Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η ΕΕ το χαρακτηρίζει άκυρο – Στήριξη σε Ελλάδα και Κύπρο

Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και τη Λιβύη στέλνει η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η ΕΕ επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία του 2019 παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.

Η ευρωπαϊκή αντίδραση συνοδεύεται από ρητή έκφραση αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Το ζήτημα τέθηκε και στις συνομιλίες της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας, με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στις Βρυξέλλες.

Παράλληλα, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, διαβεβαίωσε ότι Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα έχουν ήδη απορρίψει τη συμφωνία με κοινή δήλωσή τους.

Η επίσημη θέση της ΕΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στην ανακοίνωση που εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κάγια Κάλας, εκφράζεται η βαθιά λύπη για την κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου.

Η ευρωπαϊκή θέση, όπως επισημαίνεται, παραμένει σταθερή και έχει διατυπωθεί ήδη από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019. Επαναβεβαιώθηκε, μάλιστα, τον Ιούνιο του 2025.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ΕΕ υποστηρίζει ότι είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τρίτες χώρες.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι έχει στρατηγικό συμφέρον στη διατήρηση ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και καλεί όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών, βάσει του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Κάλας σε Φιντάν: Το μνημόνιο παραβιάζει δικαιώματα τρίτων χωρών

Το θέμα του τουρκολιβυκού μνημονίου βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης που είχαν στις Βρυξέλλες η Κάγια Κάλας και ο Χακάν Φιντάν.

Μετά τις συνομιλίες, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας γνωστοποίησε ότι έθεσε στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών την ψηφοφορία της προηγούμενης ημέρας στη Λιβύη και τόνισε ότι η συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.

Στην ίδια δήλωση, η Κάλας αναφέρθηκε στη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας και στην προώθηση της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού.

Η συνάντηση περιλάμβανε επίσης συζητήσεις για την κλιμάκωση της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Η παρέμβαση της Κάλας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ευρωπαϊκή θέση διατυπώθηκε απευθείας προς τον επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, λίγες ώρες μετά την κύρωση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο.

Μέτσολα: Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας

Τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο επανέλαβε και η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα.

Παρεμβαίνοντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Μέτσολα δήλωσε ότι συμμερίζεται τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και υπογράμμισε ότι οι δύο χώρες μπορούν να βασίζονται στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Η τοποθέτησή της ήρθε μετά την κοινή δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Η παρέμβαση της Μέτσολα ενισχύει το πολιτικό μήνυμα ότι η κύρωση του μνημονίου δεν μεταβάλλει την πάγια θέση των ευρωπαϊκών θεσμών για τη συμφωνία.

Φον ντερ Λάιεν και Κόστα: «Άκυρη και ανίσχυρη» η συμφωνία

Στην κοινή δήλωσή τους, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν τη βαθιά τους λύπη για την κύρωση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο.

Οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπενθύμισαν ότι η θέση της ΕΕ διατυπώθηκε με σαφήνεια το 2019 και παραμένει αμετάβλητη.

Τόνισαν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη. Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν την αλληλεγγύη της Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο και επανέλαβαν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη.

Η κοινή δήλωση αποτελεί τη βασική πολιτική απάντηση της ηγεσίας της ΕΕ στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ η επανάληψη της ίδιας θέσης από την Κάλας και τη Μέτσολα δείχνει τη συνέπεια του ευρωπαϊκού μηνύματος.

Η κύρωση από τη Βουλή της Λιβύης και το παρασκήνιο

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία, ανατρέποντας την προηγούμενη στάση της απέναντι στο μνημόνιο.

Η συμφωνία είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA).

Το κοινοβούλιο που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη δεν είχε κυρώσει τη συμφωνία και το 2020 είχε κινηθεί προς την απόρριψή της και το μποϊκοτάζ των σχέσεων με την Άγκυρα. Η πρόσφατη ψηφοφορία σηματοδοτεί, επομένως, αλλαγή στάσης από την πλευρά της Βεγγάζης.

Την ίδια ημέρα, ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, βρισκόταν στην Τρίπολη, όπου πραγματοποίησε σειρά επαφών με ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας. Η χρονική σύμπτωση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ενίσχυσης των τουρκικών επαφών στη Λιβύη, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει σύνδεση των συναντήσεων με την κοινοβουλευτική απόφαση.

Τι σημαίνει η ευρωπαϊκή αντίδραση για την Ελλάδα

Η δημόσια τοποθέτηση των ευρωπαϊκών θεσμών παρέχει στην Αθήνα σημαντικό διπλωματικό έρεισμα, καθώς επιβεβαιώνει ότι η θέση της Ελλάδας δεν αποτελεί αποκλειστικά εθνική διαφωνία με την Τουρκία.

Η ΕΕ επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές δεν συνιστούν από μόνες τους δικαστική απόφαση ούτε επιλύουν οριστικά τη διαφορά για τις θαλάσσιες ζώνες.

Το επόμενο ζητούμενο για την Αθήνα είναι η συνέχιση της διπλωματικής κινητικότητας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, καθώς και η διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με τις δύο πλευρές της διαιρεμένης Λιβύης.

Η κύρωση του μνημονίου αποτελεί νέα πρόκληση για την ελληνική διπλωματία. Η ευρωπαϊκή αντίδραση, από την άλλη πλευρά, επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με σαφή επιφύλαξη από τους θεσμούς της Ένωσης.

πηγή: indicator.gr