Υπάρχουν παρεμβάσεις που περιορίζονται στην καταγραφή ενός προβλήματος και υπάρχουν παρεμβάσεις που αποκαλύπτουν έναν τρόπο σκέψης. Το άρθρο του Γρηγόρη Δημητριάδη για το μέλλον των Κυκλάδων ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.

Ο πρώην Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού καταπιάνεται με ένα ζήτημα που εκ πρώτης όψεως αφορά τον τουρισμό και την οικοδομική ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα, όμως, ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση: τι είδους ανάπτυξη θέλει η Ελλάδα και, κυρίως, τι χώρα θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές;

Και εδώ φαίνεται η ικανότητα του Γρηγόρη Δημητριάδη να μην εγκλωβίζεται στα εύκολα διλήμματα.

Δεν λέει «όχι» στις επενδύσεις. Δεν υιοθετεί μια λογική εχθρική προς τον τουρισμό. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι οι Κυκλάδες μπορούν και πρέπει να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Βάζει, όμως, στη συζήτηση κάτι που συχνά απουσιάζει από τον δημόσιο διάλογο: το μέτρο, τον σχεδιασμό και τη φέρουσα ικανότητα κάθε τόπου.

Από τους αριθμούς στη μεγάλη εικόνα

Το ενδιαφέρον στην παρέμβασή του είναι ότι δεν αρκείται σε γενικόλογες διαπιστώσεις. Παραθέτει στοιχεία για τουριστικές κλίνες, αεροπορική κίνηση, οικοδομικές άδειες, νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις και τιμές ακινήτων και στη συνέχεια συνδέει αυτή την ανάπτυξη με τις πραγματικές αντοχές των νησιών.

Νερό, απορρίμματα, αποχετευτικά δίκτυα, ενέργεια, κυκλοφοριακό, Υγεία, κατοικία εργαζομένων και δημόσιες υποδομές μπαίνουν στην ίδια εξίσωση.

Αυτή ακριβώς είναι και η ουσία μιας σοβαρής πολιτικής προσέγγισης: να μπορείς να βλέπεις όχι μόνο το άμεσο οικονομικό όφελος μιας επένδυσης, αλλά και τις συνέπειες που αυτή δημιουργεί πέντε, δέκα ή είκοσι χρόνια αργότερα.

Ο Δημητριάδης δείχνει ότι αντιλαμβάνεται την ανάπτυξη ως σύνθετη εξίσωση και όχι ως έναν απλό αριθμό νέων ξενοδοχείων ή αφίξεων.

«Πρώτα σχεδιασμός, μετά ανάπτυξη»

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κεντρική λογική της παρέμβασής του:

Πρώτα σχεδιασμός, μετά ανάπτυξη. Πρώτα υποδομές, μετά νέες κλίνες. Πρώτα φέρουσα ικανότητα, μετά επενδύσεις.

Σε αυτές τις λίγες φράσεις συμπυκνώνεται μια ολόκληρη φιλοσοφία διοίκησης.

Για δεκαετίες στην Ελλάδα πολλές φορές κάναμε το αντίθετο. Αφήναμε πρώτα την πραγματικότητα να δημιουργηθεί και στη συνέχεια τρέχαμε να κατασκευάσουμε δρόμους, δίκτυα, βιολογικούς καθαρισμούς και υποδομές για να την εξυπηρετήσουμε.

Ο Γρηγόρης Δημητριάδης προτείνει ουσιαστικά να αντιστραφεί αυτή η νοοτροπία.

Και αυτό φανερώνει πολιτική διορατικότητα: να προβλέπεις το πρόβλημα πριν αναγκαστείς να πληρώσεις το κόστος του.

Μια παρέμβαση με πολιτικό βάθος

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο Δημητριάδης δεν περιορίζεται στην οικονομική διάσταση. Αγγίζει την ταυτότητα των ίδιων των Κυκλάδων.

Τι αξία θα έχουν η Μύκονος, η Πάρος, η Μήλος, η Νάξος ή τα μικρότερα Κυκλαδονήσια εάν στο τέλος μετατραπούν σε προορισμούς που θα μοιάζουν με δεκάδες άλλους πολυτελείς τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο;

Η παρατήρηση είναι καίρια. Η αυθεντικότητα των Κυκλάδων δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι ίσως το σημαντικότερο οικονομικό τους κεφάλαιο.

Επομένως, η προστασία της αρχιτεκτονικής, του φυσικού τοπίου, των τοπικών κοινωνιών και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των νησιών δεν είναι απλώς περιβαλλοντική ευαισθησία. Είναι μακροπρόθεσμη οικονομική στρατηγική.

Αυτό είναι ίσως και το πιο έξυπνο σημείο της συλλογιστικής του.

Ο Δημητριάδης παραμένει παρών

Ο Γρηγόρης Δημητριάδης έχει περάσει από ένα από τα πιο απαιτητικά κέντρα λήψης αποφάσεων της χώρας, ως Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού. Η συγκεκριμένη παρέμβαση δείχνει έναν άνθρωπο που εξακολουθεί να παρακολουθεί τα μεγάλα ζητήματα και να διατυπώνει συγκεκριμένες θέσεις για αυτά.

Και το κάνει χωρίς να επιλέγει την εύκολη λύση του «ναι σε όλα» ή του «όχι σε όλα».

Επιλέγει τη δυσκολότερη θέση: ναι στην ανάπτυξη, αλλά με κανόνες. Ναι στις επενδύσεις, αλλά με υποδομές. Ναι στον τουρισμό, αλλά χωρίς να καταστρέφεται αυτό ακριβώς που κάνει έναν τόπο ελκυστικό.

Αυτή η ικανότητα σύνθεσης διαφορετικών αναγκών είναι χαρακτηριστικό που έχει ιδιαίτερη αξία στη δημόσια ζωή.

Γιατί η πραγματική πολιτική ικανότητα δεν κρίνεται μόνο από το πόσο γρήγορα μπορεί κάποιος να διαχειριστεί μια κρίση. Κρίνεται και από το εάν μπορεί να δει εγκαίρως την κρίση που έρχεται και να προτείνει έναν διαφορετικό δρόμο.

Και μέσα από την παρέμβασή του για τις Κυκλάδες, ο Γρηγόρης Δημητριάδης δείχνει ακριβώς αυτό: έναν πολιτικό νου που επιχειρεί να κοιτάξει πέρα από την επόμενη τουριστική σεζόν και να δει την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών.

Ίσως τελικά η πιο δυνατή φράση του κειμένου του να είναι και η απλούστερη: να ξαναβρούμε την ικανότητα να λέμε «φτάνει».

Όχι στην ανάπτυξη.

Στην ανάπτυξη χωρίς σχέδιο.