Ολοκληρώθηκε η υλοποίηση του φυσικού αντικειμένου για τα ορόσημα και τους στόχους του τελικού ελληνικού αιτήματος – Στα 6,7 δισ. ευρώ οι πόροι που συνδέονται με τα τελικά αιτήματα πληρωμής – Η μεγάλη πρόκληση πλέον είναι οι επενδύσεις του Ταμείου να αφήσουν μόνιμο αναπτυξιακό και κοινωνικό αποτύπωμα.

Στην τελική ευθεία εισέρχεται το ελληνικό πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σηματοδοτώντας ταυτόχρονα την έναρξη μιας νέας και ίσως δυσκολότερης περιόδου: της μετατροπής των δισεκατομμυρίων του «Ελλάδα 2.0» σε μόνιμο παραγωγικό, κοινωνικό, ψηφιακό και περιβαλλοντικό κεφάλαιο για τη χώρα.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στις 31 Αυγούστου 2026 ολοκληρώθηκε η διαδικασία υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου των έργων, επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τα ορόσημα και τους στόχους του τελικού ελληνικού αιτήματος εκταμίευσης.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που αντιστοιχούν σε 117 ορόσημα και στόχους του σκέλους των επιχορηγήσεων και έξι ορόσημα του δανειακού σκέλους.

Στην αξιολόγηση ευρωπαϊκοί πόροι 4,5 δισ. ευρώ

Την ίδια στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του 8ου επαυξημένου αιτήματος πληρωμής επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων.

Τα συγκεκριμένα αιτήματα περιλαμβάνουν 49 ορόσημα και στόχους και αντιστοιχούν σε ευρωπαϊκούς πόρους συνολικού ύψους 4,5 δισ. ευρώ.

Από αυτά, 866 εκατ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 3,68 δισ. ευρώ δάνεια.

Το επόμενο μεγάλο βήμα αναμένεται έως το τέλος Σεπτεμβρίου, με την υποβολή του 9ου και τελικού αιτήματος πληρωμής επιχορηγήσεων και του 8ου και τελικού αιτήματος πληρωμής δανείων.

Τα δύο τελικά αιτήματα περιλαμβάνουν συνολικά 123 ορόσημα και στόχους, που αντιστοιχούν σε πόρους 6,7 δισ. ευρώ.

Το πραγματικό στοίχημα αρχίζει μετά τις εκταμιεύσεις

Για τη βιώσιμη ανάπτυξη, ωστόσο, η ολοκλήρωση των οροσήμων δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα αφήσουν πίσω τους οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις του Ταμείου όταν ολοκληρωθεί η περίοδος των μεγάλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.

Η επιτυχία δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνο από το ποσοστό απορρόφησης των διαθέσιμων κονδυλίων. Θα κριθεί από το κατά πόσο οι πόροι δημιουργούν παραγωγικές επενδύσεις, καλύτερες υποδομές, ψηφιακό μετασχηματισμό, ενεργειακή αποδοτικότητα, νέες δεξιότητες και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας και της κοινωνίας.

Αυτή είναι και η ουσία της έννοιας της «ανθεκτικότητας» που βρίσκεται στον ίδιο τον πυρήνα του ευρωπαϊκού μηχανισμού.

Πράσινη και ψηφιακή μετάβαση

Η επόμενη ημέρα για την ελληνική οικονομία απαιτεί οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σήμερα να λειτουργήσουν ως βάση για ένα παραγωγικό μοντέλο με μικρότερη κατανάλωση πόρων και ενέργειας, μεγαλύτερη χρήση νέων τεχνολογιών και υψηλότερη προστιθέμενη αξία.

Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση δεν αποτελούν δύο ξεχωριστές διαδικασίες.

Οι έξυπνες ενεργειακές υποδομές, η ψηφιακή παρακολούθηση της κατανάλωσης, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, οι καθαρές μορφές ενέργειας, η ψηφιοποίηση επιχειρήσεων και Δημοσίου και οι νέες τεχνολογικές δεξιότητες μπορούν να αποτελέσουν τμήματα του ίδιου μετασχηματισμού.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες του «Ελλάδα 2.0»: οι δημόσιοι πόροι να λειτουργήσουν ως καταλύτης για ιδιωτικές επενδύσεις που θα συνεχιστούν και μετά το τέλος του Ταμείου.

Ανθεκτικότητα σημαίνει και κοινωνική συνοχή

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση της βιωσιμότητας.

Μια οικονομία μπορεί να γίνεται περισσότερο ψηφιακή και περισσότερο πράσινη, αλλά δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά βιώσιμη εάν οι αλλαγές αφήνουν πίσω σημαντικά τμήματα της κοινωνίας ή της περιφέρειας.

Γι' αυτό η αξιολόγηση της επόμενης ημέρας θα πρέπει να περιλαμβάνει και ερωτήματα όπως: δημιουργήθηκαν νέες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας; Μειώθηκαν οι περιφερειακές ανισότητες; Βελτιώθηκαν οι δημόσιες υπηρεσίες; Έγιναν οι επιχειρήσεις περισσότερο ανταγωνιστικές; Ενισχύθηκε η ενεργειακή ασφάλεια και μειώθηκε το λειτουργικό κόστος;

Αυτοί είναι δείκτες που αποτυπώνουν πολύ περισσότερο τη βιωσιμότητα μιας επένδυσης από μια απλή λογιστική απορρόφηση κονδυλίων.

Από το «Ελλάδα 2.0» στην Ελλάδα μετά το 2030

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί επομένως ένα κρίσιμο ορόσημο, αλλά όχι τον τελικό προορισμό.

Η χώρα βρίσκεται μπροστά στην πρόκληση να περάσει από μια περίοδο ισχυρής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης σε ένα μοντέλο όπου η ανάπτυξη θα μπορεί να στηρίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα, στις επενδύσεις, στην καινοτομία, στο ανθρώπινο κεφάλαιο και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

Το ζητούμενο είναι τα δισεκατομμύρια που κινητοποιήθηκαν να μη μείνουν απλώς ως μια σειρά έργων και εκταμιεύσεων.

Να μετατραπούν σε υποδομές, τεχνογνωσία και παραγωγική δυναμικότητα που θα εξακολουθούν να δημιουργούν αξία για την οικονομία και την κοινωνία για πολλά χρόνια μετά το τέλος του Ταμείου.

Εκεί ακριβώς θα κριθεί και το πραγματικό αποτύπωμα του «Ελλάδα 2.0»: όχι μόνο στο πόσα χρήματα αξιοποιήθηκαν, αλλά στο πόσο πιο πράσινη, ψηφιακή, ανταγωνιστική, κοινωνικά συνεκτική και ανθεκτική θα είναι η Ελλάδα που θα αφήσει πίσω του.

Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 7 για καθαρή ενέργεια, 8 για αξιοπρεπή εργασία και οικονομική ανάπτυξη, 9 για βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές, 10 για μείωση των ανισοτήτων και 13 για δράση για το κλίμα.