Το μήνυμα που στέλνει το Ιράν με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: «Η δύναμη πίσω από τα ράσα», ενισχύεται η κυριαρχία των σκληροπυρηνικών

Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στη θέση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη περαιτέρω ενίσχυσης της κυριαρχίας των σκληροπυρηνικών στο πολιτικό σύστημα της χώρας, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή και διεθνούς πίεσης προς την Τεχεράνη.

Ο 56χρονος κληρικός είναι ο δεύτερος γιος του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος ηγήθηκε της Ισλαμικής Δημοκρατίας για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πριν αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα τον εξοντώσουν στις πρόσφατες επιθέσεις.

Η επιλογή του από τη Συνέλευση των Ειδικών - το σώμα των 88 κληρικών που είναι αρμόδιο για την εκλογή του ανώτατου ηγέτη - θεωρείται από ορισμένους αναλυτές, όπως μεταδίδει το CNN, ως εξέλιξη που δίνει στο πολιτικό σύστημα χαρακτηριστικά «δυναστείας», καθώς για πρώτη φορά η εξουσία περνά απευθείας από πατέρα σε γιο.

Το γεγονός αυτό προκάλεσε αντίδραση από την Ουάσιγκτον. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι η ανάληψη της ηγεσίας από τον γιο του Αλί Χαμενεΐ δεν θα είναι αποδεκτή. Μάλιστα μόλις χθες υπογράμμισε πως «αν ο επόμενος ηγέτης του Ιράν δεν πάρει τη δική μας έγκριση, δεν θα κρατήσει πολύ», μια εξέλιξη που η Τεχεράνη δεν δέχεται τονίζοντας πως πρόκειται για μια διαδικασία που αφορά αποκλειστικά το Ιράν.

Χαμηλό προφίλ, αλλά ισχυρή επιρροή

Γεννημένος το 1969, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ακολούθησε θρησκευτικές σπουδές όπως και τα αδέλφια του, χωρίς όμως να φτάσει στον βαθμό του μουτζταχίντ, επίπεδο ισλαμικής νομολογίας που πολλοί θεωρούν απαραίτητο για την ανάληψη της θέσης του ανώτατου ηγέτη.

Παρά το γεγονός ότι δεν κατείχε ποτέ επίσημο κυβερνητικό αξίωμα και σπάνια εμφανιζόταν δημόσια, θεωρούνταν εδώ και χρόνια μια από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες στο παρασκήνιο της εξουσίας στην Τεχεράνη.

Σύμφωνα με αμερικανικά διπλωματικά τηλεγραφήματα που δημοσιοποιήθηκαν μέσω WikiLeaks, χαρακτηριζόταν -όπως μεταδίδει το BBC- ως «η δύναμη πίσω από τα ράσα», με σημαντική επιρροή στους μηχανισμούς του καθεστώτος.

Ο Μοτζτάμπα διατηρούσε στενές σχέσεις με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες του ιρανικού πολιτικού και στρατιωτικού συστήματος, καθώς και με οικονομικά δίκτυα που στηρίζουν την εξουσία του καθεστώτος.

Κατηγορίες για παρέμβαση στις εκλογές

Το όνομά του εμφανίστηκε έντονα στη δημόσια συζήτηση ήδη από τις προεδρικές εκλογές του 2005, οι οποίες οδήγησαν στην άνοδο του σκληροπυρηνικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.

Ο μεταρρυθμιστής υποψήφιος Μεχντί Καρουμπί τον είχε κατηγορήσει τότε σε ανοικτή επιστολή ότι παρενέβη στη διαδικασία μέσω δικτύων των Φρουρών της Επανάστασης και της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ το 2009, ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, γνωστές ως «Πράσινο Κίνημα».

Οι κινητοποιήσεις καταπνίγηκαν βίαια, ενώ σε ορισμένες διαδηλώσεις ακούγονταν συνθήματα που στρέφονταν και κατά του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δείχνοντας πόσο σημαντικός θεωρούνταν ήδη ο ρόλος του στο εσωτερικό του καθεστώτος.

Το 2019 οι Ηνωμένες Πολιτείες του επέβαλαν κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι συνεργαζόταν στενά με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης για την προώθηση της περιφερειακής πολιτικής του Ιράν και την καταστολή στο εσωτερικό.

Το μήνυμα του Ιράν: Συνέχεια της σκληρής γραμμής

Η ανάδειξή του στην κορυφή της εξουσίας εκτιμάται ότι σηματοδοτεί τη συνέχιση της πολιτικής γραμμής που ακολουθούσε ο πατέρας του.

Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η στήριξη των Φρουρών της Επανάστασης και των σκληροπυρηνικών κύκλων υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή του.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναλαμβάνει την ηγεσία του Ιράν σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, με τη χώρα να αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις, εσωτερική δυσαρέσκεια και αυξανόμενη διεθνή ένταση.

Την ίδια ώρα, η διαδοχή του έρχεται την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει «απαράδεκτη» την ανάληψη της εξουσίας από τον γιο του Αλί Χαμενεΐ, εντείνοντας το ήδη τεταμένο κλίμα στις σχέσεις ανάμεσα σε Ουάσιγκτο και Τεχεράνη.