Θεοδώρα Τζάκρη: «Η κυβέρνηση υπονομεύει το εθνικό όφελος των γεωτρήσεων αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο αμφισβήτησης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων»

Η ανεξάρτητη βουλευτής Πέλλας και Αντιπρόεδρος του κόμματος Δημοκράτες- Προοδευτικό Κέντρο κ. Θεοδώρα Τζάκρη κατά την παρέμβαση της στην Ολομέλεια της Βουλής, επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με «την κύρωση των συμβάσεων μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των εταιρειών Chevron και HELLENiQ Upstream για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές: νοτίως της Πελοποννήσου («Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου») και νοτίως της Κρήτης («Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2»)», επισήμανε αρχικά τη διεθνή γεωπολιτική αστάθεια, μετά την έναρξη πολέμου στο Ιράν και την ένταση στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία και την αγορά ενέργειας, με εμφανείς πλέον τις οικονομικές επιπτώσεις στα καύσιμα, στις πρώτες ύλες, στις αερομεταφορές, στην τουριστική και επιχειρηματική κινητικότητα. Επισημαίνοντας την ευκαιριακή (και όχι μια συνεκτική) ενεργειακή πολιτική της χώρας άσκησε έντονη κριτική στον τρόπο που η κυβέρνηση (όπως και στο παρελθόν) αντιμετωπίζει την ακρίβεια με ανεπαρκή μέτρα και χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις στα κέρδη των ενεργειακών και εμπορικών ομίλων αγνοώντας τα προβλήματα αγροτών και καταναλωτών.

Όσον αφορά στο επίπεδο άμυνας υποστήριξε τη μόνιμη ελληνική παρουσία στην Κύπρο και τη δημιουργία ευρωπαϊκής δύναμης ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αναφορικά με τη συμφωνία της Ελλάδας με τη Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, αναγνωρίζει ότι η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων μπορεί να ενισχύσει τη χώρα ενεργειακά και γεωπολιτικά, αλλά επέκρινε την κυβέρνηση για την προηγούμενη ασυνεπή στάση της στην ενεργειακή πολιτική. Τέλος, αναφέρθηκε στις «νομικές χαραμάδες» αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας δικαιωμάτων ή να επιτρέπουν διακοπή των ερευνών σε περίπτωση εξωτερικών παρεμβάσεων. Συγκεκριμένα αναφέρθηκε στο άρθρο 30 της σύμβασης όπου προβλέπεται «η δυνατότητα αποχώρησης της εταιρείας από τμήματα της παραχωρούμενης περιοχής, σε περίπτωση που αυτά «θα μπορούσαν να μην αποτελούν μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», λόγω διαφορετικής οριοθέτησης και στο άρθρο 26.2 της σύμβασης όπου στην έννοια της ανωτέρας βίας περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, «στάσεις ή πράξεις της ελληνικής ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης».

Ακολουθεί η παρέμβαση της κ. Τζάκρη:

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

H σημερινή συζήτηση για τη συμφωνία της Ελληνικής Δημοκρατίας με την Chevron διεξάγεται σε μια συγκυρία πρωτόγνωρης διεθνούς ρευστότητας. Και είναι κρίσιμο να ξεκινήσουμε από αυτή την πραγματικότητα, διότι δεν μπορούμε να συζητάμε για ενεργειακή στρατηγική της χώρας αποκομμένοι από το διεθνές περιβάλλον που διαμορφώνεται.

Βρισκόμαστε σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και η κατάσταση όχι μόνο δεν έχει αποκλιμακωθεί, αλλά αντιθέτως δείχνει να διευρύνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Η εμπλοκή κρατών και παρακρατικών μηχανισμών από την ευρύτερη περιοχή δημιουργεί χαρακτηριστικά γενικευμένης αστάθειας. Πρόκειται για μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται και σε οικονομική αβεβαιότητα.

Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία είναι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η παραμικρή διαταραχή σε αυτό το σημείο προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Και φαίνεται ότι οι σχεδιαστές του πολέμου δεν είχαν προβλέψει ούτε μεγάλη διάρκεια του πολέμου, αλλά και ούτε κλείσιμο των στενών. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει άμεσα και σε μεγάλο βαθμό τη διεθνή οικονομία, που κρέμεται από ένα υδάτινο διάδρομο 21 ν.μ. .

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της σύγκρουσης αρχίζουν ήδη να γίνονται αισθητές σε όλο το φάσμα της διακίνησης καυσίμων, πρώτων υλών, ξηρού φορτίου, αλλά και στον τομέα των αερομεταφορών που είναι κρίσιμος για την τουριστική και επιχειρηματική κινητικότητα.

Και εδώ ερχόμαστε στην ελληνική πραγματικότητα.

Βλέπουμε την κυβέρνηση, μπροστά στον φόβο της κοινωνικής έκρηξης, να υιοθετεί μέρος και μάλιστα όχι σε αποτελεσματικό μίγμα μέτρων που εδώ σε αυτή την αίθουσα του είχα προτείνει τον Μάιο του 2024 κι είχα δεχτεί και την επίθεση του κ. Μητσοτάκη. Λέω μέρος διότι απέφυγε όλο το σκέλος των μέτρων που έθιγαν τα καρτέλ και ενίσχυαν την κοινωνία και την εθνική οικονομία, όπως είχε αποδείξει η τότε εκτίμηση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Διαπιστώνουμε δηλαδή μία εμμονή στο ίδιο μοντέλο οικοδόμησης της ακρίβειας και περαιτέρω συμπίεσης της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων. Όλα αυτά πασπαλισμένα με λίγη χρυσόσκονη επικοινωνιακού χαρακτήρα με την χρήση της λέξης ΠΛΑΦΟΝ.

Ούτε κουβέντα όμως για πλαφόν στο κέρδος διύλισης ούτε κουβέντα για πλαφόν στα κέρδη μεγάλων ομίλων σούπερ μάρκετ στο στάδιο πριν το ράφι δηλαδή στις παρένθετες εταιρείες των ίδιων των σούπερ μάρκετ που διογκώνουν τις τιμές ούτε κουβέντα για το δράμα των αγροτών στην έναρξη της καλλιεργητικής περιόδου, που βλέπουν τις τιμές των λιπασμάτων και των καύσιμων να εκτοξεύονται και φυσικά ούτε κουβέντα για παρέμβαση στην τιμολόγηση της τιμής της ενέργειας στην χονδρεμπορική αγορά, όπου αφήνει ως βασική ρυθμιστική τιμή, την τιμή του του πανάκριβου LNG κι όχι την τιμή των υπολοιπών συντελεστών της παραγωγής ρεύματος. Πρόκειται για κυβέρνηση ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΗ και προσηλωμένη στην συνέχιση δημιουργίας υπερπλεονασμάτων μέσω της ακρίβειας μέχρι την τελική πτώση της κοινωνίας ή της ίδια της κυβέρνησης. Όποιο έρθει πρώτο! Κι αυτό θα το κρίνει σύντομα ο λαός.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

η κρίση έχει πλέον φτάσει και στην Κύπρο.

Η κυβέρνηση ορθά μετέφερε στρατιωτικές δυνάμεις για την προστασία της Κύπρου. Αυτό όμως δεν δικαιολογεί την υπερβολική επικοινωνιακή εκμετάλλευση της κίνησης αυτής.

Το ουσιαστικό ζήτημα είναι η αποστολή δυνάμεων να γίνει μόνιμη. Το ουσιαστικό ζήτημα είναι αν η Ελλάδα θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια μόνιμη παρουσία ασφάλειας στην περιοχή.

Εμείς προτείνουμε η χώρα να κινηθεί προς την κατεύθυνση δημιουργίας ευρωπαϊκής δύναμης ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με μόνιμη παρουσία και ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο. Η Κύπρος μπορεί και πρέπει να εξελιχθεί σε κόμβο ασφάλειας για ολόκληρη την περιοχή.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

οι επιπτώσεις αυτού του πολέμου δεν θα τελειώσουν με την υπογραφή μιας εκεχειρίας. Θα είναι μακροπρόθεσμες.

Και γι’ αυτό απαιτείται στρατηγική σκέψη.

Όταν πριν από καιρό μιλήσαμε για την ανάγκη να εξετάσει η χώρα τη χρήση πυρηνικής ενέργειας με μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες — τους λεγόμενους SMR — πολλοί εδώ μέσα χαμογελούσατε ειρωνικά αφελώς θα πρόσθετα, μέσα σε πελάγη γεωπολιτικής άγνοιας.

Σήμερα όμως η συζήτηση αυτή επανέρχεται διεθνώς. Και την θυμήθηκε ακόμη και ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

Αυτό δείχνει ένα πράγμα: ότι η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στον ορίζοντα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Η χώρα χρειάζεται στρατηγική δεκαετιών.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική συγκυρία έρχεται σήμερα προς κύρωση η συμφωνία της Ελληνικής Δημοκρατίας με την Chevron για τις έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης.

Και εδώ οφείλουμε να πούμε με ειλικρίνεια ορισμένα πράγματα.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη συμφωνία ως μια μεγάλη επιτυχία της ενεργειακής στρατηγικής της χώρας. Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Μόλις πριν από λίγα χρόνια κορυφαία κυβερνητικά στελέχη δήλωναν ότι «η Ελλάδα δεν ενδιαφέρεται για εξορύξεις υδρογονανθράκων γιατί θα στραφεί αποκλειστικά στην πράσινη ενέργεια». Ένα μήνυμα που δημιούργησε σύγχυση στον διεθνή ενεργειακό παράγοντα και αποθάρρυνε μεγάλες εταιρείες από το να επενδύσουν στην Ελλάδα.

Και όμως, όλοι γνωρίζουν ότι το φυσικό αέριο αποτελεί το καύσιμο μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050. Όλες οι μεγάλες ενεργειακές στρατηγικές της Ευρώπης το αναγνωρίζουν. Αντί λοιπόν η Ελλάδα να ακολουθήσει μια ισορροπημένη στρατηγική — συνδυάζοντας ΑΠΕ και υδρογονάνθρακες — επέλεξε για χρόνια μια μονοδιάστατη πολιτική που καθυστέρησε την αξιοποίηση των εθνικών ενεργειακών πόρων.

Η σημερινή στροφή της κυβέρνησης δεν είναι αποτέλεσμα ενός συνεκτικού εθνικού σχεδίου. Είναι κυρίως αποτέλεσμα της αλλαγής των διεθνών ενεργειακών συσχετισμών και της νέας ενεργειακής πολιτικής που διαμορφώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Έστω και έτσι όμως, η κατεύθυνση αξιοποίησης των υδρογονανθράκων μπορεί να ενισχύσει τη χώρα ενεργειακά, οικονομικά και γεωπολιτικά.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Yπάρχουν όμως και πολύ σοβαρότερα ζητήματα στη σύμβαση που καλούμαστε σήμερα να κυρώσουμε.

Στο άρθρο 30 της σύμβασης προβλέπεται η δυνατότητα αποχώρησης της εταιρείας από τμήματα της παραχωρούμενης περιοχής, σε περίπτωση που αυτά «θα μπορούσαν να μην αποτελούν μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», λόγω διαφορετικής οριοθέτησης.

Και εδώ προκύπτουν εύλογα και κρίσιμα ερωτήματα.

Ποια είναι αυτά τα μέρη που — ενώ περιλαμβάνονται στις συντεταγμένες της σύμβασης — θα μπορούσαν να μην αποτελούν τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή της ελληνικής ΑΟΖ;

Δηλαδή δέχεται η ελληνική κυβέρνηση ότι μέσα στα ίδια τα οικόπεδα που παραχωρεί μπορεί να υπάρχουν περιοχές στις οποίες η χώρα ενδέχεται στο μέλλον να μην διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα;

Διότι αν αυτό ισχύει, τότε η ίδια η σύμβαση, με την υπογραφή της ελληνικής κυβέρνησης, εισάγει μια θεσμική και νομική σκιά αμφισβήτησης πάνω στα ίδια τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Και δεν σταματά εδώ το πρόβλημα.

Στο άρθρο 26.2 της σύμβασης η έννοια της «ανωτέρας βίας» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, «στάσεις ή πράξεις της ελληνικής ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης».

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Σημαίνει ότι εάν μια άλλη χώρα — για παράδειγμα η Τουρκία ή η Λιβύη — προχωρήσει σε αμφισβήτηση της περιοχής, ακόμη και με μια απλή πολιτική δήλωση ή με την αποστολή πλοίων, μπορεί να ενεργοποιηθεί η ρήτρα ανωτέρας βίας.

Δηλαδή οποιαδήποτε στιγμή μια εξωτερική δύναμη θα μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες διακοπής των ερευνών.

Διότι στη σύμβαση δεν οριοθετούνται επαρκώς οι έννοιες «στάσεις» ή «πράξεις». Μπορεί να είναι μια ρηματική διακοίνωση. Μπορεί να είναι μια διπλωματική δήλωση. Μπορεί να είναι η αποστολή πλοίων που θα επικαλεστούν το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Και τότε τι θα συμβεί;

Θα ενεργοποιηθεί η ρήτρα που εσείς οι ίδιοι αποδεχθήκατε μέσα στη σύμβαση.

Με άλλα λόγια, κύριοι της κυβέρνησης, αφήνετε να εισχωρήσουν — έντεχνα, ομολογουμένως — τα επιχειρήματα της τουρκικής αμφισβήτησης μέσα στην ίδια τη νομική δομή της συμφωνίας. Και έτσι καθιστάτε δυνητικά τρίτους παράγοντες συμμετόχους σε ένα εγχείρημα που αφορά αποκλειστικά στην άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Και το ερώτημα είναι απλό:

Έτσι ασκούνται τα κυριαρχικά δικαιώματα; Με το να δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι νομικές χαραμάδες αμφισβήτησης; Πού πήγε ο πατριωτισμός που τόσο συχνά επικαλείστε;

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

H χώρα πρέπει να αξιοποιήσει τους υδρογονάνθρακές της. Σε αυτό δεν έχουμε καμία διαφωνία.

Δεν μπορούμε όμως να ψηφίσουμε εν τω συνόλω της μια σύμβαση για όλους τους λόγους που προανέφερα και άπτονται της προστασίας των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι η χώρα μας διαθέτει πλούτο, αλλά κυβερνιέται από φτωχά μυαλά.

Δική σας η ευθύνη της καθυστέρησης, δική μας η συναίνεση επί της αρχής της σύμβασης και δίκαιη η αντίδρασή μας στην αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων που προκύπτει από αυτή την σύμβαση».

(ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗ ΠΕΛΛΑΣ)