ΑΟΖ: Πώς διαβάζει η Αθήνα το πρέσινγκ της Άγκυρας στο Κάιρο

Φωτογραφία: AP

ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

Η εκτίμηση της ελληνικής διπλωματίας ότι δεν θα αποδώσουν οι προσπάθειες της Τουρκίας να προσεγγίσει την Αίγυπτο στο ζήτημα της ΑΟΖ, οι «αδιάσπαστοι δεσμοί» Αθήνας και Καΐρου και το μήνυμα Γεραπετρίτη για τις θαλάσσιες ζώνε

Την εκτίμηση ότι το διπλωματικό φλερτ της Άγκυρας με το Κάιρο δεν πρόκειται να αποδώσει, παρά την προσπάθεια της Τουρκίας να δελεάσει την Αίγυπτο με την προσφορά μεγαλύτερης θαλάσσιας έκτασης, διατυπώνει στο iefimerida διπλωματική πηγή, σχολιάζοντας τη νέα κινητικότητα της τουρκικής πλευράς για την οριοθέτηση ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα, πηγή με καλή γνώση των συζητήσεων Αθήνας και Καΐρου επισημαίνει ότι οι δεσμοί Ελλάδας και Αιγύπτου είναι «αδιάσπαστοι» και η στρατηγική σχέση που έχουν οικοδομήσει οι δύο χώρες δεν μπορεί να επηρεαστεί από τις τουρκικές προτάσεις. Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται τόσο στο βάθος της διμερούς συνεργασίας όσο και στην κοινή αντίληψη Αθήνας και Καΐρου για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, η οποία αποτυπώθηκε εκ νέου στην πρόσφατη κοινή δήλωση έξι πλευρών στον ΟΗΕ κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η Αθήνα, πάντως, παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις της Άγκυρας, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη βελτίωση των σχέσεών της με την Αίγυπτο για να επαναφέρει στο τραπέζι μια συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, προσφέροντας ως δέλεαρ μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση από εκείνη που, σύμφωνα με τους τουρκικούς ισχυρισμούς, θα μπορούσε να εξασφαλίσει το Κάιρο μέσω μιας αντίστοιχης συμφωνίας με την Ελλάδα.

Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι μια συμφωνία με την Άγκυρα θα μπορούσε να εξασφαλίσει στην Αίγυπτο περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Πρόκειται για ισχυρισμό που έχει διατυπώσει ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και επανέφεραν χθες πηγές του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, διαμηνύοντας ότι η Τουρκία παραμένει έτοιμη να υπογράψει σχετική συμφωνία με την Αίγυπτο.

Η τηλεφωνική επικοινωνία Γεραπετρίτη - Αμπντελάτι

Μέσα σε αυτό το κλίμα ιδιαίτερη σημασία αποκτά η χθεσινή τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν βρίσκεται σε επικοινωνία με την αιγυπτιακή πλευρά.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του υπουργείου Εξωτερικών, η συζήτηση επικεντρώθηκε στη στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου, επιβεβαιώνοντας τους ισχυρούς και διαχρονικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών.

Οι δύο υπουργοί συζήτησαν επίσης τις περιφερειακές εξελίξεις, ζητήματα ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και θέματα που αφορούν τη λειτουργία του ΟΗΕ, στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της κοινής παρέμβασης των έξι στον ΟΗΕ κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά και της συμφωνίας που, ως γνωστόν, έχουν ήδη επιτύχει Αθήνα και Κάιρο για την έναρξη διαβουλεύσεων με αντικείμενο την επέκταση της μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020.

Για την ελληνική διπλωματία, η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η επέκταση της οριοθέτησης θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια αμφισβήτησης των ελληνικών θαλασσίων δικαιωμάτων και να αποτελέσει ουσιαστικό αντίβαρο στις τουρκικές επιδιώξεις.

Πώς ερμηνεύει η Αθήνα τις τουρκικές κινήσεις

Στην ελληνική διπλωματία επικρατεί η εκτίμηση ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης με όρους ανταλλάγματος, παρακάμπτοντας τις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και κυρίως την επήρεια των ελληνικών νησιών.

Ωστόσο, στην Αθήνα δεν θεωρούν ότι η βελτίωση των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων μπορεί αυτομάτως να οδηγήσει σε ανατροπή των συμφωνηθέντων μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά υποτιμά τις κινήσεις της Άγκυρας. Η αποκατάσταση των σχέσεων Τουρκίας και Αιγύπτου δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να ενισχύσει την τουρκική επιρροή σε μια χώρα με την οποία οι σχέσεις του είχαν περάσει από μακρά περίοδο έντασης.

Το ερώτημα για την ελληνική διπλωματία δεν είναι εάν το Κάιρο επιθυμεί καλές σχέσεις με την Άγκυρα, κάτι που θεωρείται δεδομένο, αλλά μέχρι ποιο σημείο θα ήταν διατεθειμένο να προχωρήσει αυτή την προσέγγιση εάν οι τουρκικές επιδιώξεις έρχονταν σε αντίθεση με τις υφιστάμενες συμφωνίες του με την Ελλάδα.

Η Αίγυπτος έχει κάθε λόγο να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με την Τουρκία, τόσο για οικονομικούς όσο και για γεωπολιτικούς λόγους, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στη Λιβύη. Από την άλλη πλευρά, μια ενδεχόμενη αναθεώρηση της στάσης της στο ζήτημα των θαλασσίων ζωνών θα έθετε υπό αμφισβήτηση μια συμφωνία που η ίδια έχει υπογράψει και υπερασπιστεί διεθνώς.

Το μήνυμα Γεραπετρίτη από τη Νέα Υόρκη

Την ίδια ώρα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, μετά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, απορρίπτοντας τη λογική των ανταλλαγμάτων στις θαλάσσιες οριοθετήσεις.

Ερωτηθείς από τον δημοσιογράφο της ΕΡΤ Νίκο Μελέτη για τις τουρκικές κινήσεις προς την Αίγυπτο και τις πληροφορίες περί προσπάθειας προσέλκυσης του Καΐρου με ανταλλάγματα, ο υπουργός Εξωτερικών επέλεξε να προτάξει τη στρατηγική σχέση των δύο χωρών.

«Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω την πολύ ισχυρή, στρατηγική, αδελφική σχέση την οποία έχουμε με την Αίγυπτο, η οποία εξελίσσεται σε όλα τα πεδία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στάθηκε μάλιστα στην παρουσία του Αιγύπτιου μόνιμου αντιπροσώπου στον ΟΗΕ στο πλευρό του κατά την ανακοίνωση της κοινής δήλωσης έξι πλευρών για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επισημαίνοντας ότι Αθήνα και Κάιρο συμμερίζονται την ίδια αντίληψη για την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου.

Ακολούθως, απαντώντας ουσιαστικά στην τουρκική πρόταση για μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε: «Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού. Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το Διεθνές Δίκαιο να επιβάλλεται».

Είχε προηγηθεί, στη δήλωσή του μετά τη συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες, η κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι «η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί οποιαδήποτε παρανομία σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες», με τον υπουργό Εξωτερικών να ξεκαθαρίζει ότι η προσήλωση στον διάλογο δεν συνεπάγεται ανοχή σε επιθετικές ενέργειες αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο.

Το τουρκολιβυκό και το διπλωματικό παζάρι

Η τουρκική κινητικότητα προς το Κάιρο δεν εξελίσσεται ανεξάρτητα από όσα συμβαίνουν στη Λιβύη. Η πρόσφατη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, έχει ενισχύσει τις προσπάθειες της Άγκυρας να αποκτήσει μεγαλύτερο διπλωματικό έρεισμα στην περιοχή.

Παράλληλα, η Τουρκία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με την πλευρά του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ, επιχειρώντας να ενισχύσει την επιρροή της και στην ανατολική Λιβύη, πέρα από τις σχέσεις που διατηρεί με την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Η Αθήνα διαβάζει αυτές τις κινήσεις ως τμήματα της ίδιας προσπάθειας: η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις σχέσεις της με διαφορετικά κέντρα ισχύος στη Βόρεια Αφρική, ώστε να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Απέναντι σε αυτή την κινητικότητα, η ελληνική διπλωματία επενδύει στην κοινή στάση με την Αίγυπτο, η οποία αποτυπώθηκε και στη δήλωση που εκδόθηκε στη Νέα Υόρκη εκ μέρους της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Κύπρου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία απορρίφθηκε η νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η συμμετοχή του Καΐρου στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταδεικνύει ότι, παρά την εξομάλυνση των σχέσεών της με την Τουρκία, η Αίγυπτος παραμένει σταθερή στην αντίθεσή της προς το τουρκολιβυκό μνημόνιο, διατηρώντας αμετάβλητη τη στάση της απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

 iefimerida.gr