Τέλος στη μεταμνημονιακή εποπτεία ζητά η Ελλάδα: Το κρίσιμο αίτημα στην Κομισιόν

Ένα σημαντικό βήμα για την οριστική αποδέσμευση από την εποχή των μνημονίων διεκδικεί η Ελλάδα, ζητώντας να τερματιστεί η μεταμνημονιακή εποπτεία έξι μήνες νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα. Το ελληνικό αίτημα στηρίζεται στην πολυετή δημοσιονομική προσαρμογή, στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων της χώρας.

Καθοριστικό ρόλο θα έχει η αλλαγή του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, το οποίο προβλέπει τη λήξη της μεταπρογραμματικής εποπτείας έπειτα από πέντε χρόνια αξιολογήσεων. Η Αθήνα, έχοντας ήδη περάσει από τρία προγράμματα διάσωσης και μια τετραετή περίοδο ενισχυμένης εποπτείας, επιδιώκει ειδική μεταχείριση, ώστε η διαδικασία να ολοκληρωθεί στα τέσσερα χρόνια και έξι μήνες.

Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος συμπληρώνεται στο τέλος του 2026, με τις σχετικές ανακοινώσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναμένονται τον Νοέμβριο.

Τι ζητά η Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η αλλαγή του κοινοτικού κανονισμού συνδέεται με τον τρόπο λειτουργίας της μεταμνημονιακής εποπτείας μετά την ολοκλήρωση ενός προγράμματος οικονομικής στήριξης. Το προηγούμενο πλαίσιο συνέδεε τη λήξη της υποχρέωσης εποπτείας με την αποπληρωμή τουλάχιστον του 75% των δανείων που είχε λάβει ένα κράτος μέλος.

Με το νέο πλαίσιο, η ολοκλήρωση πέντε ετών αξιολογήσεων δημιουργεί τη δυνατότητα εξόδου από το καθεστώς. Η Ελλάδα ζητά να αναγνωριστεί η ιδιαίτερη περίπτωση της, επικαλούμενη τη μακρά περίοδο οικονομικής προσαρμογής και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά τη διάρκεια των μνημονίων.

Εφόσον το αίτημα γίνει δεκτό, η χώρα θα σταματήσει να υποβάλλεται στις ειδικές αξιολογήσεις που αφορούν τις συγκεκριμένες μεταμνημονιακές δεσμεύσεις. Παράλληλα, θα αποφύγει τις δύο τελευταίες επισκέψεις των θεσμών που είχαν προγραμματιστεί για το 2027.

Η εξέλιξη θα σηματοδοτήσει την ολοκλήρωση ενός ιδιαίτερα δύσκολου κεφαλαίου για την ελληνική οικονομία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η χώρα παύει να υπόκειται στους γενικούς δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το τέλος της εποπτείας και ο συμβολισμός για την οικονομία

Η έξοδος από τη μεταμνημονιακή εποπτεία έχει τόσο συμβολική όσο και ουσιαστική σημασία. Θα αποτελέσει μια επίσημη αναγνώριση της προόδου που έχει καταγράψει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, μετά την κρίση χρέους και τα προγράμματα διάσωσης.

Η χώρα έχει ανακτήσει από το 2023 την επενδυτική βαθμίδα και έχει επιστρέψει στις διεθνείς αγορές, αποκτώντας τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί τις ανάγκες της μέσω εκδόσεων κρατικών ομολόγων. Παράλληλα, οι δημοσιονομικές επιδόσεις της έχουν βελτιωθεί σημαντικά, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ.

Η ολοκλήρωση της εποπτείας θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την εικόνα της χώρας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στους επενδυτές. Θα επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στο ειδικό καθεστώς που συνδέθηκε με την κρίση και τα προγράμματα οικονομικής βοήθειας.

Ωστόσο, η έξοδος από την εποπτεία δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι δημοσιονομικές προκλήσεις. Το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι υψηλό, ενώ η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας απαιτεί συνέχιση της συνετής οικονομικής πολιτικής.

Η αποκλιμάκωση του χρέους και τα δημοσιονομικά πλεονάσματα

Η σημαντική υποχώρηση του δημόσιου χρέους αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που στηρίζουν το ελληνικό αίτημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από το 154% του ΑΕΠ το 2024 στο 146,1% το 2025. Για το 2026, η πρόβλεψη της Επιτροπής την άνοιξη του έτους τοποθετούσε τον δείκτη στο 140,7%, ενώ το ελληνικό Πρόγραμμα Δημοσιονομικών Στοιχείων προέβλεπε περαιτέρω πτώση στο 136,8%.

Η πορεία αυτή αποτυπώνει τη συνδυασμένη επίδραση της οικονομικής ανάπτυξης, των δημοσιονομικών πλεονασμάτων και της διαχείρισης του δημόσιου χρέους. Παρά το υψηλό συνολικό του μέγεθος, η μεγάλη διάρκεια των ευρωπαϊκών δανείων και οι ευνοϊκοί όροι αποπληρωμής περιορίζουν τους κινδύνους που συνδέονται με την εξυπηρέτησή του.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι επιδόσεις του προϋπολογισμού. Το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ το 2025, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία. Την ίδια χρονιά, η ελληνική οικονομία κατέγραψε ανάπτυξη 2,1%, διατηρώντας τη θετική της πορεία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και το 2026 και το 2027, αν και με χαμηλότερους ρυθμούς σε σχέση με το 2025. Παράλληλα, προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να υποχωρεί ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Το επόμενο βήμα μετά την κρίση χρέους

Η πιθανή έξοδος από τη μεταμνημονιακή εποπτεία έρχεται μετά από μια μακρά διαδρομή που ξεκίνησε με την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής το καλοκαίρι του 2018. Ακολούθησε η ενισχυμένη εποπτεία, η οποία ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2022, ύστερα από 13 επιτυχείς αξιολογήσεις.

Από τότε, η Ελλάδα επιδιώκει να εδραιώσει τη θέση της ως χώρα με σταθερότερη δημοσιονομική εικόνα, πρόσβαση στις αγορές και αυξημένη αξιοπιστία απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκρίνει την πρόωρη έξοδο, το τέλος του 2026 θα μπορούσε να αποτελέσει ορόσημο για την οριστική ολοκλήρωση της ειδικής μεταμνημονιακής παρακολούθησης. Η εξέλιξη θα έχει ισχυρό συμβολισμό για την ελληνική οικονομία, ενώ το πραγματικό στοίχημα θα παραμείνει η διατήρηση της ανάπτυξης, η περαιτέρω μείωση του χρέους και η ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας της χώρας.

πηγή: indicator.gr