Κομισιόν για Ελλάδα: Στην κορυφή οι φόροι ενέργειας, υποχωρεί το κενό ΦΠΑ

Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στον ευρωπαϊκό φορολογικό χάρτη όταν ο λογαριασμός αφορά την ενέργεια και την ακίνητη περιουσία. Η νέα έκθεση της Κομισιόν καταγράφει τη χώρα στην πρώτη θέση της Ε.Ε. στους περιβαλλοντικούς φόρους, με αιχμή τη φορολογία της ενέργειας, και στην τρίτη θέση στους φόρους περιουσίας. Την ίδια στιγμή, όμως, η εικόνα βελτιώνεται αισθητά στο μέτωπο του ΦΠΑ, καθώς το κενό μεταξύ των εσόδων που θα έπρεπε να εισπράττονται και εκείνων που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία έχει περιοριστεί κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τα στοιχεία της έκθεσης «Report on Public Finances in EMU» της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη υψηλότερη θέση στην Ε.Ε. στη φορολογία της περιουσίας, ενώ στους περιβαλλοντικούς φόρους και κυρίως στη φορολογία της ενέργειας καταλαμβάνει την πρώτη θέση.

Στην τρίτη θέση οι φόροι περιουσίας

Τα έσοδα από τη φορολογία της περιουσίας στην Ελλάδα διαμορφώθηκαν το 2024 περίπου στο 2,5%-2,6% του ΑΕΠ, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στην τρίτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, πίσω από τη Γαλλία και το Βέλγιο. Το μεγαλύτερο κομμάτι των εσόδων προέρχεται από τους επαναλαμβανόμενους φόρους στην ακίνητη περιουσία, με αιχμή τον ΕΝΦΙΑ, ο οποίος αποφέρει περίπου 2,3 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Η εικόνα, πάντως, είναι διαφορετική σε σχέση με μία δεκαετία πριν. Μεταξύ 2014 και 2024 τα φορολογικά έσοδα από την περιουσία υποχώρησαν ως ποσοστό του ΑΕΠ, εξέλιξη που συνδέεται μεταξύ άλλων με τις μειώσεις του ΕΝΦΙΑ αλλά και με τις αλλαγές στη φορολογία γονικών παροχών και δωρεών, μετά την καθιέρωση αφορολόγητου ορίου έως 800.000 ευρώ.

Πρώτη στην Ε.Ε. στους ενεργειακούς φόρους

Ακόμη υψηλότερη είναι η θέση της Ελλάδας στους περιβαλλοντικούς φόρους. Οι σχετικές εισπράξεις φθάνουν περίπου στο 3,7% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τη φορολογία της ενέργειας, ενώ σαφώς μικρότερη είναι η συμμετοχή των φόρων στις μεταφορές, στη ρύπανση και στους φυσικούς πόρους. Παρά την ευρωπαϊκή πρωτιά, και σε αυτή την κατηγορία τα έσοδα ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκονται χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2014.

Κλείνει το κενό ΦΠΑ

Αντίθετη πορεία καταγράφεται στο μέτωπο της μάχης κατά της φοροδιαφυγής. Το VAT gap, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στον ΦΠΑ που θεωρητικά θα έπρεπε να εισπράττεται και στα ποσά που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία, έχει περιοριστεί σημαντικά στην Ελλάδα. Για το 2023 το ελληνικό κενό ΦΠΑ κινήθηκε κοντά στο 10%, ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 9,5% ή περίπου 128 δισ. ευρώ. Η απόσταση, ωστόσο, από τα επίπεδα μιας δεκαετίας πριν έχει περιοριστεί αισθητά, εξέλιξη που συμπίπτει με την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, την ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης και την ενίσχυση των διασταυρώσεων.

Στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης ως προς τη μικρότερη απώλεια εσόδων βρέθηκε η Αυστρία, με κενό μόλις 1%, και ακολούθησαν Φινλανδία και Κύπρος με 3%. Στον αντίποδα, η Ρουμανία εμφάνισε κενό 30% και η Μάλτα 24%.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφεται μετατόπιση μέρους του φορολογικού βάρους από την εργασία προς την κατανάλωση. Οι αλλαγές στην άμεση φορολογία εισοδήματος και στις ασφαλιστικές εισφορές οδήγησαν στις περισσότερες χώρες σε χαμηλότερα έσοδα σε σχέση με εκείνα που θα εισπράττονταν εάν στα εισοδήματα του 2025 συνέχιζαν να εφαρμόζονται οι κανόνες του 2019. Στον αντίποδα, περίπου τα δύο τρίτα των κρατών-μελών είδαν τις παρεμβάσεις στους φόρους κατανάλωσης και κυρίως στον ΦΠΑ να ενισχύουν τα δημόσια έσοδα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων. Η ανάλυση δείχνει ότι η πλήρης προσαρμογή των φορολογικών ορίων και των ασφαλιστικών εισφορών στον πληθωρισμό θα οδηγούσε σε απώλειες εσόδων σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. Αντίθετα, η διατήρηση των ορίων αμετάβλητων λειτουργεί ως μηχανισμός αύξησης των φορολογικών εσόδων όσο ανεβαίνουν τα ονομαστικά εισοδήματα.

newsbeast.gr