Ζει ο Βασιλιάς Αλέξανδρος;

Του Νίκου Αγγελίδη 

Για άλλη μια φορά οι Έλληνες, βρήκαμε πολύ πιο ενδιαφέρον να διχονοούμε, από το να ομονοήσουμε, ακόμη κι αν αυτό αφορά μια συναυλία.

Το ενδιαφέρον κατά την άποψή μου είναι, πως αυτή τη φορά το επίδικο της αντιπαράθεσης δεν αφορούσε ούτε την πολιτική ούτε το ποδόσφαιρο, προσφιλή για έντονες διαφωνίες θέματα. Αυτή τη φορά διχαστήκαμε μεταξύ αυτών που υποστήριξαν πως η «χρησιμοποίηση» ως σκηνικό του έφιππου ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, προσβάλει όχι μόνο την καλλιτεχνική αξία του μνημείου, αλλά κυρίως το μεγαλείο αυτού που εικονίζει. Ενώ οι διαφωνούντες με αυτήν την άποψη θεωρούν πως προβάλλεται ευρύτατα και ως έργο τέχνης, αλλά και ως αναπόσπαστο στοιχείο της τρισχιλιόχρονης ελληνικότητας της Μακεδονίας και του μέγιστου συμβόλου της του Μ. Αλεξάνδρου.

Ας επιχειρήσουμε όμως να εξετάσουμε ψύχραιμα τα γεγονότα.

Είναι αλήθεια πως ο έφιππος ανδριάντας του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης, αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά ορόσημα της πόλης. Φιλοτεχνήθηκε από τον σπουδαίο Έλληνα γλύπτη Ευάγγελο Μουστάκα.

Το μνημείο πλαισιώνεται από δύο συστοιχίες με σάρισες (τα μακεδονικά δόρατα) και ασπίδες. Πάνω στις ασπίδες είναι χαραγμένα σύμβολα που αντιπροσωπεύουν τον στρατό του (όπως ο ήλιος της Βεργίνας). Το βλέμμα του Αλεξάνδρου είναι στραμμένο προς την Ανατολή, αποτυπώνοντας την κατεύθυνση της μεγάλης του εκστρατείας. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1973 με δαπάνες από πανελλήνιο έρανο και τα επίσημα εγκαίνιά του έγιναν το 1974.

Δεν πρόκειται λοιπόν για αρχαίο μνημείο (αυτό σε τίποτε δε μειώνει την αξία του) και ταυτόχρονα ο έρανος που έγινε του προσδίδει έναν «λαϊκό» χαρακτήρα, καθώς φανερώνει την αγάπη και την επιθυμία του λαού για τη δημιουργία του.

Ποια λοιπόν πρέπει να είναι η στάση μας απέναντι σε αυτά τα μνημεία;

Η σύγχρονη αντίληψη για τα ιστορικά μνημεία έχει μετατοπιστεί ριζικά. Στο παρελθόν, τα μνημεία αντιμετωπίζονταν ως αποκομμένα, ιερά «κειμήλια» που το κοινό έπρεπε απλώς να παρατηρεί από απόσταση. Σήμερα, θεωρούνται ζωντανά κύτταρα του αστικού ιστού και οργανικά κομμάτια της καθημερινότητας των πολιτών. Με βάση αυτή την αντίληψη, το μνημείο αποκτά αξία μόνο όταν η ίδια η τοπική κοινότητα αλληλεπιδρά μαζί του, το ερμηνεύει και το εντάσσει στη δική της συλλογική μνήμη.

Νομίζω ότι κανείς δε σκέφτηκε να απαγορεύσει τα νεαρά αγόρια και κορίτσια να κάνουν κόλπα με το ποδήλατο ή το πατίνι τους στη σκιά του Βουκεφάλα. Ούτε στα ερωτευμένα ζευγαράκια να φιλιούνται υπό το βλέμμα του Μεγάλου Στρατηλάτη.

Θα αντιπαραθέσει κάποιος ότι χρησιμοποιήθηκε για διαφημιστικούς λόγους. Για να προσδώσει κύρος στον τραγουδιστή. Συμφωνώ απολύτως, άλλωστε νομίζω κι ο Ρέμος συμφωνεί, γι αυτό και έστησε τη σκηνή του εκεί. Και θα πω μακάρι να το κάνουν κι άλλοι. Μακάρι να χορεύουμε και να τραγουδάμε και ν αγκαλιαζόμαστε και να γλεντάμε με φόντο τον Μ. Αλέξανδρο. Μακάρι αυτές οι εικόνες να ταξιδέψουν σε όλο τον κόσμο. Με τον δικό μας Μ. Αλέξανδρο. Τον Μακεδόνα, τον Έλληνα, τον Παγκόσμιο.

Το λέει όμως πολύ καλύτερα ο Ρ. Αποστολίδης. «Δικός τους ήτανε ο Αλέξανδρος αυτός, ο μέγιστος της ιστορίας του κόσμου κατακτητής, δικός τους, ολόδικός τους του καθενός τους, νικητής, υπερνικητής, παν-νικητής όλων ακαταγώνιστος κι ανίκητος για πάντα».

Δεν έχει ανάγκη ανάγκη ο «Μεγαλέξαντρος» από υπερασπιστές, γιατί μας παραδίδει τη βεβαιότητα πως : «τ΄ όνειρο κι ο Μύθος, ο ήρωας και η πραγμάτωση των πιο απόλυτων ιδανικών είναι δυνατή!»

Ας αφήσουμε λοιπόν τις διαφωνίες για τις συναυλίες κι ας απαντήσουμε όχι στο ερώτημα του τίτλου αλλά σε αυτό της γοργόνας μέσα από τα λόγια του Ρ. Αποστολίδη: « Ζη και βασιλεύει, Γοργόνα μου, και τον κόσμο κυριεύει! Γιατί: τα βουλιάει τ’ άπιστα καράβια, που δεν κατέχουνε, δε μολογάνε την αιώνια βασιλεία τ’ αδερφού της – τ’ ανίκητου κι αθάνατου στην ψυχή και τ’ όνειρο του κόσμου!»

Αγγελίδης Νίκος, Σύμβουλος Εκπαίδευσης