Το 2026 ανακηρύσσεται Διεθνές Έτος Εθελοντών Βιώσιμης Ανάπτυξης από τον ΟΗΕ

Με το ψήφισμα 78/127 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, το έτος 2026 έχει οριστεί ως Διεθνές Έτος Εθελοντών Βιώσιμης Ανάπτυξης, σηματοδοτώντας παράλληλα τα 25 χρόνια από τον εορτασμό του Διεθνούς Έτους Εθελοντών το 2001.
Ο ΟΗΕ καλεί όλα τα κράτη-μέλη να αναγνωρίσουν και να εντάξουν τον θεσμό σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, υιοθετώντας δράσεις που θα προάγουν τον κοινωνικό ρόλο των πολιτών.

Η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού

Η 5η Δεκεμβρίου, κάθε έτους, έχει οριστεί ως Διεθνής Ημέρα Εθελοντισμού για Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας ότι ο θεσμός του εθελοντισμού, όπως ορίζεται από τον ΟΗΕ, συνδέεται με την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο.

Ο ρόλος του εθελοντή

Ο εθελοντισμός ορίζεται ως η ελεύθερη, μη αμειβόμενη προσφορά χρόνου και έργου προς όφελος της κοινωνίας.
Η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε πολίτες κάθε ηλικίας και κοινωνικής ομάδας, ατομικά ή μέσα από φορείς, με στόχο:

• την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,

• τη στήριξη ευάλωτων ομάδων,

• την ενεργή συμβολή στην τοπική ανάπτυξη.

Οι δομές που παραδοσιακά υποστηρίζουν τον οργανωμένο εθελοντισμό είναι σωματεία και σύλλογοι της Κοινωνίας των Πολιτών, όπως πολιτιστικοί, περιβαλλοντικοί και τοπικοί σύλλογοι.

Οργανωμένος και άτυπος εθελοντισμός

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ:

• 862,4 εκατ. άνθρωποι ηλικίας 15+ συμμετέχουν κάθε μήνα σε εθελοντικές δραστηριότητες παγκοσμίως.

• 14,3% του παγκόσμιου πληθυσμού συμμετέχει σε άτυπο εθελοντισμό, συνήθως μεταξύ γειτόνων ή κοινοτήτων.

• 6,5% δραστηριοποιείται μέσα από οργανωμένα σχήματα, όπως σύλλογοι ή μη κυβερνητικοί οργανισμοί.
  Πολλοί εθελοντές συμμετέχουν σε πάνω από έναν τύπο προσφοράς, καλύπτοντας ανάγκες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, ο εθελοντισμός εξελίσσεται με διαφορετικούς ρυθμούς:

• Ο Ν. 4873/2021 ρυθμίζει θέματα οργανώσεων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

• Ο Ν. 4662/2020 ορίζει το πλαίσιο για τους εθελοντές Πολιτικής Προστασίας.

Παράλληλα, η εταιρική χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης έχει ενισχύσει δράσεις, επηρεάζοντας την εικόνα και τη λειτουργία του θεσμού.

Η τοπική ανάπτυξη στο επίκεντρο

Το Διεθνές Έτος Εθελοντών Βιώσιμης Ανάπτυξης δίνει έμφαση κυρίως στην Τοπική (Κοινοτική) Ανάπτυξη, που στοχεύει στη δημιουργία οικονομικά δυνατών, κοινωνικά ζωντανών και περιβαλλοντικά ανθεκτικών κοινοτήτων.

Η τοπική ανάπτυξη περιλαμβάνει:

• ανάδειξη φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς,

• ενίσχυση μικρών παραγωγικών μονάδων,

• προώθηση τοπικών προϊόντων και θεματικού τουρισμού,

• βελτίωση υποδομών και υπηρεσιών,

• εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων των κατοίκων.

Σύμφωνα με τον καθ. Γ. Δαουτόπουλο, η τοπική ανάπτυξη είναι «σχεδιασμένη αλλαγή που αποβλέπει στη βελτίωση της ζωής των κατοίκων, με μέγιστη δυνατόν συμμετοχή των ίδιων των πολιτών».

Πολιτιστικές δράσεις και παραδείγματα

Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται αρκετές εθελοντικές πρωτοβουλίες στην Ελλάδα, όπως:

• το Φεστιβάλ Εθελοντισμού Skywalker – Voluntary Action,

• το Φεστιβάλ «ΑΓΚΑΛΙΑΖΩ» Πύδνας – Κολινδρού,
  τα οποία συνδυάζουν ενημέρωση, κοινωνική προσφορά και δράσεις τοπικής ενδυνάμωσης.

Προοπτικές για το 2026

Με την ανακήρυξη του έτους 2026 ως Διεθνούς Έτους Εθελοντών Βιώσιμης Ανάπτυξης, ο ΟΗΕ προσβλέπει:

• στη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών,

• στην ενίσχυση των συλλογικοτήτων,

• στη δημιουργία ανθεκτικών τοπικών κοινοτήτων με συμμετοχικές διαδικασίες.

Το σύνθημα του έτους μπορεί να συνοψιστεί στην πρόσκληση:
«Ο εθελοντισμός για όλους, με επίκεντρο την κοινωνία και το κοινό καλό».