Θεοφάνης Μαλκίδης : Μικρά Ασία, Θράκη, Πόντος -H Γενοκτονία και το Τραύμα

Θεοφάνης Μαλκίδης *

Μικρά Ασία, Θράκη, Πόντος . H Γενοκτονία και το Τραύμα

Έκδοση: Αστική Εταιρεία «Ιπποκράτης». Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας . Κως 2026.

ISBN: 978-618-85777-4-9

Το βιβλίο του Θεοφάνη Μαλκίδη αναδεικνύει το αποσιωπημένο έγκλημα εναντίον του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, της Θράκης και του Πόντου. Ο Ελληνισμός ο οποίος ζούσε για χιλιάδες χρόνια στις ιστορικές του εστίες, υπέστη από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς και στο χρονικό διάστημα 1908-1923 ένα απάνθρωπο έγκλημα, πρωτόγνωρο στην ιστορία της ανθρωπότητας, το οποίο στοίχισε τη ζωή σε πάνω από ένα εκατομμύριο Ελληνίδες και Έλληνες και προσφυγοποίησε πάνω από ενάμιση εκατομμύριο! Επιπλέον, το βιβλίο διερευνά το τραύμα της Γενοκτονίας, ως μέρος του σχεδίου εξαφάνισης του Ελληνισμού και διαιώνισης του εγκλήματος στους διασωθέντες και της μεταφοράς του στις επόμενες γενιές. Η στόχευση των υπευθύνων της Γενοκτονίας στις γυναίκες και τα παιδιά, οι βιασμοί, η δημιουργία αγνοουμένων, είναι μερικές από τις τραγικές συνιστώσες του μαζικού εγκλήματος και ταυτόχρονα του τραύματος της Γενοκτονίας.

Όπως αναφέρει στον πρόλογό της η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Κω και της Αστικής Εταιρείας «Ιπποκράτης»- Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Διονυσία Τελλή- Τσιμισίρη, «η έκδοση είναι μια ουσιαστική συμβολή στην επιστημονική μελέτη θεμάτων Πολιτικής Ψυχολογίας και στον εμπλουτισμό της βιβλιογραφίας. Η βιαιότητα των διώξεων, το έγκλημα κατά προσώπων και συλλογικοτήτων, ανέδειξε την ψυχική διαταραχή του “τραύματος”, ως έκφραση υπαρξιακής απειλής, επώδυνων αναμνήσεων, προσωπικής και συλλογικής μνήμης θανάτου. Ο συγγραφέας, με εμπεριστατωμένο τρόπο, αναλύει και παρουσιάζει όλο το φάσμα της Ιστορίας της Γενοκτονίας, τις κοινωνικές διαστάσεις, τον ψυχικό τραυματισμό».

Παράλληλα, στην εισαγωγή του, ο Ἰατρός- Ψυχίατρος και Ἐπιστημονικός Διευθυντής τῆς Ἀστικῆς Ἑταιρείας Δημήτριος Κ. Γερούκαλης, τονίζει ότι «η Γενοκτονία ἀποτελεῖ ἕν τῶν πλέον φρικτῶν ἐγκλημάτων κατά τῆς ἀνθρωπότητος, μέ ἀνεξιτήλους ἐπιπτώσεις τόσον έπί τῶν προσώπων, ἐπί τῶν ὁποίων ἀσκεῖται ἡ βία, ὅσον καί ἐπί τῶν ἐπερχομένων γενεῶν. Μέ τόν ὅρο Συλλογικό Τραῦμα περιγράφονται αἱ μακροχρόνιαι ψυχολογικαί, κοινωνικαί καί πολιτισμικαί ἐπιπτώσεις τῆς κατα στροφικῆς ἐμπειρίας τοῦ πληγέντος πληθυσμοῦ (….) Ἡ ἡμέρα μνήμης τῆς Γενοκτονίας, ἐκφράζει τήν ἀνάγκην ἀναδείξεως τοῦ ἱστορικοῦ γεγονότος, ἀναδείξεως τοῦ Συλλογικοῦ Τραύματος, ἀποδόσεως τιμῆς πρός τά θύματα, διατηρήσεως τῆς ἱστορικῆς μνήμης και εὐαισθητοποιήσεως τῶν λαῶν. Ἡ προβολή, εἰς τό παρόν, τῆς Ἱστορίας, ἡ ἀναγνώρισις καί ἡ μνήμη εἶναι θεμελιώδη διά τήν ἱστορικήν αὐτοσυνειδησίαν καί τήν πρόληψιν».

Όλα τα παραπάνω δυστυχώς, είναι εν πολλοίς άγνωστα και συνεπώς ένας βασικός σκοπός είναι η ανάδειξή τους και η συνεχής προσπάθεια για να μην υπάρξουν ποτέ ξανά. Άλλωστε, όπως είναι γνωστό, ό,τι δεν τιμωρείται επαναλαμβάνεται και μάλιστα με τον πιο επώδυνο τρόπο!

Και ειδικά για τον Ελληνικό λαό η επανάληψη ήταν και οδυνηρή και τραγική: τα εγκλήματα στην Τραπεζούντα, στην Κερασούντα, στη Ραιδεστό, στην Αδριανούπολη, στα Σώκια, στη Σμύρνη, επαναλήφθηκαν στη Βιάννου, στην Κάνδανο, στα Κερδύλια, στους Πύργους, στο Μεσόβουνο, στο Δοξάτο, στο Δομένικο, στην Παραμυθιά, στη Ρόδο, στην Κω, στο Δίστομο, στα Καλάβρυτα.

Η Γενοκτονία, ένα ατιμώρητο μαζικό έγκλημα, αφορά την υποχρέωση του θύτη και όλων των θεσμών της διεθνούς κοινότητας, να αναγνωρίσουν τη Γενοκτονία που διαπράχθηκε και να αποκαταστήσουν με αυτόν τον τρόπο, την ηθική βλάβη και τραύμα των θυμάτων. Η αναγνώριση της Γενοκτονίας είναι μια διαδικασία που απαιτεί συντονισμένες ενέργειες σε πολιτικό, νομικό, κοινωνικό, ψυχολογικό και εκπαιδευτικό επίπεδο. Η αναγνώριση της Γενοκτονίας από την Τουρκία, από τη διεθνή κοινότητα, είναι το καθοριστικό βήμα για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, για τη δικαιοσύνη και για την πρόληψη μελλοντικών γενοκτονιών.

Ο αγώνας για την αναγνώριση του εγκλήματος της Γενοκτονίας και το τραύματος που το συνοδεύει, ορίζει τις υποχρεώσεις όχι μόνο στο κράτος που διέπραξε τη Γενοκτονία, δηλαδή στην Τουρκία, αλλά σε ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα να μην αναγνωρίσει ως νόμιμη μία κατάσταση, η οποία δημιουργείται από ένα διεθνές έγκλημα, να μη βοηθήσει τον εκτελεστή ενός διεθνούς εγκλήματος να διατηρήσει την παράνομη κατάσταση και να συμβάλλει στην εφαρμογή των υποχρεώσεων που αναφέρθηκαν.

Επιβάλλει δηλαδή στην Τουρκία και τη διεθνή κοινότητα την υποχρέωση να μην αναγνωρίσει μία παράνομη κατάσταση ως αποτέλεσμα της Γενοκτονίας και να προβεί στις ενέργειες επανόρθωσης, αποκατάστασης και αποζημίωσης. Ο ελληνικός λαός έχει δικαίωμα να απαιτεί με επιμονή την αναγνώριση των εγκλημάτων και αδικιών που διαπράχτηκαν σε βάρος του. Μάλιστα όσο μεγαλύτερη είναι η αδικία, όταν σχεδόν το 50% του Ελληνισμού εξαφανίσθηκε, όσο περισσότερο χρόνο αποκρύφτηκαν τα γεγονότα, τόσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για μια τέτοια αναγνώριση. Η αναγνώριση, αποτελεί μία ουσιαστική πράξη ενάντια στο έγκλημα της Γενοκτονία, αναγνώριση η οποία αποτελεί την επιβεβαίωση του δικαιώματος ενός λαού να γίνει σεβαστή η ύπαρξή του, σύμφωνα με το δίκαιο και την ιστορική αλήθεια. Η αναγνώριση της Γενοκτονίας (θα) έχει σημαντικές συνέπειες για την ιστορική μνήμη, την αποκατάσταση της τιμής των θυμάτων και την εκπλήρωση των ηθικών και των νομικών ευθυνών. Επίσης, η αναγνώριση διασφαλίζει ότι ανάλογα εγκλήματα δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον, ενώ αποτελεί και ένα μέσο προκειμένου να διατηρηθεί η μνήμη των θυμάτων, να προωθηθεί η γνώση γύρω από αυτό το τραγικό κεφάλαιο της ιστορίας, να γίνει η επούλωση του τραύματος και να αποδοθεί η δικαιοσύνη.

*Ο Θεοφάνης Μαλκίδης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη από προγόνους διασωθέντες της Γενοκτονίας η οποία τελέστηκε από την Τουρκία στο χρονικό διάστημα 1908-1924 και των Ολοκαυτωμάτων κατά τη διάρκεια της Ναζιστικής και Φασιστικής Κατοχής (1941-1944), όπου η οικογένειά του είχε και στις δύο αυτές τραγικές, για τον Ελληνισμό, περιόδους, θύματα, ορφανά και αγνοούμενους.

Σπούδασε Κοινωνικές Επιστήμες, είναι διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών λαμβάνοντας μέρος στη ψηφοφορία του 2007, όταν η Ένωση με ψήφισμά της αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων, ψήφισμα το οποίο στη συνέχεια υιοθετήθηκε από Εθνικά και Ομοσπονδιακά Κοινοβούλια, Πολιτείες, Δήμους και άλλους φορείς σε όλον τον κόσμο .

Ασχολείται με το ζήτημα της ανάδειξης και διεθνοποίησης της Γενοκτονίας, με τα εγκλήματα από τις Ναζιστικές και Φασιστικές δυνάμεις Κατοχής, καθώς και με τις πτυχές της Ελληνικής παρουσίας στα Βαλκάνια, στον Εύξεινο Πόντο και την ανατολική Μεσόγειο και τα κείμενα του έχουν δημοσιευθεί σε μελέτες, επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχουν μεταφρασθεί στην αγγλική, γαλλική, ιταλική, ισπανική, αρμενική, ρωσική, ρουμανική, αλβανική και τουρκική γλώσσα.

Για τη δραστηριότητά του έχει τιμηθεί τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό και επιπλέον έχει τιμηθεί από την Προεδρία της Ελληνικής Δημοκρατίας, τη Βουλή των Ελλήνων και το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας για την μακροχρόνια και ανιδιοτελή του συμπαράσταση στον πάσχοντα συνάνθρωπο.