Μιας άλλης μορφής ηρωισμός!

Του Χρήστου Ζηκούλη

Το συγκεκριμένο άρθρο σκεπτόμουν να το γράψω εδώ και χρόνια. Ερχόμενος σε επαφή με μαθητές για περισσότερο από δύο δεκαετίες, ακούγοντας τα όνειρά τους και συμμετέχοντας στις αγωνίες τους, ένιωθα πάντα την ανάγκη –την υποχρέωση πιο σωστά– να τους αναγνωρίσω κάτι που η ελληνική κοινωνία πολύ εύκολα ξεχνά ή ακόμη και αγνοεί. Κάθε φορά, όμως, κάτι με έκανε να αναβάλλω αυτήν τη σκέψη μου, μεταθέτοντας την υλοποίησή της σε πιο εύθετο χρόνο. Φέτος, όμως, αισθάνθηκα πως ήρθε επιτέλους το πλήρωμα του χρόνου. Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, καθώς το σχολικό έτος 2019-2020 «γέννησε» αλησμόνητες εμπειρίες, γεγονός που το καθιστούσε σχεδόν μοναδικό.

Τι θα μπορούσε, άραγε, να πει ή να γράψει κάποιος για τη φετινή χρονιά καθώς και για όλες αυτές τις αποφάσεις που ταλαιπώρησαν αφάνταστα τους μαθητές της Γ’ Λυκείου; Πώς θα μπορούσε να δώσει σε κάποιον άσχετο με τα θέματα της εκπαίδευσης να κατανοήσει το μέγεθος των προβλημάτων και των εμποδίων που συνεχώς το «σύστημα» τους δημιουργούσε; Και πώς, τέλος, θα κατάφερνε να αναδείξει το μέγεθος του «ηρωισμού» 17χρονων παιδιών που φέτος κλήθηκαν να διαχειριστούν πρωτόγνωρες, κυριολεκτικά, καταστάσεις;

Ένα ρητό αναφέρει πως «κι ένας τρελός ακόμη μπορεί να ρίξει μια πέτρα στη θάλασσα, μα, όταν το πράξει, ούτε 1.000 γνωστικοί δεν μπορούν να τη βρουν» και φρονώ πως δεν υπάρχει κάτι που να αποδίδει καλύτερα την φετινή κατάσταση. Την «τρέλα», δηλαδή τη διάθεση για υποτιθέμενες αλλαγές κάποιων που κατέχουν θέσεις σε υπουργεία, ινστιτούτα ή επιτροπές, μη εχόντων όμως ουσιαστική επαφή με τον χώρο της εκπαίδευσης ή επιχειρούντων να δικαιολογήσουν –ή να αφαιμάξουν– χρήματα, κληθήκαμε και καλούμαστε ακόμη να διαχειριστούμε εκπαιδευτικοί και, κυρίως, μαθητές.

Η αρχή των προβλημάτων έγινε με την προηγούμενη ανεκδιήγητη ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, η οποία κυριολεκτικά «στο πόδι» ανακοίνωσε προς τα τέλη του προηγούμενου σχολικού έτους σειρά αποφάσεων που αφορούσαν τόσο τη δευτεροβάθμια όσο και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δεν θα ασχοληθώ με την τελευταία, καθώς δεν άπτεται των επαγγελματικών ενασχολήσεών μου, δεν μπορώ όμως και να μη σχολιάσω ακροθιγώς την τραγελαφική δημιουργία πανεπιστημιακών τμημάτων «εν μιά νυκτί», με απροσδιόριστο αντικείμενο σπουδών και άνευ ουσιαστικής επαγγελματικής χρησιμότητας και αποκατάστασης. Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, για να επιστρέψω στα δικά μου «χωράφια», κυρίαρχο θέμα αποτέλεσε η ανακοινωθείσα συνεξέταση της λογοτεχνίας με την έκθεση. Πώς και με ποια μορφή; Αυτό ακριβώς αποτέλεσε το εναγώνιο ερώτημα όλων ημών των εκπαιδευτικών που ματαίως επιχειρούσαμε να διερμηνεύσουμε τις προθέσεις του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής – το οποίο με τις ενέργειές του μάλλον δεν κρίνεται άξιο του τίτλου του. Από τα τέλη Μαΐου μέχρι τις εθνικές εκλογές, οι φωνές αγωνίας μαθητών Β’ Λυκείου, οι οποίοι σε λίγες ημέρες θα ξεκινούσαν την προετοιμασία τους για τον Γολγοθά των πανελληνίων, ολοένα και πύκνωναν, αλλά ποιος μπορούσε ή ήθελε να τους ακούσει; Η αχλή των εκλογών είχε σκεπάσει κάθε άλλο θέμα.

Ως εκπαιδευτικός ένιωσα την ανάγκη να αντιδράσω στο προφανές «έγκλημα» που πήγαινε να συντελεστεί. Επικοινώνησα προφορικά με το πολιτικό γραφείο της προαλειφόμενης τότε υπουργού Παιδείας, κας Κεραμέως, ενώ στη συνέχεια συνέταξα επιστολή στην οποία τόνιζα τόσο τα προβλήματα που για μένα σίγουρα θα ανέκυπταν στην πορεία της σχολικής χρονιάς από πιθανή υλοποίηση της απόφασης της προηγούμενης ηγεσίας του υπουργείου, αλλά και την ασυνέπεια λόγων και πράξεων η οποία θα αναδεικνυόταν σε όλο της το μεγαλείο, καθώς το προηγούμενο των εκλογών διάστημα η κα Κεραμέως ανακοίνωνε πως, όταν το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας αναλάμβανε την εξουσία, όλες οι σχετικές με εκπαιδευτικά ζητήματα αποφάσεις της προηγούμενης κυβέρνησης θα ακυρώνονταν. Αυτό που κυρίως επισήμανα, τόσο προφορικά όσο και γραπτά, ήταν πως θα έπρεπε να δοθεί χρόνος προετοιμασίας αλλά και να υπάρξει συζήτηση με την εκπαιδευτική κοινότητα, ώστε οι οποιοσδήποτε αλλαγές να υλοποιηθούν σε ένα ορθώς διαμορφωμένο πλαίσιο, δίχως να αιφνιδιάσουν εκπαιδευτικούς και μαθητές. Εις μάτην...

Οι μήνες Ιούνιος και Ιούλιος πέρασαν με μόνη πληροφορία ότι το ποσοστό συνεξέτασης έκθεσης - λογοτεχνίας θα εξακολουθούσε να είναι 50-50. Με αυτό το δεδομένο, βιβλία γράφτηκαν και κυκλοφόρησαν από εκδοτικούς οίκους, ενώ μαθητές ξεκίνησαν μέσα στο καλοκαίρι να προετοιμάζονται, όταν ξαφνικά, αρχές Αυγούστου, αποφασίστηκε από τη νέα ηγεσία του υπουργείου αλλαγή του ποσοστού συνεξέτασης σε 85-15! Νιώθοντας έντονη απογοήτευση αλλά και υπό το βάρος των υποχρεώσεων που θεωρούσα ότι «γεννούσε» η θέση μου ως εκπαιδευτικού, αποφάσισα να ενεργήσω για μία ακόμη –τελευταία– φορά: συνέταξα 20σέλιδη επιστολή προς την υφυπουργό κα Ζαχαράκη, αρμόδια για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, στην οποία επεσήμαινα αναλυτικά όλες τις αδυναμίες, τις αστοχίες, τις ασάφειες αλλά και τα πιθανά προβλήματα που θα ανέκυπταν από την εφαρμογή του νέου συστήματος. Δεν γνωρίζω την κατάληξή της, αλλά είμαι βέβαιος πως εάν κάτι αντίστοιχο είχε πραχθεί από το σύνολο των εκπαιδευτικών, εάν οι φωνές διαμαρτυρίες δεν περιορίζονταν μόνο σε αμιγώς συντεχνιακά ζητήματα, εάν οι σχολικοί σύμβουλοι ύψωναν το ανάστημά τους δίχως να συγκατανεύουν πειθήνια σε οποιαδήποτε αλλοπρόσαλλη απόφαση ή οδηγία τους ανακοινωνόταν, τότε ίσως να είχαμε αποφύγει τον τραγέλαφο των επόμενων μηνών: πρώτες διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο εξέτασης τον Σεπτέμβριο, έπειτα πάλι τον Νοέμβριο και ξανά πάλι νέες διευκρινίσεις τον Ιανουάριο! Όλες αυτές οι πληροφορίες βεβαίως έπεφταν σαν σφυρί στο κεφάλι των δύσμοιρων μαθητών. Ποιος, όμως, ενδιαφερόταν πραγματικά; Κι όλα αυτά, χωρίς να έχει ποτέ αποσταλεί από το περίφημο ΙΕΠ μια οποιασδήποτε μορφής ενδεικτική απάντηση. Απλώς και μόνο δείγματα ερωτήσεων! (Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, χωρίς να υπάρξει οποιαδήποτε διάψευση από το υπουργείο, πως ίσως υπάρξει και νέα διαφοροποίηση στη βαθμολόγηση του μαθήματος, διαφοροποίηση την οποία οι μαθητές θα πληροφορηθούν εισερχόμενοι στις αίθουσες και διαβάζοντας τα θέματα! Αφήνω ασχολίαστη τη συγκεκριμένη πληροφορία, διότι θεωρώ πως είναι ανήκουστη ακόμη και για τα ελληνικά δεδομένα!)

Η υγειονομική κρίση που ξέσπασε όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλο τον πλανήτη, αποτέλεσε κυριολεκτικά το «κερασάκι στην τούρτα» των φετινών αρνητικών εξελίξεων για τους μαθητές της Γ’ Λυκείου. Στο άκουσμα της πιθανότητας οι εξετάσεις να διενεργηθούν τον Αύγουστο ή ακόμη και τον Σεπτέμβριο, πολλές καρδιές χτύπησαν τρελά, η ήδη σωρευθείσα κόπωση «άγγιξε κόκκινο», ενώ σε κάποιους μαθητές εμφανίστηκε ακόμη και διάθεση εγκατάλειψης της προσπάθειας. Ευτυχώς, τουλάχιστον στον τομέα αυτόν, τελικά επικράτησε σύνεση...

Τους τελευταίους μήνες ακούω διαρκώς να γίνεται λόγος στα ΜΜΕ για ήρωες που διαχειρίστηκαν τις συνέπειες της πανδημίας, κι έτσι σίγουρα θα είναι. Πουθενά, όμως, δεν είδα να γίνεται λόγος γι’ αυτούς τους αφανείς ήρωες που εδώ και δεκαετίες, και ειδικά κατά τη φετινή χρονιά, βιώνουν απίστευτες καταστάσεις διαχείρισης άγχους και προβλημάτων που εμείς, οι υποτιθέμενοι συνοδοιπόροι τους, καταφέρνουμε πάντα να τους δημιουργούμε, χτυπώντας τους στη συνέχεια υποκριτικά την πλάτη για να τους δώσουμε κουράγιο ή για να τους ευχηθούμε καλή επιτυχία, την οποία όμως φροντίσαμε με τις πράξεις μας ή κυρίως με τις παραλείψεις μας να την υπονομεύσουμε. Σε όλα αυτά τα παιδιά, στους μαθητές της φετινής Γ’ Λυκείου, ως άνθρωπος που συμμετέχω στις αγωνίες και στα άγχη τους, θα ήθελα πραγματικά να μπορούσα να σφίξω το χέρι και να τους ζητήσω συγγνώμη γι’ αυτό που φέτος βίωσαν. Γνωρίζω πως αυτό είναι αδύνατο. Έτσι, το μόνο που μπορώ να πράξω είναι να υποκλιθώ ευλαβικά μπροστά τους, αναγνωρίζοντάς τους έναν ηρωισμό που για κάποιους ίσως ακουστεί υπερβολικός, αλλά για μένα αποτελεί αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα!