Σύλλογος SOS Τροχαία εγκλήματα: Η μείωση των θανάτων πρέπει να καταστεί πραγματική τάση και όχι συγκυριακό φαινόμενο

Σχετικά με την πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μείωση σε σύγκριση με το 2024 κατά 22% των θανάτων από τροχαία στην Ελλάδα το 2025(σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία), ο Σύλλογος SOS Τροχαία Εγκλήματα εκτιμά ότι πρόκειται προφανώς για μία θετική εξέλιξη, η οποία όμως, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επισκιάσει την πραγματική κατάσταση, η οποία παραμένει εξαιρετικά δυσοίωνη. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσον αφορά θανάτους από τροχαία (50 Ελλάδα / 43 ΕΕ ανά εκατομμύριο κατοίκων), με χαρακτηριστικό φαινόμενο τα υψηλά ποσοστά θανάτων από μηχανοκίνητα δίκυκλα, σε αστικές περιοχές.

Το 2025 καταγράφηκαν περίπου 19.400 θάνατοι από τροχαία στην ΕΕ, δηλαδή 3% λιγότεροι από το 2024. Παρά τη μικρή μείωση, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν βρίσκονται σε πορεία επίτευξης του στόχου για μείωση κατά 50% έως το 2030. Οι ασφαλέστεροι δρόμοι καταγράφονται στη Σουηδία και τη Δανία, ενώ πρέπει να αναδειχθεί το γεγονός ότι στις πέντε ασφαλέστερες χώρες της Ευρώπης, οι τρεις – Νορβηγία, Ισλανδία, Ελβετία - ΔΕΝ ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη δε χώρα με τους λιγότερους θανάτους, τη Σουηδία, η ακολουθούμενη πολιτική (Vision Zero – Όραμα Μηδέν) διαφέρει ουσιωδώς από τα προτεινόμενα (και μη υποχρεωτικά για τα κράτη-μέλη) μέτρα από την ΕΕ. Την ίδια στιγμή στην ΕΕ υιοθετούνται ιδιαίτερα ανησυχητικά μέτρα, τα οποία είναι απολύτως αρνητικά, όπως η οδήγηση βαρέων οχημάτων και λεωφορείων από οδηγούς 17 και 18 ετών. Επιπλέον, ως ιδιαίτερα σοβαρό εκτιμάται το γεγονός ότι για κάθε θάνατο αντιστοιχούν πέντε σοβαροί τραυματισμοί, δηλαδή περίπου 100.000 ετησίως στην ΕΕ, αν και τα στοιχεία αυτά δεν καταγράφονται με ενιαίο τρόπο. Η περιορισμένη μείωση δείχνει ότι ο προαναφερόμενος ευρωπαϊκός στόχος δεν είναι ρεαλιστικός χωρίς κοινά, υποχρεωτικά μέτρα για βασικούς παράγοντες κινδύνου.

Η μείωση των θανάτων το 2025, κατά 22% στην Ελλάδα (517 θάνατοι), δεν επιτρέπουν κανένα εφησυχασμό. Χρειάζεται να γίνει από την πλευρά όλων μας, ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό, ώστε αυτός ο αριθμός να καταστεί πραγματική τάση και όχι συγκυριακό φαινόμενο. Οι απόλυτοι αριθμοί των θανάτων από τροχαία παραμένουν σοκαριστικοί. Η μείωση αποδίδεται κυρίως σε αυξημένους ελέγχους και αυστηρότερα μέτρα, αποδεικνύοντας ότι τα τροχαία μπορούν να προληφθούν. Η αύξηση της επιτήρησης του οδικού δικτύου, ειδικά όσον αφορά την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η - έστω και πολύ περιορισμένη - χρήση του άρθρου 290 Α για την επικίνδυνη οδήγηση και μια σειρά αλλαγές στον ΚΟΚ (μετατροπή σε κακούργημα της εγκατάλειψης θύματος, της πρόκλησης θανάτου ή τραυματισμού από οδηγό χωρίς άδεια, της αναστροφής κ.ά) αποτέλεσαν τα κύρια σημεία που οδήγησαν στην μείωση των τροχαίων εγκλημάτων. Απαιτείται όμως συνέχιση και ενίσχυση των μέτρων, όπως χαμηλότερα όρια ταχύτητας, αυστηρότεροι έλεγχοι για αλκοόλ και ουσίες, προστασία ευάλωτων χρηστών και αναβάθμιση των υποδομών για να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή. Η επιβολή προστίμων, χωρίς να υποτιμάται ως μέτρο, επιδρά μόνο μέχρι ενός σημείου στη γενική και ειδική πρόληψη, ενώ είναι προφανές ότι σχετικοποιείται η αξία του αυτή, ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια του παραβάτη και αυτό πρέπει να αξιολογηθεί. Η εφαρμογή των νόμων και η συμβολή της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δικαιοσύνης τέλος, είναι καθοριστικής σημασίας.

Ο SOS Τροχαία Εγκλήματα, από την ίδρυσή του υποστήριξε την θέση πως τα τροχαία είναι προβλέψιμα και άρα μπορούν να προληφθούν. Υποστήριξε επίσης πως η ατιμωρησία των δραστών ωθεί στην αναπαραγωγή και την αύξηση των τροχαίων εγκλημάτων. Τα κατασταλτικά μέτρα που λήφθηκαν (πολλά από αυτά μετά από συστηματικές παρεμβάσεις του συλλόγου μας) - έστω και λίγα - επιβεβαίωσαν εκ του αποτελέσματος τις θέσεις του Συλλόγου και κατέρριψαν «θεωρίες» με πατρότητα κύκλων της αυτοκινητοβιομηχανίας, αλλά με πολύ σημαντική αποδοχή, πως δήθεν η αυστηροποίηση των ποινών δεν θα περιορίσει τα τροχαία εγκλήματα ή ότι η αύξηση των προστίμων και ο έλεγχος των δρόμων δεν θα περιορίσει τις παραβάσεις. Πρόκειται για μέτρα που άμεσα περιορίζουν τη μάστιγα. Τίποτα όμως καθοριστικά δραστικό δεν θα επιφέρουν, χωρίς τη μακροπρόθεσμη οργάνωση της οδικής κυκλοφορίας, θέτοντας στο επίκεντρό της τις δικές μας ανάγκες και όχι την παράδοση των πόλεων και των ζωών μας στην αυτοκινητοβιομηχανία. Στόχος της Πολιτείας πρέπει να είναι ο Άνθρωπος, που σημαίνει σύγχρονες, φθηνές, ποιοτικές δημόσιες συγκοινωνίες, πεζοδρομήσεις, ποδηλατόδρομοι και κάθε ήπια μορφή μετακίνησης, φιλική στους πεζούς, στους ηλικιωμένους, στα παιδιά, στους ανάπηρους. Μέτρα που θα φέρουν τη βαθιά και ριζική αλλαγή του μοντέλου μετακίνησης, αλλά και της οδηγικής κουλτούρας, για να απελευθερώσουμε τις πόλεις και τις ζωές μας από το χάος, την ασφυξία και τη βαρβαρότητα, που επικρατεί αυτή τη στιγμή.

Στην ιστοσελίδα του Συλλόγου μας, (εδώ ο σύνδεσμος) θα βρείτε πληρέστερη, ρεαλιστική αποτύπωση της παρούσας κατάστασης για το ζήτημα των τροχαίων, μίας από τις πιο σκληρές και απάνθρωπες πληγές στη σύγχρονη κοινωνία. Καλούμε όλες και όλους να σταθούν στο πλευρό μας σε αυτό τον αγώνα για την πλήρη εξάλειψη του φαινομένου, καθώς καθένας από εμάς, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος, κάθε στιγμή της ζωής του, με τον εφιάλτη ενός τροχαίου με αποτέλεσμα το θάνατο ή το σοβαρό τραυματισμό.