Ποιμαντικός λόγος του Μητροπολίτη Καστορίας για την έναρξη της Σαρακοστής

Συγχώρηση καί Κοινωνία

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

Στήν εἴσοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἡ Ἐκκλησία μᾶς ὁμιλεῖ γιά τήν μεγάλη εὐαγγελική ἀρετή τῆς συγχωρήσεως:

«Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν» (Ματθ. ς´ 14-21).

Τό εὐαγγελικό αὐτό χωρίο εἶναι συνέχεια τῶν λόγων τῆς Κυριακῆς Προσευχῆς, τοῦ «Πάτερ ἡμῶν», μέ τήν ὁποία ἔχουμε διδαχθεῖ ἀπό τόν Χριστό νά προσευχόμαστε: «καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν».

Τρία σημεῖα θά ὑπογραμμίσουμε γιά τήν συγχώρηση, μέσα ἀπό τήν σκέψη τῶν Ἁγίων Πατέρων, οἱ ὁποῖοι ἐφάρμοσαν τόν ἅγιο λόγο τοῦ Χριστοῦ μας.

Τό πρῶτον, ὅτι ἡ ἐντολή αὐτή μᾶς κάνει ὅμοιους μέ τόν Θεό.

Πῶς ἐπιτυγχάνεται αὐτή ἡ ὁμοίωση μέ τόν Θεό;

Κατ᾽ ἀρχήν, γιατί καί ὁ Θεός «τόν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους» (Ματθ. ε´ 45). Ὅταν συγχωροῦμε ὁμοιάζουμε τόν οἰκτίρμονα καί ἐλεήμονα Θεό, πού ἀγαπᾶ καί συγχωρεῖ ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Ἐπίσης, γινόμαστε ὅμοιοι μέ τόν Θεό, διότι ὁ Θεός μᾶς δίνει τήν ἐξουσία τῆς συγχώρησης τῶν ἁμαρτιῶν. Ὅταν ὁ Χριστός θεράπευσε τόν αἰρόμενον ὑπό τεσσάρων παραλυτικό, οἱ Γραμματεῖς σκέφθηκαν: «τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός;».

Πράγματι, μόνον ὁ Θεός ἔχει τήν δύναμη νά συγχωρεῖ τίς ἁμαρτίες. Καί ὅμως, μέ τήν ἐντολή αὐτή δίνει καί σέ μᾶς τήν δύναμη νά συγχωροῦμεἁμαρτίες. Νά συγχωροῦμε τίς ἁμαρτίες τῶν ἄλλων ἀνθρώπων πού ἁμάρτησαν σέ ἐμᾶς, ἀλλά νά συγχωροῦμε καί τίς δικές μας! Ὅταν θά συγχωρήσουμε τούς ἄλλους, εἶναι ἡ πρώτη συγχώρηση. Τήν ἴδια ὥρα συγχωροῦνται καί οἱ δικές μας ἁμαρτίες, πού εἶναι ἡ δεύτερη συγχώρηση.

Δεύτερον σημεῖο εἶναι ὅτι ἡ συγχώρηση μᾶς ἀπελευθερώνει ἀπό τήν μνησικακία.

Ἡ μνησικακία εἶναι μιά ἀρρώστια πνευματική, ἡ ὁποία γίνεται καί ἀρρώστια ψυχολογική καί, τελικά, σωματοποιεῖται.

Ἡ μνησικακία εἶναι ἕνα φίδι πού κατατρώγει τήν ψυχή μας, τά σωθικά μας. Καί ἐρωτᾶ ἕνας σύγχρονος Θεολόγος καί Ἱεράρχης: Ποιός ἄραγε θά δεχόταν ἤ θά μποροῦσε νά κοιμηθεῖ μέ ἕνα φίδι μέσα του; Αὐτό παθαίνουμε ὅταν μένουμε μέ τήν μνησικακία φωλιασμένη στήν καρδιά μας.

Τρίτον σημεῖο εἶναι ὅτι ὅταν δέν συγχωροῦμε, τότε δέν μποροῦμε νά κοινωνοῦμε στήν Ἁγία Τράπεζα τοῦ Χριστοῦ. Δέν μποροῦμε νά παρακαθίσουμε στό ἴδιο πνευματικό τραπέζι μέ τόν Χριστό.

Ἄς παρακολουθήσουμε στό σημεῖο αὐτό τήν σκέψη ἑνός συγχρόνου Ἁγίου, τοῦ ἁγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ.

Παρατηρεῖ ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος:

«Ὁ Χριστός δέν ἀπορρίπτει κανέναν, ἀλλά καί δέν ἐνδίδει σέ κανέναν, πού μέ τόν ἕνα ἤ τόν ἄλλο τρόπο «περιορίζει» τήν ἀγάπη Του.

Εὔκολα μπορεῖ κανείς νά προσέλθει στόν Χριστό καί νά μιλήσει ἄμεσα μαζί Του, πρόσωπο μέ Πρόσωπο, χωρίς ὁποιονδήποτε μεσάζοντα.

Ὡστόσο, ὁποιοσδήποτε καί ἄν εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ἐπαναλαμβάνω, ὁποιοσδήποτε καί ἄν εἶναι, ἄν προσπαθεῖ νά ἐπιβάλει στόν Χριστό τήν δική του μικρή σκέψη, τήν δική του μικρή ἀγάπη, αὐτός ὁ ἄνθρωπος, ὅποιος καί νά εἶναι, δέν θά δεῖ τόν Χριστό μαζί του καί δέν θά συμμετάσχει στήν τράπεζά Του. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός δέν ἀπορρίπτεται ἀπό τόν Χριστό, ἀλλά ὁ ἴδιος χωρίζει τόν ἑαυτό του ἀπό τόν Χριστό.

Ἄν κάποιος πεῖ στόν Κύριο: «Γιατί ἔχεις στό τραπέζι Σου αὐτόν τόν ἁμαρτωλό ἤ αὐτόν τόν ἄθεο;» καί τά παρόμοια, τότε ὁ Χριστός θά τοῦ ἀπαντήσει:

«Μπορεῖ ἐσύ νά μή θέλεις νά εἶσαι μαζί του στό ἴδιο τραπέζι. Ἀλλά δῶσε μου τό δικαίωμα καί τή δυνατότητα νά μήν τοῦ στερήσω τήν θέση δίπλα μου… Ἐγώ θέλω αὐτός νά εἶναι ἐδῶ μαζί μου»…

Καί τέτοια αὐτοαπόρριψη εἶναι ἰσχυρότερη ἀπό κάθε ἄλλη, ἀκόμη καί ἀπό τόν ἐκκλησιαστικό ἀφορισμό».

Καί συνεχίζει ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος:

«Ἀπό τόν Χριστό χωριζόμαστε, ὅταν στήν στενή καρδιά μας δέν χωράει, ἔστω καί στό ἐπίπεδο τῆς προαίρεσης, ἡ ἀγάπη πρός τούς ἐχθρούς, πού μᾶς ἔδωσε ὡς ἐντολή ὁ Χριστός, δηλαδή ἡ ἀγάπη γιά κάθε κτίσμα, γιά ὅλη τήν ἀνθρωπότητα, χωρίς ἐξαιρέσεις».

Αὐτά τά λόγια τοῦ Ἁγίου Σωφρονίου εἶναι μαχαίρια πνευματικά, πού εἴτε μᾶς σφάζουν, ἐάν εἴμαστε σκληρόκαρδοι, εἴτε μᾶς κατανύσσουν, ἐάν ἔχουμε εὐαίσθητη καρδιά. Καί ἡ κατάνυξη εἶναι τό κατ᾽ ἐξοχήν γνώρισμα τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ εὐλογημένη κατάσταση τοῦ λειτουργημένου Χριστιανοῦ.

Αὐτούς τούς λόγους ἐφάρμοσαν οἱ Ἅγιοί μας καί ἁγίασαν. Καί παλαιά, ἀλλά καί στίς ἡμέρες μας.

Μάλιστα ἐφέτος, κατά τήν διάρκεια τῶν κατανυκτικῶν Ἑσπερινῶν τῶν Κυριακῶν τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, θά ἔχουμε τήν εὐλογία νά γνωρίσουμε τούς βίους συγχρόνων νεοφανῶν Ἁγίων, ἀπό τά στόματα ἀνθρώπων πού τούς γνώρισαν. Νά ἀκούσουμε πῶς στόν σύγχρονο κόσμο τῆς ἀδιαφορίας, τῆς φιλαυτίας καί τῆς ἀποστασίας, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ἔδωσαν καί ἔλαβαν συγχώρηση, πῶς ἔζησαν τίς Μεγάλες Τεσσαρακοστές τῆς ζωῆς τους καί πῶς ἀξιώθηκαν νά συσταυρωθοῦν μέ τόν Χριστό, ἀλλά καί νά γευθοῦν τήν Χάρη τῆς Ἀναστάσεώς Του.

Ἀγαπητοί ἀδελφοί

Εἰσοδεύοντες τήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τριπλῆ εἶναι ἡ παράκλησή μου:

Πρῶτον, νά συμμετάσχουμε στήν λατρευτική πορεία πού μᾶς προσφέρει ἡ Ἐκκλησία μας: Στίς Κυριακάτικες Θεῖες Λειτουργίες τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, στίς Προηγιασμένες Θεῖες Λειτουργίες, στούς Χαιρετισμούς πρός τήν Παναγία μας καί στίς μοναδικές Ἱερές Ἀκολουθίες.

Δεύτερον, νά συμμετέχουμε στούς Κατανυκτικούς Ἑσπερινούς τῶν Κυριακῶν καί νά ἀκούσουμε γιά τούς νεοφανεῖς Ἁγίους μας.

Καί τρίτη παράκληση, πού εἶναι καί πρώτη καί βασική, νά εἰσέλθουμε στήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή μέ πλατειά καρδιά, συγχωρημένοι μεταξύ μας, κάνοντας εὐλογημένη ἀρχή μέ τόν σημερινό Ἑσπερινό τῆς Συγχωρήσεως, στόν Ἱερό Μητροπολιτικό μας Ναό.

Μέ θερμές πατρικές εὐχές

Ὁ Μητροπολίτης

† Ὁ Καστορίας Καλλίνικος