Με αφορμή τη ΔΕΘ, ο Μητροπολίτης Πολυανής και Κιλκισίου Βαρθολομαίος θέτει στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ζήτημα: πώς μια ακριτική περιοχή με ισχυρό παραγωγικό, γεωγραφικό και φυσικό πλεονέκτημα μπορεί να μετατραπεί από τόπο υστέρησης σε πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης.

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης δεν αποτελεί μόνο ένα μεγάλο οικονομικό και πολιτικό γεγονός. Ιστορικά σχεδιάστηκε ως χώρος ανάδειξης των δυνατοτήτων της Βόρειας Ελλάδας και, ακριβώς γι’ αυτό, οφείλει να λειτουργεί και ως βήμα για τις ανάγκες και τις προοπτικές της ελληνικής Περιφέρειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση του Μητροπολίτη Πολυανής και Κιλκισίου Βαρθολομαίου για το Κιλκίς αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ο ίδιος περιγράφει την περιοχή ως έναν «κοιμώμενο γίγαντα»: έναν τόπο με σημαντικό παραγωγικό και αναπτυξιακό δυναμικό, το οποίο όμως παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο.

Ισχυρά πλεονεκτήματα, αλλά και χρόνιες αδυναμίες

Το Κιλκίς διαθέτει στρατηγική γεωγραφική θέση, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και τα βόρεια σύνορα της χώρας.

Παράλληλα, έχει εύφορη γη, αξιόλογη βιομηχανική δραστηριότητα, φυσικό πλούτο και σημαντική ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά.

Κι όμως, η περιοχή αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια προβλήματα δημογραφικής συρρίκνωσης, φυγής νέων και περιορισμένης οικονομικής δυναμικής.

Αυτή η αντίφαση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει συνολικά η ελληνική Περιφέρεια: υπάρχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα, αλλά συχνά απουσιάζουν οι υποδομές και τα εργαλεία που θα τα μετατρέψουν σε πραγματική ανάπτυξη.

Η βιομηχανία και τα logistics ως αναπτυξιακός πυλώνας

Ιδιαίτερη σημασία έχει η Βιομηχανική Περιοχή του Κιλκίς, στην οποία δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις με εξωστρεφή και εξαγωγικό χαρακτήρα.

Ωστόσο, η έλλειψη σύγχρονων μεταφορικών υποδομών περιορίζει την ανταγωνιστικότητα και αυξάνει το κόστος μεταφοράς.

Η προτεινόμενη σιδηροδρομική σύνδεση της Βιομηχανικής Περιοχής με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης και το εθνικό δίκτυο θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τα δεδομένα.

Δεν πρόκειται μόνο για ένα έργο υποδομής.

Μια τέτοια σύνδεση θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεταποίηση, να μειώσει το κόστος logistics, να διευκολύνει τις εξαγωγές και να εντάξει το Κιλκίς πιο ενεργά στις εμπορευματικές ροές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Από την άποψη της βιώσιμης ανάπτυξης, η ενίσχυση των σιδηροδρομικών μεταφορών μπορεί επίσης να συμβάλει σε ένα πιο αποδοτικό και λιγότερο ενεργοβόρο μεταφορικό μοντέλο.

Υποδομές που κρατούν τον πληθυσμό στον τόπο

Η ανάπτυξη όμως δεν εξαντλείται στη βιομηχανία.

Η αναβάθμιση του οδικού δικτύου, οι σύγχρονες ψηφιακές υποδομές και η βελτίωση της προσβασιμότητας είναι κρίσιμοι παράγοντες για την παραμονή νέων ανθρώπων και επιχειρήσεων στην περιοχή.

Η βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη προϋποθέτει ότι ένας νέος άνθρωπος μπορεί να εργάζεται, να επιχειρεί και να ζει αξιοπρεπώς στον τόπο του χωρίς να αναγκάζεται να μετακινηθεί προς ένα μεγάλο αστικό κέντρο.

Αυτό σημαίνει πρόσβαση σε γρήγορο διαδίκτυο, σύγχρονες μεταφορές, υπηρεσίες, κατοικία και επιχειρηματικές ευκαιρίες.

Το Κιλκίς, λόγω και της εγγύτητάς του με τη Θεσσαλονίκη, θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτή τη θέση για να προσελκύσει νέες μορφές επιχειρηματικότητας, κέντρα καινοτομίας και δραστηριότητες απομακρυσμένης εργασίας.

Από τη δημογραφική συρρίκνωση στη δημογραφική αναγέννηση

Το δημογραφικό είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση.

Όταν οι νέοι εγκαταλείπουν μια περιοχή, δεν μειώνεται μόνο ο πληθυσμός. Μειώνεται η κατανάλωση, η επιχειρηματικότητα, η κοινωνική συνοχή και τελικά η ίδια η ικανότητα του τόπου να αναπαράγει την οικονομική του ζωή.

Η αντιμετώπιση αυτής της τάσης δεν μπορεί να γίνει μόνο με επιδόματα ή φορολογικά κίνητρα.

Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό μοντέλο που θα δημιουργεί δουλειές, προσβασιμότητα, ποιότητα ζωής και προοπτική.

Η ουσιαστική δημογραφική πολιτική είναι, σε μεγάλο βαθμό, και πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης.

Ήπιος τουρισμός και αξιοποίηση του φυσικού πλούτου

Σημαντικές δυνατότητες υπάρχουν και στον τουρισμό.

Η λίμνη Δοϊράνη, το Πάικο, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα βυζαντινά μνημεία και οι ιστορικές Ιερές Μονές μπορούν να στηρίξουν ένα διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν.

Θρησκευτικός, πολιτιστικός, περιπατητικός και συνεδριακός τουρισμός μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, δημιουργώντας οικονομική δραστηριότητα χωρίς να απαιτούν ένα μοντέλο μαζικού τουρισμού.

Αυτό είναι και το βασικό πλεονέκτημα του βιώσιμου τουρισμού: μεγαλύτερη διασπορά επισκεπτών, προστασία του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου και μεγαλύτερο όφελος για τις τοπικές κοινωνίες.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην παρέμβαση του Μητροπολίτη, ακόμη και βασικά έργα πρόσβασης παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Η περίπτωση της οδικής πρόσβασης προς την Ιερά Μονή Αγίου Νεκταρίου αναδεικνύει ακριβώς αυτό το πρόβλημα: χωρίς στοιχειώδεις υποδομές, ακόμη και ισχυρά πολιτιστικά και θρησκευτικά σημεία δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως.

Ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης για την ακριτική Ελλάδα

Το Κιλκίς μπορεί να αποτελέσει χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ευρύτερης εθνικής πρόκλησης.

Η ακριτική Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως περιοχή επιδοτήσεων ή απλής γεωγραφικής περιφέρειας.

Μπορεί να εξελιχθεί σε παραγωγικό χώρο με βιομηχανία, αγροδιατροφή, logistics, τουρισμό, καινοτομία και νέες μορφές εργασίας.

Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη αυτή να είναι ισόρροπη και βιώσιμη: να δημιουργεί θέσεις εργασίας, να αξιοποιεί τις τοπικές δυνατότητες και ταυτόχρονα να προστατεύει το φυσικό και κοινωνικό κεφάλαιο της περιοχής.

Ο «κοιμώμενος γίγαντας» μπορεί να ξυπνήσει

Η παρέμβαση του Μητροπολίτη Πολυανής και Κιλκισίου Βαρθολομαίου στη συζήτηση γύρω από τη ΔΕΘ συνοψίζει ένα ευρύτερο αίτημα της ελληνικής Περιφέρειας: να πάψει η ανάπτυξη να σχεδιάζεται μόνο από την οπτική των μεγάλων αστικών κέντρων.

Το Κιλκίς διαθέτει βιομηχανία, γεωγραφικό πλεονέκτημα, φυσικό πλούτο, πολιτισμό και ανθρώπινο δυναμικό.

Αυτό που χρειάζεται είναι οι υποδομές και ο στρατηγικός σχεδιασμός που θα επιτρέψουν σε αυτά τα πλεονεκτήματα να λειτουργήσουν συνδυαστικά.

Γιατί βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι απλώς να δημιουργούνται περισσότερες επενδύσεις. Είναι να δημιουργούνται ζωντανοί τόποι, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εργάζονται, να δημιουργούν και να σχεδιάζουν το μέλλον τους.

Και όπως καταλήγει ουσιαστικά και η ίδια η παρέμβαση, όπου υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικότητα και προοπτική, εκεί παραμένει ζωντανή και η ίδια η Περιφέρεια.

Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με τον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 8 για αξιοπρεπή εργασία και οικονομική ανάπτυξη, τον Στόχο 9 για ανθεκτικές υποδομές και βιομηχανία, τον Στόχο 10 για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και τον Στόχο 11 για βιώσιμες κοινότητες.