Χάος στα αμερικανικά αεροδρόμια: Χιλιάδες πτήσεις καθηλώθηκαν και ακυρώθηκαν - Φταίνε τα πεπαλαιωμένα συστήματα, λέει ο Λευκός Οίκος

Πρωτοφανές χάος στις αεροπορικές πτήσεις μέσα στις ΗΠΑ και σε ένα βαθμό και πέρα από τα σύνορα της χώρας προκάλεσε η αιφνδιαστική απόφαση της αμερικανικής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (FAA) να καθηλώσει όλα τα αεροσκάφη στις ΗΠΑ λόγω «εξαιρετικών περιστάσεων» που επηρεάζαν την ασφάλεια των πτήσεων.

Από τις 22:54 της Παρασκευής (ώρα Ελλάδος) και περίπου μέχρι τις 03:15 του Σαββάτου, για περίπου 4,5 ώρες, πάνω από 10.000 πτήσεις είχαν σημαντικές καθυστετρήσεις, ενώ πάνω από 5.000 ήταν όσες ακυρώθηκαν. Ακόμη, όμως, και αν η κατάσταση ομαλοποιείται, είναι χιλιάδες οι πτήσεις που ακυρώθηκαν ή καθυστέρησαν για ώρες.

Υπολογίζεται ότι το απόγευμα της Παρασκευής περίπου 1,5 εκατ. άνθρωποι είχαν προγραμματίσει κάποια πτήση και επηρεάστηκαν από το χάος σε μικρά και μεγάλα αεροδρόμια.

Όσο για τις Αρχές, τόνισαν ότι το πρόβλημα προκάλεσαν κατά πάσα πιθανότητα τα πεπαλαιωμένα συστήματα που υπερφορτώθηκαν, ωστόσο ακόμη δεν έχουν αποκλείσει τίποτα, ούτε και τη διαφθορά.

Το χρονικό των γεγονότων

Η εντολή της FAA για να καθηλωθούν (ground stop) οι περίπου 3.500 πτήσεις που ήταν εκείνη τη στιγμή στον αέρα στις ΗΠΑ δόθηκε στις 22:54 της Παρασκευής (ώρα Ελλάδος).

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι πτήσεις δεν μπορούσαν να απογειωθούν από αεροδρόμια των ΗΠΑ έως ότου η FAA άρει την εντολή. Ακόμη, οι πτήσεις που βρίσκονται ήδη στον αέρα επιτρέπεται να συνεχίσουν προς τους προορισμούς τους και να προσγειωθούν. Οι διεθνείς αφίξεις αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση.

Τα συστήματα υπολειτουργούσαν οπότε για τον λόγο αυτό δεν δόθηκε εντολή για κλείσιμο του εναέριου χώρου στη χώρα.

ΚλείσιμοΗ υπηρεσία επικαλέστηκε «εξαιρετικές συνθήκες» και λόγους ασφαλείας. Αργότερα θα απέδιδε το πρόβλημα σε «βλάβη στις τηλεπικοινωνίες» διευκρίνιζε ότι οι πτήσεις καθηλώθηκαν για προληπτικούς λόγους και ότι οι επιβάτες δεν κινδύνεψαν.

Τις πρώτες ώρες διακινήθηκαν διαφορετικές ερμηνείες για τα αίτια του προβλήματος. Οι αρμόδιες Αρχές απέρριψαν το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, από το εσωτερικό ή το εξωτερικό, οπότε γρήγορα η προσοχή σε κάποια προβληματική αναβάθμιση του λογισμικού. Ξεκαθάρισαν πάντως ότι δεν υπάρχει κάποια σχέση με το μεγάλο πρόβλημα στα συστήματα της Microsoft σε όλο τον κόσμο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox ότι δεν σχετίζεται το πρόβλημα με τα συστήματα ελέγχου που λειτουργούν με τεχνητή νοημοσύνη.

Σε κάθε περίπτωση, μέσα σε ελάχιστα λεπτά οι ΗΠΑ βρέθηκαν μπροστά σε μια κρίση που όμοιά της σε έκταση δεν είχαν δει από την 11η Σεπτεμβρίου 2001.

Ο εναέριος χώρος των ΗΠΑ «άδειασε» από πτήσεις, τα αεροδρόμια μετατράπηκαν σε πάρκινγκ αεροσκαφών (τόσο ώστε δεν χωρούσαν άλλα) και δεκάδες χιλιάδες επιβάτες παγιδεύτηκαν στις αίθουσες αναμονής ή και μέσα σε αεροσκάφη.






Δείτε φωτογραφίες:

Ελάχιστες πτήσεις για το εξωτερικό είχαν το «πράσινο φως» για να φύγουν από τις ΗΠΑ, όπως είχαν κατ’εξαίρεση οι αεροδιακομιδές και άλλες πτήσεις κρίσιμης σημασίας.

Η FAA ζήτησε και από τον ευρωπαϊκό οργανισμό ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας Eurocontrol να αναστείλει τις αναχωρήσεις όλων των πτήσεων από 42 ευρωπαϊκές χώρες με προορισμό τις ΗΠΑ. Ανεστάλησαν οι πτήσεις με προορισμό τις ΗΠΑ από τις 5 το απόγευμα της Παρασκευής έως τα μεσάνυχτα, ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ (07:00 του Σαββάτου στην Ελλάδα).

Εν τω μεταξύ, εξαιρετικά αυξημένη ήταν η ζήτηση στα τρένα, σαν εναλλακτικό μέσο ταξιδιού, τόσο ώστε κατέρρευσε το σύστημα την εισιτηρίων της Amtrack, της διαχειρίστριας εταιρείας…

Η συνέντευξη Τύπου των υπουργών

Λίγη ώρα αφότου είχε δοθεί το πράσινο φως της FAA για να αρχίσουν ξανά οι πτήσεις και να ξεμπλοκάρουν τα αεροδρόμια, ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Μαρκγουέιν Μάλιν και ο υπουργός Μεταφορών Σκοτ Ντάφι έδωσαν συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο.

Και οι δύο, αλλά περισσότερο ο υπουργός Μεταφορών, απέδωσαν το πρόβλημα στα πεπαλαιωμένα συστήματα τα οποία λειτουργούν εδώ και δεκαετίες, πλάι σε μοντέρνα συστήματα. Τα παλιά υπερφορτώθηκαν με δεδομένα και κατέρρευσαν, την ώρα τα νέα δεν επηρεάστηκαν καθόλου, εξήγησε ο Ντάφι.

Είπαν ακόμη ότι το σύστημα είναι ένα «πάτσγορκ» παλιών και νέων συστημάτων που χρειάζεται εκσυγχρονισμό και «χτίσιμο» από το μηδέν. Ο Ντάφι είπε ότι έχουν δοθεί περίπου 12 δισ. δολάρια, αλλά δεν είναι αρκετά και κάλεσε το Κογκρέσο να αποδεσμεύσει 50 δισ. δολάρια. «Πρέπει να μιλήσουμε στους γερουσιαστές και στους βουλευτές μας και να τους πούμε: “Δεν μας αξίζει αυτό”», ήταν η δραματική του έκκληση.

Ευθύνεται σύστημα τεχνητής νοημοσύνης;

Η έμμεση αναφορά του Τραμπ αφορούσε το SMART (Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories), το νέο σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη.

Πρόκειται για σύστημα κόστους περίπου 875 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη και δεδομένα για τις καιρικές συνθήκες, τις διαδρομές των αεροσκαφών, την κυκλοφορία και τη διαθεσιμότητα ελεγκτών, προκειμένου να προτείνει αποτελεσματικότερες διαδρομές και να περιορίζει τις καθυστερήσεις.

Προ από λίγες ημέρες η FAA αποφάσισε να επεκτείνει τη χρήση του στα 22 περιφερειακά κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας των ΗΠΑ, μετά την πιλοτική εφαρμογή του στην περιοχή της Ουάσιγκτον τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, η FAA διευκρινίζει ότι το σύστημα έχει υποστηρικτικό ρόλο.

Η ASI, η εταιρεία που το σχεδίασε δήλωσε ότι «η αναστολή των απογειώσεων που βρίσκεται σε ισχύ δεν βασίζεται ούτε οφείλεται στο σύστημα SMART, σε οποιοδήποτε προϊόν της ASI ή στη διασύνδεσή μας με τη FAA και τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας».

Τι είχε συμβεί το 2023

Η αναστολή των απογειώσεων σε ολόκληρη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εξαιρετικά σπάνια.

Η πιο πρόσφατη αναστολή απογειώσεων σε όλη τη χώρα επιβλήθηκε νωρίς το πρωί της 11ης Ιανουαρίου 2023 και διήρκεσε περίπου 90 λεπτά.

Είχε προηγηθεί βλάβη στο σύστημα που ενημερώνει τους πιλότους σε πραγματικό χρόνο για πιθανούς κινδύνους. Οι ειδοποιήσεις NOTAM (Notice to Air Missions) ενημερώνουν, μεταξύ άλλων, για κλειστούς διαδρόμους απογείωσης και προσγείωσης, περιορισμούς στον εναέριο χώρο και προβλήματα στη μετάδοση σημάτων.

Η FAA είχε δηλώσει τότε ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις πως η βλάβη οφειλόταν σε κυβερνοεπίθεση. Η υπηρεσία έδωσε εντολή στις αεροπορικές εταιρείες να αναστείλουν τις αναχωρήσεις λίγο πριν από τις 07:30 το πρωί και το μέτρο άρθηκε γύρω στις 09:00. Τα αεροσκάφη που βρίσκονταν ήδη στον αέρα συνέχισαν κανονικά προς τους προορισμούς τους.

Μέχρι το απόγευμα της ίδιας ημέρας, περίπου 9.000 πτήσεις είχαν καθυστερήσει και 1.300 είχαν ακυρωθεί.