογικές συνθήκες ευνοούν τη μεταφορά αφρικανικής σκόνης και το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί εκ νέου κατά τις μεσημβρινές ώρες της Πέμπτης 2 Απριλίου σε όλο το νησί. Εκτιμάται ότι ο ημερήσιος μέσος όρος συγκέντρωσης αιωρούμενων σωματιδίων PM10 μπορεί να υπερβεί τα 100 μg/m3 στην Ανατολική Κρήτη (Ηράκλειο, Λασίθι), ενώ στη Δυτική Κρήτη αναμένονται επίσης υπερβάσεις, αν και ηπιότερες, με πιθανές τιμές άνω των 75 μg/m3. Η Περιφέρεια καλεί ιδίως ευάλωτες ομάδες, όπως άτομα με αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα, ηλικιωμένους, παιδιά και εγκύους, να περιορίσουν τις άσκοπες μετακινήσεις και την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους.

Παράλληλα, συστήνεται σε όλους τους πολίτες να αποφεύγουν τη βαριά σωματική άσκηση σε υπαίθριους χώρους, να κρατούν πόρτες και παράθυρα κλειστά, και όπου είναι δυνατόν να χρησιμοποιούν κλιματισμό με φίλτρα, ώστε να μειώνεται η εισροή σωματιδίων από την αφρικανική σκόνη. Σε αρκετές περιοχές της Κρήτης έχουν ήδη αναφερθεί προβλήματα σε πτήσεις, λόγω της μειωμένης ορατότητας και της έντονης θολότητας της ατμόσφαιρας, ενώ οι τοπικές αρχές βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα για τυχόν επιπτώσεις στις μεταφορές και την καθημερινότητα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, το φαινόμενο αναμένεται να παρουσιάσει σταδιακή ύφεση από την Παρασκευή 3 Απριλίου, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι επεισόδια μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα τείνουν να γίνονται συχνότερα τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο.

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Πολυτεχνείο Κρήτης, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος μέσω του δικτύου «ΣΧΕΔΙΑ», που αποτελεί το σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο νησί. Σήμερα λειτουργούν τέσσερις σταθμοί μέτρησης σωματιδιακού φορτίου PM10 στα Χανιά, το Ακρωτήρι Χανίων, το Ηράκλειο και τη Φινοκαλιά, οι οποίοι έδωσαν και τα ακραία στοιχεία του επεισοδίου της 1ης Απριλίου. Τα δεδομένα του δικτύου είναι διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο μέσω της πλατφόρμας airquality.crete.gov.gr, επιτρέποντας σε πολίτες, φορείς και επιστήμονες να ενημερώνονται άμεσα για την ποιότητα του αέρα.

Το επόμενο διάστημα προγραμματίζεται η εγκατάσταση τριών νέων σταθμών σε Ρέθυμνο, Ιεράπετρα και Αρκαλοχώρι, ενισχύοντας το πλέγμα παρακολούθησης της αφρικανικής σκόνης και των αιωρούμενων σωματιδίων σε όλη την Κρήτη. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η συνεχής, υψηλής ακρίβειας καταγραφή της ρύπανσης είναι κρίσιμη, όχι μόνο για την άμεση προστασία των πολιτών, αλλά και για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στις ολοένα συχνότερες μεταφορές σκόνης από τη Σαχάρα.

newsbeast.gr