Τα εμπόδια για την απόκτηση των F-35 από την Τουρκία – Ο Τραμπ, ο Ερντογάν και οι έντονες αντιδράσεις στο Κογκρέσο

Κείμενο: Αλεξία Τασούλη

Η επιθυμία της Τουρκίας να αποκτήσει τα F-35 δεν είναι καινούργια. Όπως επίσης και η αναφορά του Αμερικανού προέδρου ότι θα ήθελε να προχωρήσει η συμφωνία. Όλοι άλλωστε θυμόμαστε την αναφορά του Τραμπ κατά τη συνάντησή του με τον Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο: αφού κατηγόρησε την προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση για την άρνησή της να πουλήσει συστήματα Patriot στην Τουρκία, αποσιωπώντας ότι η Τουρκία ζητούσε συμπαραγωγή, είπε εμμέσως πλην σαφώς στον Ερντογάν ότι αν θέλεις F-35 θα τα πάρεις, αφού πρώτα εγκαταλείψεις τους S-400.

Αξίωσε όμως ξεκάθαρα, η Τουρκία να εγκαταλείψει την πολιτική του επιτήδειου ουδέτερου που ακολουθεί στο ουκρανικό ζήτημα αλλά και γενικότερα έναντι ΗΠΑ και Ρωσίας σταματώντας να εισάγει ρωσική ενέργεια και ιδίως ρωσικό πετρέλαιο. Αυτό είναι ένα τίμημα, που ίσως αποδειχθεί πολύ υψηλό για να γίνει αποδεκτό από την τουρκική πλευρά προκειμένου να πάρει πίσω τη θέση της στο πρόγραμμα των F-35, ακόμη κι αν δεν υπήρχε η κάθετη αντίθεση του Ισραήλ σε αυτό το ενδεχόμενο. Διότι η Τουρκία καταναλώνει ετησίως το 40% από τη Ρωσία.

Επίσης, η αμερικανοτουρκική συμφωνία συνεργασίας που υπεγράφη στη δεύτερη θητεία του Τραμπ για τη μελλοντική ανάπτυξη πυρηνικών σταθμών δεν μπορεί να συγκριθεί με την επένδυση 25 δισ. δολαρίων της Ρωσίας στον σταθμό του Ακούγιου, που θα καλύψει το 10% των ηλεκτρικών αναγκών της Τουρκίας έως το 2030. Όλες αυτές είναι τεχνικές αλλά σημαντικές λεπτομέρειες.

Και πάμε να δούμε το πολιτικό σκέλος της υπόθεσης. Οι τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, για το ενδεχόμενο επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο Κογκρέσο. Σύμφωνα με επιστολή που απεστάλη στον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, οι δηλώσεις Μπάρακ υπονομεύουν την αμερικανική διπλωματία, αποκλίνουν από τη διαχρονική πολιτική της Ουάσιγκτον και εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την περιφερειακή ασφάλεια. Πιο συγκεκριμένα, οι νομοθέτες εξέφρασαν έντονο προβληματισμό για τις επίμαχες δηλώσεις του υπέρ μιας πιθανής επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, παρά το γεγονός ότι η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ξεκάθαρα ότι η Άγκυρα θα πρέπει πρώτα να απομακρύνει τα ρωσικά συστήματα S-400, να δεσμευτεί ότι δεν θα αποκτήσει αντίστοιχα οπλικά συστήματα στο μέλλον και να αποδείξει ότι δεν έχει αποδεχθεί περαιτέρω ρωσικά συστήματα. Σύμφωνα με τους νομοθέτες, η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει καμία από αυτές τις προϋποθέσεις. Παράλληλα, ζήτησαν διευκρινίσεις σχετικά με το πώς ερμηνεύει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τους ισχύοντες περιορισμούς της νομοθεσίας CAATSA σε σχέση με οποιαδήποτε πιθανή αλλαγή στην αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.

Επιπλέον, ζήτησαν να διευκρινιστεί ποιες προϋποθέσεις -εφόσον υπάρχουν- θα πρέπει να πληροί η Τουρκία ώστε να εξεταστεί εκ νέου η συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35. Ακόμη ζήτησαν να διευκρινιστεί πώς διασφαλίζει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι διπλωματικές σχέσεις με την Τουρκία και τους περιφερειακούς εταίρους παραμένουν ευθυγραμμισμένες με την αμερικανική νομοθεσία, τις απαιτήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και τους ευρύτερους στόχους περιφερειακής σταθερότητας.

Πριν από τρεις εβδομάδες, ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά τη διάρκεια ακρόασης στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων στη Βουλή των Αντιπροσώπων προχώρησε στην αναγνώριση ότι η αμερικανική νομοθεσία υποχρεώνει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να διατηρήσει την Τουρκία εκτός του προγράμματος των F-35. «Όπως γνωρίζετε, αυτό ρυθμίζεται από τον νόμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε αυτή την επιλογή, διότι το θέμα ρυθμίζεται από νομοθετικές διατάξεις, τόσο από τις προβλέψεις που έχουν συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ όσο και από άλλες διατάξεις της αμερικανικής νομοθεσίας», είπε ο Ρούμπιο.

Επομένως, μπορεί να προκάλεσε αίσθηση η διατύπωση του Αμερικανού προέδρου και μάλιστα ενώπιον του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ και ασφαλώς να έχουν μεγάλη πολιτική σημασία τα λόγια του, όμως στη διπλωματία μετράνε και οι πράξεις. Σε κάθε περίπτωση, η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και το τετ α τετ Τραμπ-Ερντογάν θα δείξει αποτελέσματα και αν και κατά πόσο είναι εφικτό υπό τις παρούσες συνθήκες η απόκτηση των F-35.

newsbeast.gr